ARCHEOLOGIEWERKGROEP PRESENTEERT UNIEKE EXPOSITIE

’De Groene Poort lusthof voor liefhebbers Romeinse historie’

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: De werkgroep archeologie die een kleine vijf jaar in Boxtel actief is, staat aan de wieg van de tentoonstelling ’Romeinen langs de Dommel’ in oertijdmuseum De Groene Poort aan de Bosscheweg in Boxtel. Naast directeur René Fraaije van De Groene Poort (links) maakt ook voorzitter Dik Bol van de Heemkundekring Boxtel deel uit van de werkgroep, net als een half dozijn andere liefhebbers van oude geschiedenis. (Foto: Albert Stolwijk).

DOOR MARC CLEUTJENS

Het stroomgebied van de Dommel is al vele decennia een rijke vindplaats voor archeologen die speuren naar voorwerpen uit de Romeinse tijd. Voor het eerst wordt een groot aantal bijzondere vondsten samengebracht in één tentoonstelling: ’Romeinen langs de Dommel’. Oertijdmuseum De Groene Poort aan de Bosscheweg in Boxtel toont ze tot medio 2011 en is trots op de waterput van In Goede Aarde, het Bacchusbeeldje van Esch en de muntschat van Vught die – met dank aan het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch - in één expositie getoond kunnen worden.

De Groene Poort maakt zich net als enkele andere centra in de regio op om een officieel bezoekerscentrum van Het Groene Woud te worden. Met de expositie ’Romeinen langs de Dommel’ laat het oertijdmuseum van directeur René Fraaije nu al zien dat er volop ambities zijn om alle facetten van het nationaal landschap in de Brabantse stedendriehoek voor het voetlicht te halen. De tentoonstelling is het neusje van de zalm voor liefhebbers van oude geschiedenis en toont hoe rijk de Romeinen moeten zijn geweest die bijna tweeduizend jaar geleden langs de oevers van de Dommel gewoond moeten hebben.

De expositie in De Groene Poort is niet groot, maar de kwaliteit van de archeologische vondsten die in de vitrines worden getoond is onmiskenbaar. Actuele vondsten, onder meer afkomstig uit de bodem van duurzame woonwijk In Goede Aarde, worden afgewisseld met voorwerpen die Boxtelaar Frans Leermakers ooit aantrof in de Rechterstraat en de Kruisstraat. Romeinse munten en scherven van een kruikamfoor, een bord, een kraagkom en een dolium of voorraadvat laten zien hoe de vroegere bewoners van het Dommeldal geleefd hebben.

BRODDELWERK
De werkgroep archeologie die een kleine vijf jaar in Boxtel actief is, staat aan de wieg van ’Romeinen langs de Dommel’. Naast directeur Fraaije van De Groene Poort maakt ook voorzitter Dik Bol van de Heemkundekring Boxtel deel uit van de werkgroep, net als een half dozijn andere liefhebbers van oude geschiedenis. Het belangrijkste doel van de werkgroep is de belangstelling voor archeologie in Boxtel aanwakkeren. En daarin is de werkgroep goed geslaagd, getuige de grote betrokkenheid bij de opgravingen in de wijk In Goede Aarde en aan de Markt, waar plan De Croon wordt gebouwd.

,,We houden heel bewust een vinger aan de pols en zien erop toe dat geen archeologisch bewijs wordt weggemoffeld zoals in het verleden gebeurde”, zegt Bol. De voorzitter van de Heemkundekring Boxtel is daarom vaak zelf aanwezig bij archeologisch graafwerk en trekt bij de gemeente aan de bel als in zijn ogen broddelwerk wordt verricht of te snel voorrang wordt gegeven aan projectontwikkelaars. ,,Het is heel jammer dat in de eerste fase van In Goede Aarde helemaal geen aandacht is besteed aan archeologie”, vindt Bol. Fraaije knikt: ,,Gelet op de rijkdom van de bodemvondsten in de tweede fase van de wijk, kun je aannemen dat ook elders in de bodem veel archeologische vindplaatsen zijn.”

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: René Fraaije (links) en Dik Bol bestuderen in Boxtel gevonden Romeins aardewerk. Samen met de andere leden van de Boxtelse archeologiewerkgroep hebben ze een boeiende tentoonstelling ingericht in De Groene Poort. (Foto: Albert Stolwijk).

’REMBRANDT’
De verbouwing van het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch is de directe aanleiding om de tentoonstelling ’Romeinen langs de Dommel’ in Boxtel op te zetten. Het museum gaat verbouwen en wordt een onderdeel van het prestigieuze Museumkwartier dat in de Brabantse hoofdstad moet verrijzen. ,,We hebben de stoute schoenen aangetrokken en het museum gevraagd of we zouden kunnen beschikken over een deel van de archeologische collectie”, vertelt heemkundevoorzitter Bol. ,,Opvallend genoeg was het museum heel bereidwillig”, vult Fraaije aan.

