BIODIVERSITEIT NEEMT TOE IN LIEMPDE

Oude fruitrassen in Kasterense bongerd

© 2010- Brabants Centrum

OP DE FOTO: Aan de Hoevedreef in Liempde is een boomgaard met hoogstamfruit aangeplant. Nu lijkt het nog een weiland vol onkruid, maar als de bomen straks meer volume krijgen en het ingezaaide bloemmengsel tot wasdom is gekomen, moet het een fraai plekje in de buurtschap Kasteren worden. (Foto: Gerard Schalkx).

DOOR HENK VAN WEERT

De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot het jaar van de biodiversiteit. Wereldwijd wordt aandacht gevraagd voor de gevolgen van de teruggang van plant- en diersoorten. Jan en Jeanne Zandbergen uit Liempde dragen hun steentje bij door de aanleg van een nieuwe boomgaard met hoogstamfruit aan de Hoevedreef. Hun doel: fruitrassen kweken die in het verdomhoekje zijn geraakt.

Nota bene met steun van Europa is in de jaren vijftig en zestig het hoogstamfruit in Nederland goeddeels verdwenen. ,,Omdat het economisch onrendabel was of omdat het fruit minder lang houdbaar was. Dood- en doodzonde”, vindt Jan. Samen met zijn vrouw Jeanne streek hij in januari 2009 vanuit Oisterwijk neer in de woning nabij de plek waar wandelaars met het Sint-Janspontje vanuit de Liempdse dorpskom naar Kasteren de Dommel kunnen oversteken.

,,We kweken sinds een jaar of vijf oude fruitrassen, maar de tuin bij onze vorige woning werd te klein voor deze hobby. Daarom gingen we op zoek naar een ruimer perceel en dat vonden we hier nabij de duiventoren. Een prachtig plekje aan de oever van de Dommel”, glundert Jeanne, die op het pand werd geattendeerd door haar in Liempde woonachtige zus.

Inmiddels zijn in een aanpalend weiland 78 fruitbomen geplant: een stuk of acht soorten pruimenbomen, ongeveer het dubbele aantal perenbomen en de rest allemaal appelbomen. Jan benadrukt dat het allemaal verschillende rassen en dus ook uiteenlopende smaken zijn. Als groenbeheerder bij Huize Assisi in Udenhout kwam hij in aanraking met fruitbomen. ,,Tien jaar geleden maakte ik de overstap naar de begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking en ging ik met hen fruitbomen planten. Van het een kwam het ander en thuis ging ik met mijn vrouw meerdere rassen verzamelen.”

NADELEN
Onder meer omdat laagstamfruit makkelijker te oogsten is, verdween hoogstamboomgaarden goeddeels in Nederland. ,,Maar daarmee raakten ook oude rassen uit beeld, want niet alle fruit dat op hoogstam wordt gekweekt kun je ook op laagstam telen”, weten de kersverse inwoners van de buurtschap Kasteren. ,,Economisch kleven er nogal wat nadelen aan hoogstamfruit. De vruchten zijn natuurlijk moeilijker te plukken, maar de opbrengst per hectare ligt ook lager. Maar landschappelijk zijn hoogstamfruitbomen natuurlijk veel fraaier dan laagstam”, zegt Jan.

Een appelboom kan tachtig tot honderd jaar oud worden; een peer wel 150 jaar. Jeanne: ,,En naarmate ze ouder worden, krijgen ze vaak een holle stam en dat is weer bevorderlijk voor holenbroeders in de vogelpopulatie. Bovendien ontstaat door de fruitbomen een goede biotoop voor slakken, vlinders, egels en marterachtigen. Ik ben ook begonnen met imkeren en ga een bijenkast in de boomgaard zetten.” Jan knikt: ,,En natuurlijk vindt er alleen natuurlijke bemesting plaats.”

Het initiatief bleef niet onopgemerkt. Eerder dit jaar kreeg het echtpaar uit handen van oud-wethouder Ger van den Oetelaar de Groene Handdruk van de gemeente Boxtel, een aanmoedigingsprijs voor duurzame initiatieven.

OERGEN VERDWIJNT
In Nederland en België bestaan volgens het echtpaar Zandbergen wel zestienhonderd verschillende soorten appels. ,,Toch vind je in de winkelschappen slechts een stuk of tien gangbare soorten en bijna allemaal stammen ze af van Jonagold of Elstar. Dat is echt een heel smalle basis. Rassen worden almaar doorgekweekt zodat het oergen uiteindelijk verdwijnt. Erg jammer en wij willen een bijdrage leveren om de oorspronkelijke rassen die hier in Brabant voorkwamen weer terug te brengen”, vertelt Jan.

Volgens zijn echtgenote is het echter niet allemaal kommer en kwel. ,,Laatst was ik bij groentezaak Van de Werdt in het Boxtelse winkelcentrum Oosterhof. Ik kon mijn ogen bijna niet geloven, maar zag daar toch echt zes soorten pruimen liggen. Zés! Zelfs de namen en informatie over de vruchten stond erbij. Dat zie je vandaag de dag bijna nergens meer.”

De fruitbomen die het Liempdse koppel heeft aangeplant zijn nog jong. Het perceel is voorts ingezaaid met bloemen. ,,Het duurt nog enkele jaren voordat we ook daadwerkelijk kunnen gaan oogsten. En het ziet er wat verwilderd uit omdat het bloemmengsel zich eerst moet kunnen uitzaaien voordat we gaan maaien. Over enkele jaren wordt dit een heel fraai plekje, let maar op”, klinkt het trots.

Zaterdag 25 september wordt de fruitboomgaard van de familie Zandbergen in besloten kring officieel geopend. Vanaf volgend jaar is ook publiek welkom, want het echtpaar heeft ook educatieve plannen met de bongerd.

© 2010- Brabants Centrum

OP DE FOTO: Begin maart reikte toenmalig wethouder Ger van den Oetelaar (links) een Groene Handdruk uit aan Jan en Jeanne Zandbergen. (Foto: Gerard Schalkx).




23 september 2010

Print deze pagina

Terug