DRUKKE TIJDEN VOOR ORGANIST KEES VAN HOUTEN

’Bach is mijn inspiratiebron’

© 2010- Brabants Centrum

OP DE FOTO: De Boxtelse organist en Bachkenner Kees van Houten aan het werk in zijn repetitieruimte. (Foto: Gerard Schalkx).

DOOR STEFAN LATIJNHOUWERS

Voor velen is het bereiken van de respectabele leeftijd van 70 jaar een mooie aanleiding om het wat rustiger aan te doen. De Boxtelse organist en Bachkenner Kees van Houten denkt daar heel anders over. Met een tournee en de publicatie van een nieuw boek over componist Johann Sebastian Bach breken voor hem drukke tijden aan. ,,Het zou mooi zijn om mijn nieuwe werk hier in Boxtel te presenteren.”

Van Houten viert vandaag, woensdag 12 mei, zijn zeventigste verjaardag, maar is nog lang niet van plan om op zijn lauweren te gaan rusten. Muziek is zijn liefde en Bach zijn grote inspiratiebron; twee passies waar hij andere liefhebbers graag deelgenoot van wil maken via orgelconcerten en lezingen.

,,Ik heb in de periode na carnaval tot Pasen een vijftiental lezingen verzorgd over de Matthäus Passion. Vanwege mijn zeventigste verjaardag ga ik een jubileumtournee maken met in totaal zo’n vijftien orgelconcerten door het hele land. De eerste uitvoering is op zondag 13 juni in de Boxtelse Sint-Petruskerk”, vertelt Van Houten.

,,Bach betekent veel voor me. Ik heb niet voor niets al negen boeken over hem geschreven. Het werk dat komend najaar verschijnt, is het zevende boek in de serie ’Van Taal tot Klank’. In feite gaat het om een zeventig pagina’s tellende studie over het openingskoor van het beroemde Weihnachts-Oratorium van Bach. Hierin toon ik aan dat de eerste regel van het koor: Jauchzet, frohlocket, auf, preiset die Tage oorspronkelijk niet zo door hem is bedoeld, maar eigenlijk dezelfde moet zijn als die van de wereldlijke versie, namelijk Tönet, ihr Pauken! Erschallet, Trompeten!”

ARGUMENTEN
Van Houten zet zijn stelling in het boek kracht bij met veel muzikale en wetenschappelijke argumenten. Het werk bevat onder meer talrijke notenvoorbeelden. ,,Er zijn al duizenden boeken geschreven over Bach, maar ik probeer elke keer met iets nieuws op de proppen te komen. Er zijn al enkele orkesten zoals het Combattimento Consort Amsterdam van de beroemde dirigent en oud-Boxtelaar Jan Willem de Vriend die de eerste cantate van het Weihnachts-Oratorium ten gehore brengen met de nieuwe begintekst ’Tönet, ihr Pauken! Erschallet, Trompeten!’ Heel bijzonder, want Bach had het zelf dolgraag op die manier willen uitvoeren, maar mocht dat destijds niet van het kerkbestuur omdat de openingszin al voorkwam in de wereldlijke versie. Bach had destijds nog niet die status die hij nu heeft.”

Bij het nieuwe boek van Van Houten over de nieuwe openingstekst van het Weihnachts-Oratorium wordt een cd ingesloten. Daarop laat het Nederlands Kamerkoor met het orkest van De Vriend de eerste cantate horen met de nieuwe tekstregel. De opname werd gemaakt op 22 december 2009 tijdens een liveconcert in Amsterdam dat door Radio 4 rechtstreeks werd uitgezonden.

Van Houten: ,,Die opname kun je omschrijven als een wereldprimeur omdat het de eerste opname is van het Weihnachts-Oratorium met de juiste openingszin zoals Bach het aanvankelijk bedoeld had”, aldus Van Houten. ,,Ik ben heel blij dat een dirigent als Jan Willem zijn medewerking verleent aan de cd. Hij heeft inmiddels een grote naam opgebouwd in binnen- en buitenland als leider van het Combattimento Consort Amsterdam. En het feit dat hij een link heeft met Boxtel, zijn jeugd hier heeft doorgebracht en zijn eerste vioollessen op de plaatselijke muziekschool heeft genoten, geeft de publicatie van mijn nieuwe boek en de cd een speciaal Boxtels tintje. Wij willen daarom proberen om de presentatie in het najaar in Boxtel te houden, waarbij kasteel Stapelen mij een mooie locatie lijkt. Maar dat moet allemaal nog geregeld worden.”

Van Houten is sinds 1957 organist van de Sint-Lambertuskerk in Helmond, waar hij het fameuze Robustelly-orgel (1772) bespeelt. ,,Ik ben sinds 2007 niet meer de vaste bespeler, maar val nog wel eens in om een dienst op te luisteren”, vertelt Van Houten.

,,Ik ben in 1973 in Boxtel komen wonen, maar Helmond is de stad waar ik op 12 mei 1940 geboren ben, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Ik was al vroeg dol op muziek en speelde als kleine jongen op een trommeltje. Toen ik negen jaar was ben ik piano gaan spelen, maar later ben ik overgestapt op het orgel. Goede pianisten waren er in tegenstelling tot organisten immers al genoeg, maar het orgel is ook een instrument dat me echt gepakt heeft en waar ik van ben gaan houden, mede door de rijkdom aan prachtige klankkleuren en de prachtige akoestiek tijdens concerten in de kerk.”

CONSERVATORIUM
Van Houten, die regelmatig concerteert in binnen- en buitenland, is de laatste achttien jaar actief als freelancer. Tot 1992 was hij twintig jaar hoofdvakdocent orgel aan het Utrechts Conservatorium. ,,Na die tijd had ik veel meer tijd voor andere zaken waar ik me graag mee bezighoud, waaronder het schrijven van boeken over Bach en het houden van lezingen over het Weihnachts-Oratorium en de achtergronden van de Matthäus-Passion.”

Het nieuwe boek van Van Houten in de serie Van Taal tot Klank wordt uitgegeven in eigen beheer en zal na de presentatie in het najaar niet in de winkels liggen. ,,Ik houd me zelf bezig met de zakelijke kant rond de verkoop van het boek, waarbij ik terug kan vallen op een groot netwerk bestaande uit een paar duizend personen. Als ik vierhonderd exemplaren verkoop, ben ik uit de kosten, maar gemiddeld worden zo’n 1.500 stuks aan de man gebracht. Mijn record is een afname van vierduizend exemplaren”, zegt de Boxtelaar.

Van Houten vervolgt: ,,Het boek verschijnt in de Nederlandse en Duitse taal. Leuk is dat Jan Willem de Vriend, die een fan is van mijn boeken over Bach, de Duitse versie wil gaan promoten tijdens zijn buitenlandse tournees met Combattimento Consort Amsterdam.”




12 mei 2010

Print deze pagina

Terug