FAMILIE VERHAALT OVER HISTORIE HERENHUIS

’Wonen in villa Eras is een voorrecht’

© 2010- Brabants Centrum

OP DE FOTO: Zwaantje en Egbert Janssens bij een van de karakteristieke halfronde erkers van villa Eras. (Foto’s: Peter de Koning).

DOOR HENK VAN WEERT

Als een pand honderd jaar na de oplevering nog grotendeels in de oorspronkelijke staat verkeert, is dat aanleiding voor een feestje. Dat vinden Egbert en Zwaantje Janssens althans. Zij bewonen sinds 1993 villa Eras tegenover de pastorie van de Heilig Hartkerk. Zaterdag 4 september ontvangen zij familie, vrienden en buurtbewoners om een boekje open te doen over de geschiedenis van het gemeentelijke monument.

De buitenkant van villa Eras is de voorbije jaren flink opgeknapt. Vorig jaar stond het pand op de hoek van de Baroniestraat en de Ons Doelstraat geruime tijd in de steigers. Dat was onder meer nodig om de grote overstekken met zinken dakgoten te vernieuwen en het karakteristieke torentje, waarvan de gevel forse scheuren vertoonde, op te knappen. Ook werd het torendak vernieuwd en voorzien van nieuwe pannen alsmede een windroos: met zwaantje, verwijzend naar de vrouw des huizes. Daarnaast werden de kozijnen in de westgevel vervangen en voorzien van dubbel glas. Inmiddels geeft het echtpaar Janssens een vervolg aan de renovatie van het interieur dat in de loop van de jaren al zoveel mogelijk in oude luister werd hersteld.

,,De villa heeft nog veel originele Jugendstildetails en er is relatief weinig verprutst. Dat is te danken aan het feit dat het gebouw jarenlang werd verhuurd als kantoorpand. Veertig jaar lang, van 1930 tot 1971, waren de zusters ursulinen uit het klooster hier schuin tegenover eigenaar. Zij hadden geen belang bij grootscheepse verbouwingen”, stelt Egbert.

KNIKKERPUTJE
Het oorspronkelijk uit Eindhoven afkomstige koppel woonde eerst aan de Kleine Beemd. Op zoek naar een karakteristiek huis hebben ze twintig jaar geleden zowat alle oude panden die in Boxtel te koop kwamen bezichtigd. ,,We zijn blij dat we uiteindelijk voor dit pand hebben gekozen. Tijdens de werkzaamheden die nodig waren om het pand weer als woning geschikt te maken, merkten we dat veel bewaard is gebleven. Bijvoorbeeld deze deuren naar de serre. Die zaten verstopt achter een houten wand. In de bovenlichten staan fraaie vogelfiguren geëtst. Een genot om naar te kijken. Ja, het is werkelijk een voorrecht om in zo’n pand te mogen wonen”, vindt Zwaantje.

Bij gelegenheid van hun zilveren huwelijksfeest, kort nadat zij de woning betrokken, schreef dochter Emmy een boekje met daarin tal van wetenswaardigheden over villa Eras. En momenteel wordt het monument opnieuw beschreven, vertelt Egbert: ,,Na de Tweede Wereldoorlog was dit pand in gebruik als belastingkantoor. Inspecteur Louis Colla woonde er met zijn grote gezin totdat hij in 1955 naar Australië emigreerde. Een van de zonen is nu een boek aan het schrijven over zijn vader en wijdt daarin ook behoorlijk wat pagina’s aan villa Eras. Onder meer hoe gebruik werd gemaakt van een knikkerputje in een van de granito vloeren. Een overblijfsel uit de oorlogstijd, toen in het door de Duitsers gevorderde pand een geweer is afgegaan.”

PLUNDERING
In de inventarislijst met gemeentelijke monumentenlijst die in 1991 is opgesteld, wordt gemeld dat villa Eras in 1910 is gebouwd voor de ouders van Frans Eras, de bouwpastoor van de Heilig Hartkerk. Maar de bouwtekening die het echtpaar Janssens laat zien, toont aan dat de werkelijkheid net iets anders lag. ,,We weten dat de ouders van pastoor Eras wel de opdrachtgever waren, maar ze lieten het pand bouwen voor hun schoondochter, Cornelia van Campen. Haar man was in 1901 overleden en Frans Eras werd voogd over haar kinderen. Dus lag het voor de hand om een pand tegenover de pastorie te bouwen”, stelt Zwaantje.

Welke architect villa Eras heeft ontworpen is onduidelijk; de bouwtekeningen geven daarover geen uitsluitsel, maar er wordt aangenomen dat het Leo Goyaerts uit Tilburg is, die ook het Ursulinenklooster tekende. Stijlovereenkomsten tussen beide gebouwen versterken dat vermoeden. Op 19 maart 1910 legde Cornelia’s zoon Jos Eras de eerste steen en op 9 september van dat jaar betrok het tweetal de kapitale woning. Later woonden ook de twee dochters van Cornelia in het pand. Een van hen verkocht de villa in 1930 aan de zusters ursulinen.

De nonnen verhuurden villa Eras, maar de woning stond ook enkele jaren leeg. Dat was een geluk voor stationschef Theodorus Bakker die bij het bombardement van het NS-emplacement in mei 1940 dakloos werd. Zijn opvolger, Petrus Mulders nam een jaar later zijn intrek in villa Eras, totdat de Duitse bezetter het pand vorderde zoals ook gebeurde met het Ursulinenklooster en de pastorie van de Heilig Hartkerk. ,,Op zolder staat nog een kast met op de achterkant hakenkruisen”, vertelt Egbert, die ook weet dat villa Eras op Dolle Dinsdag werd geplunderd door Boxtelaren. Na de bevrijding van Boxtel voerde de plaatselijke ordecommandant Huub van den Broek vanuit het pand het bevel over ruim tweehonderd leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. En even later vorderde het militair bestuur van de geallieerden het herenhuis.

’HEILIGE’ GROND
Na tien jaar dienst te hebben gedaan als belastingkantoor, had bijna veertien jaar het bedrijf Hydraudyne (nu Bosch Rexroth) er haar kantoor terwijl de bovenverdieping werd verhuurd aan gezinnen van enkele medewerkers. Ook het gewestelijk arbeidsbureau was enkele jaren in villa Eras gevestigd.

Nadat Hydraudyne de directie, verkoop, technische dienst en teken- alsmede typekamer had samengevoegd met het productiebedrijf aan de Van Salmstraat, verkochten de ursulinen villa Eras aan de Katholieke Bijbelstichting (KBS). Op het achtererf werd een opslagruimte gebouwd waarin tienduizend bijbels lagen opgeslagen. ,,We wonen dus best wel op heilige grond”, grinnikt Zwaantje. ,,Temeer als je weet dat Jos Eras, die de eerste steen heeft gelegd, net als zijn oom Frans, de bouwpastoor van de Heilig Hartkerk, priester werd.”

De huidige eigenaren kochten het monumentale pand in 1993 van de KBS. Komende maand is het precies honderd jaar geleden dat villa Eras door de eerste bewoners werd betrokken. Ter gelegenheid daarvan wordt zaterdag 4 september door een verhalenverteller en met straattheater de geschiedenis van het pand uit de doeken gedaan voor genodigden.




26 augustus 2010

Print deze pagina

Terug