MONNUMENTAAL VROUWENGASTHUIS STAMT UIT 1646

Het Hofje, briljant aan de Markt

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Historische opname van Het Hofje, met rechts zichtbaar de zijgevel van het oude raadhuis dat in de jaren dertig plaatsmaakte voor het huidige gemeentehuis.

DOOR MARC CLEUTJENS

In de week dat Brabants Centrum 65 jaar bestaat en dus formeel haar briljanten jubileum viert, staat de rubriek in het teken van een échte briljant die Boxtel rijk is: Het Hofje. Gelegen aan de Markt, pal naast het gemeentehuis is het uit 1646 stammende pandje zonder twijfel een van de meest opmerkelijke monumenten binnen de Boxtelse dorpskom. Natuurlijk, tegen de reusachtige Sint-Petruskerk of het riante kasteel Stapelen kan op het eerste gezicht geen enkel bouwwerk tippen. Of toch...

Het is welhaast onvoorstelbaar dat tot 1969, dit jaar dus amper veertig jaar geleden, aan de Markt in Boxtel nog ’schaemele vrouwen’ woonden. Toegegeven, de vrouwen die als laatste Het Hofje bewoonden waren niet de arme vrouwen die ooit dankzij een testament van ene Magdalena van der Stappen hier vanaf het midden van de zeventiende eeuw verzorgd konden worden. Maar toch, het witte huisje was een veilig onderkomen voor vrouwen die met weinig middelen rond moesten komen of juist min of meer bewust kozen voor een sober leven.

Historicus Jean Coenen deed onderzoek naar de geschiedenis van Het Hofje en schreef in zijn standaardwerk Baanderheren, boeren & burgers dat de Markt voor 1646 al een gasthuis rijk was, dat beheerd werd door de Tafel van de Heilige Geest. In 1634 verkocht het kapittel van Boxtel samen met de Heilige Geestmeesters de helft van de gasthuishof aan een zekere Gijsbert Antonis; het oude gasthuis werd in 1643 vervangen door een nieuw gasthuis dat behoorde tot de stichting van Magdalena van der Stappen.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Het mannen- en vrouwengasthuis waren gebroederlijk naast elkaar gevestigd op de Markt in Boxtel. Van 1646 tot ver in de twintigste eeuw werden er arme en eenzame mannen en vrouwen verzorgd.

Zo stonden in het hoekje van de Markt een gasthuis voor mannen en vrouwen gebroederlijk naast elkaar en werd hier – op zeer bescheiden schaal - de kiem gelegd voor de ouderenzorg in Boxtel. Het mannengasthuis deed dienst tot 1919; toen ging de deur op slot. Het vrouwengasthuis bleef open tot 1970 en foto’s uit het archief van Brabants Centrum laten zien hoe het alledaagse leven in Het Hofje er in die laatste jaren van het bestaan uit zag.

Vriendelijke oude vrouwen in schortjes of bloemetjesjurken die je oma konden zijn... Na sluiting van het vrouwengasthuis – het doek viel voor de Magdalena van der Stappen Stichting – werd het in 1976 in verkommerde staat gekocht door de gemeente, maar renovatie bleef uit. En zo stond een van Boxtels oudste monumenten te verpieteren op de Markt, voor velen de huiskamer van de gemeente. Pas in 1985 werd onder voorzitterschap van plaatselijk ondernemer Geert van de Wetering de Stichting Het Hofje opgericht, die zich voornam het monument in oude luister te herstellen.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Beeld van de tuin bij Het Hofje. De ouderwetse waterpomp is enkele jaren geleden in oude luister hersteld. (Archieffoto Brabants Centrum).

In het uiteindelijk door architect Piet Snijders opgestelde renovatieplan werden de zestien kamertjes die de arme vrouwen ooit bewoonden omgevormd tot vier huurwoningen, die sedertdien worden verhuurd door Woonstichting Sint-Joseph. Aan de Marktzijde is het plaatselijk VVV-kantoor gehuisvest, daarachter aan het Magdalena’s Pad zit historisch museum Piet Dorenbosch, een pareltje dat veel meer bekendheid verdient. Sint-Joseph beheert het monumentale pand en droeg enkele maanden geleden nog zorg voor een opknapbeurt van de verweerde voorgevel.

Dit is deel 14 van de serie Fotobank, die wekelijks verschijnt in Brabants Centrum. Bovenstaande foto is ook te raadplegen in de collectie van de Brabantse Film- en Fotobank via www.filmenfotobank-nb.nl. Alle foto’s zijn afkomstig uit collecties van de gemeente Boxtel en de Heemkundekring Boxtel. Meer informatie? Mail naar foto@heemkundeboxtel.nl.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Bewoners van het oude vrouwengasthuis, dat officieel het Gasthuis van Magdalena van der Stappen heette, zijn bezig met een kaartspelletje. Het Hofje deed van 1646 tot ongeveer 1970 dienst als wooncomplex voor bejaarde vrouwen. Na twintig jaar leegstand werd het monumentale pand, mede door toedoen van Stichting Het Hofje, weer geschikt gemaakt voor bewoning. (Archieffoto Brabants Centrum).




3 december 2009

Print deze pagina

Terug