De directeur van De Groene Poort legt uit dat het Noordbrabants Museum vanwege de verbouwing veel stukken langdurig in een depot had willen onderbrengen, onder meer in Rijswijk. ,,In plaats van alles te verstoppen in een depot, staan veel archeologische vondsten uit de Romeinse tijd nu te schitteren in De Groene Poort en dat vervult me met veel trots”, straalt Fraaije.

Een van de pronkstukken is het Bacchusbeeldje dat ruim vier decennia geleden langs de Essche Stroom in Esch werd aangetroffen. ,,Zonder twijfel het mooiste beeldje dat ooit in Nederland is gevonden. Ik noem het de Rembrandt van Brabant. En die Rembrandt staat nu in Boxtel, aan de Bosscheweg.”

Naast het Bacchusbeeldje wordt een compleet Romeins graf getoond, met botresten van een gecremeerd mens en tientallen potten, schalen en amforen die in het graf werden meegegeven. ,,Allemaal gevonden in Esch en door medewerkers van het Noordbrabants Museum hier opgesteld. Nee, we mochten er echt niet aankomen, dit is zeer bijzonder materiaal”, lacht Fraaije. Opvallend is dat de potten zo schoon zijn. ,,Veertig jaar geleden werd alles grondig schoongemaakt. Nu wordt juist bekeken of in de potten nog resten van etenswaren gevonden kunnen worden, zodat het eetpatroon van de Romeinen achterhaald kan worden.”

TOPSTUKKEN
De tentoonstelling in De Groene Poort omvat louter topstukken, zoals een ruiterhelm die afkomstig is van de Tempel van Empel. Van museum Kempenland in Eindhoven werd een maquette geleend van een inheemse boerderij; soortgelijke houten bouwwerken hebben waarschijnlijk ook langs de Dommel in Boxtel gestaan, vermoedt museumdirecter Fraaije. Vondsten in de wijk In Goede Aarde tonen dit aan. Uit de bodem van deze wijk komt een herstelde waterput, waarvan de houten planken volgens archeologen stammen uit het jaar 148 na Christus.

Ook een topstuk is het bouwoffer dat archeologen in In Goede Aarde hebben gevonden. ,,Een bouwoffer werd gebracht om een huis te beschermen tegen kwade goden”, vertelt Fraaije. Het bouwoffer omvat een honingpot, die is afgedekt met een terracotta schaaltje met bloemmotieven dat zonder twijfel afkomstig is uit Zuid-Frankrijk. ,,Het voorkomen van dit soort aardewerk met een zwarte jachtbeker met diermotief en glaswerk duidt erop dat de inwoners van het toenmalige Boxtel zeker niet tot de armsten binnen het Romeinse rijk behoorden”, zegt heemkundevoorzitter Bol.

Een andere blikvanger bij De Groene Poort belooft de muntschat van Vught te worden, die in 1962 werd gevonden door spelende kinderen. De schat telde zo’n vijfduizend munten en vier zilveren lepels en is de op een na grootste schat die ooit in Nederland is gevonden. De munten, die samen zo’n zestien kilo wegen, stammen uit de periode 253-275 na Christus en zijn zogeheten antoniniani.

De munten tonen afbeeldingen van in totaal veertien Romeinse keizers en onderkeizers. Ook in Boxtel gevonden munten worden geëxposeerd. Op een van de munten staat een beeltenis van keizer Marcus Aurelius, de ander laat Nero zien. Deze munt werd geslagen in Lyon en stamt uit het jaar 60 na Christus. In De Groene Poort is een klein deel van de muntschat te zien, samen met een zwarte kookpot die ooit dienst heeft gedaan als urn en in 1866 op Heult werd gevonden.

De tentoonstelling ’Romeinen langs de Dommel’ is vanaf zaterdag 5 december te zien in oertijdmuseum De Groene Poort. Het museum is geopend op zaterdag, zondag en woensdag van 10.00 tot 17.00 uur. Meer informatie: www.oertijdmuseum.nl.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: René Fraaije (links) en Dik Bol geven uitleg bij de reconstructie van een graf, dat in de jaren zestig van de vorige eeuw in Esch werd gevonden. De menselijke resten en alle aardewerk zijn afkomstig uit de collectie van het Noordbrabants Museum. (Foto: Albert Stolwijk).




3 december 2009

Print deze pagina

Terug