De jas die we niet meer durven uit te doen

wo 3 jun, 15:27

Soms lijkt het alsof Nederland een dikke, stijve jas draagt. Een jas van regels, protocollen en systemen. Ooit bedoeld om ons te beschermen — tegen chaos, tegen willekeur, tegen pijn. Maar die jas is zo stug geworden dat we hem niet meer uit durven doen. Zelfs niet wanneer iemand voor ons staat die bevriest.

Geert Duijghuisen

Nederland heeft geen goede reputatie als gastland voor vluchtelingen of ontheemden. Dat bleek al in de jaren voor en na de Tweede Wereldoorlog. Het leek erop dat we ons gevoel hadden uitbesteed aan instituties en regels die veiliger voelden dan menselijkheid. Een ingewikkelde en ongemakkelijke periode destijds. Tachtig jaar later echter herhalen we dat patroon.

Strengheid

We zagen het in de toeslagenaffaire. Duizenden ouders en kinderen kapotgemaakt door een systeem dat geen mens meer zag. Ambtenaren die niet durfden af te wijken. Politici die wegkeken omdat strengheid beter scoorde dan twijfel. Een land dat zijn jas dichthield, ook toen mensen eronder stikten.

En nu, in de asielcrisis, doen we het opnieuw. We praten over vluchtelingen alsof het logistieke problemen zijn. Alsof hun pijn minder echt wordt wanneer we haar in beleid verpakken. Alsof die jas ons vrijpleit van menselijkheid. We persen onze institutionele mogelijkheden uit als een citroen tot de laatste druppel (strengste asielwet ooit?). Als het instituut maar staat!

Daarnaast, gewoon even naar een AZC gaan en de tegenstanders een hart onder de riem steken omwille van electoraal gewin.

Geen positief geluid

Geen enkel positief geluid vanuit onze regering dat juist wij een gastvrij land zouden moeten zijn voor mensen die bedreigd worden in hun bestaan. Zij die hier willen 'indringen' worden gezien als stoorzender. Althans, we tonen daar twee gezichten. Voor vluchtelingen uit Oekraïne worden snel oplossingen gevonden. Anderen krijgen te maken met ons institutioneel afweermechanisme.

We weten dus dat het anders kan. Maar politieke moed is schaars geworden. Te veel leiders kijken eerst naar peilingen, zetels en winst. Menselijkheid is een risico geworden. En die vermijdt men in het Haagse jargon.

Oké, leg het dan maar bij gemeentes neer. Met als gevolg een nog grotere chaos en toenemende polarisatie. Aangezwengeld door de media, politici en activisten. 

Tijd om los te knopen

De vraag die blijft hangen is simpel en rauw: durven we die jas nog uit te doen? Durven we eigenlijk wel mens te zijn, zonder ons te verstoppen achter dichtgetimmerde wetten, die voor ons voelen, beslissen en afwijzen?

De geschiedenis fluistert ons toe dat we dit niet meer moeten doen. Misschien is het tijd om die jas los te knopen. Al is het maar een beetje. Zodat we elkaar weer kunnen zien als mensen onder elkaar. 

Of gaat die hardvochtigheid samen met onze 'geroemde' handelsgeest van weleer? Een uit ons jasje gegroeide export. Met de huidige problematiek rond arbeidsmigranten en stikstof ellende daarbovenop als voorbeeld. Een staaltje van moderne slavernij. Dicht bij huis.

Als Oekraïners mogen werken en niet hoeven in te burgeren, waarom moeten anderen dan een institutioneel traject van jaren doorlopen?

Gedraag je als mens

Per 1.000 inwoners komt 1,34 asielaanvragen binnen per jaar. Dat is opeenvolgende jaren gedaald met 17 respectievelijk 25%! Voor een gemiddeld dorp van 20.000 inwoners heb je het over 26 of 27 mensen die gevlucht zijn. Waarom doen we daar zo moeilijk over? Vang ze gewoon op, help ze meedoen en gedraag je als mens.

Mens tot mens contact verdwijnt langzaam uit ons welvarend Nederland onder regie van zij die ons land besturen. De 'ik'-cultuur verslindt ons allemaal. Dat te ervaren, doet me zeer! Wat dat betreft zullen we de Bazaar Boxtel dit jaar zeker missen… Hét voorbeeld voor een mensen-mensen feest!

'Magnifica Humanitas' (Paus Leo)

        Geert Duijghuisen

        Boxtel