Hoeveel paarden mag je hobbymatig houden in Boxtel en omgeving

Waar ligt de grens tussen twee paarden in de wei achter huis en een paardenhouderij? Die vraag komt in Boxtel, Esch, Liempde en Lennisheuvel regelmatig op zodra iemand een stuk weiland koopt of een schuilhok wil plaatsen.

Een landelijk maximumaantal paarden voor hobbyhouders bestaat niet. Wat wél bepaalt hoeveel dieren er mogen staan, is de bestemming van het perceel, de afstand tot woningen van derden en de manier waarop mest wordt opgeslagen.

Hobby of bedrijf
Het onderscheid tussen hobbymatig en bedrijfsmatig houden draait niet om een getal, maar om de aard van de activiteit. Wordt er verdiend aan het houden van paarden, bijvoorbeeld met pensionpaarden, lesgeven of het fokken en verkopen van fokpaarden, dan is er sprake van een bedrijfsmatige activiteit.

Manegepaarden en pensionpaarden vallen daarmee vrijwel altijd buiten de hobbysfeer. Wie uitsluitend eigen rijpaarden houdt, zonder inkomsten en zonder derden op het terrein, blijft doorgaans hobbyhouder.

In de praktijk kijken gemeenten naar de omvang van de stalling, de aanwezigheid van een rijbak, de mestafvoer en de reclame die iemand maakt. Een hobbyhouder met tien paarden, twee stapmolens en een bordje aan de weg zal die kwalificatie niet lang volhouden.

Het omgevingsplan bepaalt de ruimte
Het bestemmingsplan, dat inmiddels opgaat in het omgevingsplan, is het eerste document om te raadplegen. Op een agrarische bestemming is veel meer mogelijk dan op een woonbestemming, waar het hobbymatig houden van dieren vaak alleen op ondergeschikte schaal is toegestaan.

Bij een woonbestemming geldt bovendien meestal een maximum aan bijgebouwen in vierkante meters. Een stal die daar boven uitkomt vraagt een omgevingsvergunning, en binnen de bebouwde kom is dan een ontheffing of afwijkingsprocedure nodig. Gemeenten laten zich in twijfelgevallen adviseren door een agrarische adviescommissie, die beoordeelt of een activiteit nog hobbymatig is of feitelijk een bedrijf.

Wie het naadje van de kous wil weten over het houden van paarden en pony’s kan de toelichting van IPLO naslaan, waarin de regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving worden uitgelegd. Ook de Wet milieubeheer en de Algemene Plaatselijke Verordening spelen mee, bijvoorbeeld bij overlast en het gebruik van openbare weiden.

Mest, geur en afstand
Voor geurgevoelige objecten zoals woningen van derden gelden vaste afstanden. Bij paarden wordt doorgaans uitgegaan van vijftig meter buiten de bebouwde kom en honderd meter binnen de bebouwde kom, gerekend vanaf het dierenverblijf tot de gevel. Die afstanden zijn per gemeente en per situatie verschillend uitgewerkt, dus navraag bij de gemeente Boxtel blijft nodig.

Mestopslag kent eigen eisen: een vloeistofdichte plaat, opvang van perssappen en een afdekking of afstand tot de perceelsgrens. Een losse mesthoop achter de stal levert bij een handhavingsbezoek vrijwel altijd een aanschrijving op.

Weiland, welzijn en een droge plek
Los van de ruimtelijke regels geldt de zorgplicht voor dierenwelzijn. Als vuistregel wordt vaak een halve hectare voor het eerste paard aangehouden en een kwart hectare voor elk volgend dier, wat op één hectare neerkomt op ongeveer drie paarden. Dat is geen wettelijk maximum, maar een graasnorm: te veel dieren op te weinig grond betekent kaalgevreten en vertrapte grond, en dus overtreding van de zorgplicht.

Een schuilhok is niet in elke situatie letterlijk verplicht, maar paarden die het hele jaar buiten staan moeten wel beschutting hebben tegen zon, wind en regen. Bomen alleen worden door toezichthouders zelden als voldoende gezien.

Voor wie kiest tussen een tijdelijk zeil, een gemetselde stal of een schuilhok dat weer weg kan: bij een pachtperceel of een tijdelijke situatie vallen houten stallen uit steenschotten vaker gunstig uit, omdat ze als bouwpakket komen en demontabel zijn.

Ook zo’n verplaatsbaar onderkomen kan vergunningplichtig zijn zodra het een vaste plek en een fundering krijgt. De vraag of iets een bouwwerk is, hangt af van de plaatsgebondenheid, niet van het materiaal.

Kosten, bouwen en buren
Een eigen onderkomen bouwen scheelt geld, maar vraagt tijd en overleg. Voor de bouwtekening die de gemeente wil zien is het handig als de afmetingen van het pakket vooraf vastliggen, iets wat bij een geleverd bouwpakket met begeleiding zoals dat van Houtenplaten.be op papier staat.

Daarnaast is het verstandig om buren vroeg te informeren. Veel bezwaarprocedures in de regio gaan niet over het paard zelf, maar over geur, vliegen en het uitzicht op een nieuw gebouw. Eerder besteedde deze krant al aandacht aan de discussie rond vergunningen voor dierhouderij in Boxtel.

Kort samengevat
Er is geen landelijk getal dat zegt hoeveel paarden een particulier mag houden. De grens wordt gevormd door drie dingen: het omgevingsplan van de gemeente, de afstand tot woningen van derden inclusief de mestopslag, en de hoeveelheid grond en beschutting die de dieren nodig hebben.

Wie binnen die kaders blijft en geen inkomsten uit de paarden haalt, houdt hobbymatig. Twee tot drie paarden op een hectare met een goede mestplaat en een deugdelijk schuilhok geeft in de meeste gevallen geen problemen. Een concreet plan langs het loket van de gemeente leggen voordat de eerste balk wordt gezaagd, voorkomt het meeste werk achteraf.

Wij kijken niet naar het aantal dieren, maar naar wat iemand er in de praktijk mee doet.