‘Om het landschap te behouden,
is verbinding nodig’

do 30 apr, 09:47

Brabants Centrum belicht in de rubriek ‘Vrijwilliger voor het voetlicht’ mensen die zich al jaren onbezoldigd inzetten voor de samenleving. In deze editie gaat Ger van den Oetelaar uit Liempde terug naar de plek waar zijn vrijwilligerswerk ooit begon: het Groot Duijfhuis.

Marc Cleutjens

Mistflarden drijven langzaam richting Dommeldal, de lentezon wint aan kracht. In de verte kleppert een ooievaar, dichterbij klinkt de vinkenslag. Bij het Groot Duijfhuis hang het bont aan de waslijn, de boomgaard rond de duiventoren staat in bloei. ,,Hier kwam ik als 14-jarig mènneke ’s nachts naar kerkuilen luisteren”, vertelt Ger. ,,Ik zag hier mijn eerste torenvalk. Om nooit te vergeten...”

Vrijwilligerswerk loopt als een rode draad door het leven van Ger, die opgroeide aan de Kerkheiseweg. Inmiddels woont hij al decennia in de buurtschap Kasteren en is het Groot Duijfhuis veel meer dan een ansichtkaart in het landschap. ,,Tijdens stamboomonderzoek ontdekte ik dat een van mijn voorvaderen op deze plek als kartuizer leefde. Ik bleek nabij de kartuizerhoeve te wonen die prior Josephus van den Oetelaar in 1659 verkocht.”

'Ik zag hier mijn 
eerste torenvalk, 
onvergetelijk...'

Begin april ging Ger met pensioen. Bij zijn afscheid als projectleider bij ARK Rewilding ontving hij uit handen van directeur Joris Hogenboom van Brabants Landschap een penning van verdienste voor meer dan vijftig jaar vrijwilligerswerk. De onderscheiding was vooral een erkenning voor zijn ‘uitzonderlijke inzet en betekenis voor natuur, landschap en erfgoed in Noord-Brabant en met name Het Groene Woud.’

,,Het vrijwilligerswerk zit de Van den Oetelaars in het bloed”, lacht Ger als hij op een bankje gaat zitten dat uitkijkt op de duiventoren. ,,Ik kom uit een gezin van doeners. Toen ik nog op het Jacob-Roelandslyceum zat, creëerde ik al mijn eerste baantje. Samen met Wim Jennissen ging ik met paard en wagen langs de deuren om afval op te halen en naar de gemeentewerf te brengen.”

Hij vervolgt: ,,Mijn interesse voor natuur en landschap ontstond in die jaren. Ik kocht mijn eerste boeken over roofvogels en trok er op uit om ze te zien of te horen. In de duiventoren broedden kerkuilen en dat was een zeldzaamheid. Roofvogels werden vergiftigd met DDT en andere troep. Het enige wat ik eraan kon doen, was de kerkuilen in de duiventoren optimaal beschermen.”

Ger gaat terug naar 24 augustus 1973. ,,Het dak van de duiventoren was ingestort en samen met vrienden heb ik bouwmaterialen bij elkaar gescharreld om de toren op die bewuste dag dicht te maken en de uilen te beschermen. Het leidde tot de oprichting van een roofvogelwerkgroep die nog steeds bestaat.”

Het was ook de opmaat naar meer vrijwilligerswerk. In 1988 richtte Ger met Karel Voets de Natuurwerkgroep Liempde op. ,,Karel en ik zijn nog steeds bestuurslid. Heel bewust hebben we gekozen voor een werkgroep omdat we dingen voor elkaar willen krijgen. Werken! Nu zijn we bijvoorbeeld bezig met een project dat het aantal broedplaatsen voor doodhoutkevers vergroot.”

'Hoe ik 't regel? 
Door half zes 
op te staan!'

Door de jaren heen reeg Ger de lidmaatschappen van natuurwerkgroepen en erfgoedclubs aaneen. Momenteel is hij naast oprichter ook voorzitter van Landschapsfonds Het Groene Woud en penningmeester van Stichting Kartuizerklooster Sinte Sophia van Constantinopel. Hij is verbonden aan Kèk Liemt en stichting De Brabantse Klomp en was actief voor onder meer De Brabantse Boerderij en De Kleine Aarde.

,,Als ik kies voor vrijwilligerswerk, ga ik ervoor”, omschrijft Ger zijn gedrevenheid. ,,Ik ben geen vrijwilliger die alleen op zondagochtend in actie komt. Naast mijn werk als biologiedocent, wethouder of projectleider bij ARK heb ik altijd tijd vrijgemaakt voor de samenleving. Hoe ik dat doe? Nou, door elke ochtend om half zes op te staan. Vanochtend heb ik al tweeënhalf uur gewerkt aan archiefonderzoek en schreef ik teksten over vrijgezellenfamilies in Liempde.”

Over dat schrijven is Ger zelfkritisch. ,,Ik schrijf ontiegelijk veel terwijl ik geen echte schrijver ben”, zegt hij. ,,Daarom vind ik het belangrijk dat een professional mijn teksten grondig redigeert, zonder dat dit de inhoud aantast.” Het resultaat is een bibliografie die ruim vijftig publicaties telt. ,,Mijn allereerste verhaal schreef ik voor een blad van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie.” Lachend: ,,Natuurlijk ging dat artikel over kerkuilen.”

Ger hecht grote waarde aan boeken over natuur en cultuurhistorie. ,,Als je het landschap om je heen wilt behouden, is het nodig om verbinding te zoeken. Boeken zijn de perfecte intermediair en kunnen enorm helpen om mensen trots te laten zijn op hun eigen omgeving. Wie trots is, is ook bereid om in actie te komen om nestkasten op te hangen of vlechtheggen te planten.”

'Wie trots is op
eigen omgeving,
komt in actie'

Een wandeling leert dat er nog altijd kerkuilen broeden rondom het Groot Duijfhuis. ,,Het gaat goed met ze. En hun verhaal leeft! Vroeger moest ik schooien om golfplaten om het kapotte dak van de duiventoren dicht te maken en gebruikten we groentekistjes om nestkasten te maken. Nu zit elk zaaltje bij een lezing over kerkuilen propvol. En die nestkasten? Die kun je tegenwoordig overal kopen. Zo kan iedereen de natuur een handje helpen.”