'JOURNALISTEN MASSEREN PUBLIEKE OPINIE'

Schrijvende pers beďnvloedt de
politieke besluitvorming

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Vanachter de perstafel in de raadzaal volgen de verslaggevers van Brabants Dagblad (Geert van der Star, links) en Brabants Centrum (Henk van Weert) de discussie over een Boxtelse parkeerkelder. Op de voorgrond voert fractievoorzitter Willie van de Langenberg het woord namens de Democratische Partij Boxtel-Liempde. (Foto: Albert Stolwijk).

DOOR DPBL

Politiek bedrijven is macht uitoefenen. Macht om te bepalen wat wel of niet mag of kan. Macht om de uitvoering dwingend op te leggen. Macht om sancties op te leggen bij niet-naleving daarvan. De Franse filosoof en rechtsgeleerde Charles Montesquieu (1689-1755) heeft zich door de machtsconcentratie van de Staten-Generaal van de Nederlanden laten inspireren om te pleiten voor een opdeling in wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht, de Trias Politica. Hij neemt stelling tegen de verkeerde invloed die de drie machtsvormen uitoefenen indien zij elkaar niet kunnen controleren, waardoor één macht de bovenhand krijgt. In zijn boek De l’esprit des lois (’Van de geest der wetten’) verdedigt hij die ideeën.

Al meer dan twee eeuwen blijkt in bijna alle democratieën de leer van de Trias Politica richtlijn voor een grondwet waarin de driedelige machtsverdeling is vastgelegd. Maar tijden veranderen en in de evolutie van macht krijgen de ambtenaren steeds meer invloed op de besluitvorming van Staten–Generaal, provincie en gemeenten. Niet verwonderlijk dat vooral de ambtelijke (beleids-)medewerkers met hun vaak wel op theoretische basis berustende deskundigheid door wetenschappers als vierde macht worden bestempeld.

Maar ook daarmee houdt de invloed op de besluitvorming niet op. Ons beperkend tot de gemeentelijke ’staatsinrichting’ met een gekozen raad en sinds invoering van het duale systeem met niet-raadsleden als wethouder, is het zinvol om de rol van de pers over het voetlicht te halen.

VIJFDE MACHT
Wie de Boxtelse vergaderingen van raadscommissie of gemeenteraad bezoekt en de moeite neemt om de belangstellenden op de publieke tribune te tellen, komt doorgaans niet verder dan 25 personen, uitzonderingen daargelaten wanneer een actueel onderwerp de gemoederen bezig houdt. Met een aantal kiesgerechtigden van ongeveer 23.000 betekent dit dat doorgaans slechts één per duizend inwoners zich rechtstreeks laat informeren door het hoogste orgaan, de gemeenteraad.

De journalistieke bijdragen van Brabants Centrum en Brabants Dagblad vormen daardoor veelal de belangrijkste informatieschakel tussen bestuur en burger. Journalisten rekenen het vooral tot hun taak om, al dan niet uitvoerig, op objectieve manier verslag te doen over wat er zoal door de dames en heren van de gemeenteraad wordt aangevoerd bij alle voors en tegens van raadbesluiten, uitmondend in een voor iedereen bindende beslissing.

Toegegeven, die informatievoorziening is vooral van verslaggevende aard. Schrijven over het verloop van de discussies betekent op zich nog geen ’actieve’ invloed op het verloop van de besluitvorming zelf. Anderzijds zijn deskundigen het er al langer over eens dat de pers is uitgegroeid tot een ’vijfde’ macht en wel degelijk vanuit een actievere rol een wezenlijke invloed uitoefent op het politieke besluitvormingsproces.

MASSEREN
Wie de edities van de lokale media wat nauwgezetter volgt, zal moeten erkennen dat voorafgaande aan de behandeling in de gemeenteraad, persartikelen gretig worden gelezen en dat zelfs politici soms met meer dan gewone interesse de commentaren van de journalisten tegemoet zien. In die rol zien zij hun beroep niet langer als alleen verslaggever maar masseren zij – bewust of onbewust – de publieke opinie. Bewijs zal wel ontbreken maar menige twijfelaar zal zich bij de vierjaarlijkse verkiezingen baseren op het beeld dat hij of zij via de media over politici of politieke partijen heeft gevormd.

Treffend voorbeeld van beďnvloeding was jaren geleden de wekelijkse rubriek in Brabants Centrum onder het pseudoniem Daniël. Deze schrijver veegde soms met de politiek de vloer aan, meerdere malen tot schrik van de betreffende wethouder of van het raadslid. Anderzijds leverde een ’aai over de bol’ ongemerkt ook weer stemmenwinst op voor betrokkene of de partij.

Menig bestuurder bij provincie of gemeente zal wakker gelegen hebben na het lezen van een artikel van Ron Lodewijks van Brabants Dagblad die als ’luis in de pels’ misstanden op het terrein van de ruimtelijke ordening aan de kaak stelt. Maar ook Domien van der Meijden, Marc Cleutjens en Henk van Weert van de lokale pers belichten met hun persoonlijke columns hun visie op de besluitvorming vooraf dan wel achteraf.

Daarmee bieden zij de lezer gevraagd of ongevraagd, soms zelfs ludiek, inzicht in de problematiek waarmede de edelachtbaren worden geconfronteerd in hun kijk op wat van ’algemeen’ belang is voor de Boxtelse ingezetenen. Niet zelden wordt het college van burgemeester en wethouders bestookt door raadsleden met vragen waarbij de aanhef: ,,Hebt u ook gelezen in Brabants …” terugslaat op een redactioneel artikel in de lokale pers.

REIKWIJDTE
Vraag? Hoever reikt de invloed van de pers op het gedrag van de kiezer? Hoewel vast staat dat de reikwijdte daarvan nooit wetenschappelijk is onderzocht mag naar onze mening onomstotelijk vastgesteld worden dat die invloed wel degelijk manifest en aanwijsbaar is.

Piet van Oers, voormalig hoofdredacteur van Brabants Centrum beriep zich aan het slot van zijn commentaar vaak op het gezegde: scripta manent, verba volant (het geschrevene blijft, het gesprokene vervliegt), een waarheid die weinigen zullen bestrijden.

POLITIEK ANDERS DAN ANDERS
Ter gelegenheid van het 65-jarig bestaan van nieuwsblad Brabants Centrum schrijven de politieke partijen die deelnemen aan de Boxtelse gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010 een eigen serie artikelen. Zij zijn gevraagd zich te onthouden van politieke stokpaardjes en worden uitgedaagd zich op een andere manier te profileren dan doorgaans het geval is.

Natuurlijk proberen de partijen zich de komende maanden op allerlei manieren in de schijnwerpers te plaatsen om de gunst van de kiezer te winnen. De artikelenreeks in Brabants Centrum biedt hen daartoe een extra mogelijkheid. Vandaag aflevering 6, waarin de Democratische Partij Boxtel-Liempde de invloed van de lokale pers op de politieke besluitvorming belicht. In de volgende aflevering vraagt de politieke groepering Balans, momenteel de grootste oppositiepartij in de gemeenteraad, aandacht vraagt voor vernieuwing.




14 januari 2010

Print deze pagina

Terug