PAUS VAN DE KINDERCOMMUNIE TREKT 7.000 KINDEREN

’Herdenking Pius X grootse dag
voor Boxtel’

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: De voorstellingen in het kasteelpark van Stapelen werden door duizenden kinderen bijgewoond. Gehandicapte jongeren namen met hun rolstoel plaats op de eerste rij.

DOOR MARC CLEUTJENS

Zelden zal de Markt zo massaal bevolkt zijn geweest als op zaterdag 29 mei 1954. Op die dag werd in Boxtel ter gelegenheid van de heiligverklaring van paus Pius X (1835-1914) een diocesane herdenking gevierd die meer dan zevenduizend kinderen uit het bisdom van ’s-Hertogenbosch op de been bracht. De herdenking werd zo druk bezocht door kinderen omdat Pius X bekend staat als de paus van de kindercommunie. Op 13 juni 1954, Drievuldigheidszondag, stond ook de Heilig Bloedprocessie helemaal in het teken van de ’grote zachtmoedige kindervriend’.

Het zijn stuk voor stuk prachtige foto’s die rusten in het archief van de gemeente en laten zien dat het Rijke Roomsche Leven 55 jaar geleden in Boxtel nog onverminderd van kracht was. De foto’s tonen hoe massaal kinderen uit het hele bisdom ’s-Hertogenbosch naar Boxtel zijn gekomen om de heiligverklaring van paus Pius X te vieren. Ze kwamen met treinen en bussen, maar vooral ook op de fiets. Duizenden arriveerden ’s morgens in Boxtel om op tijd te zijn voor de pontificale hoogmis die in de openlucht zou worden opgedragen op de Markt. Voorganger was monseigneur F. Hendrikx, vicaris van het Bossche bisdom. ,,Tweemaal werd een plechtig Lof gecelebreerd op de Markt’, blikte Brabants Centrum op 4 juni 1954 terug.

Het bisdom had Boxtel aangewezen om op feestelijke wijze stil te staan bij de heiligverklaring van Piux X, die kerkvorst was van 1903 tot zijn dood in 1914. Het was ook het bisdom dat Boxtel opdroeg de Heilig Bloedviering op 13 juni helemaal in het teken te stellen van de paus. Naast processies en missen werd op beide dagen een groots openluchtspel opgevoerd. Dat spel, luisterend naar de titel ’Het gastmaal der kinderen’, werd opgevoerd in het park van kasteel Stapelen.

Alle rollen werden gespeeld door studenten van missiehuis Sint-Theresia, de regie was in handen van pater assumptionist Marius van den Bogaard. En het toneelspel viel in de smaak, getuige de lovende recensie in Brabants Centrum. Op 29 mei trokken drie voorstelling telkens tweeduizend toeschouwers en waren alle zitplaatsen in het kasteelpark bezet. ,,Waren de H. Mis en Lof met daarbij gegeven onderrichtingen de hoogtepunten van de Pius X-herdenking, de afwisseling die de kinderen werd gegeven met ’Het gastmaal der kinderen’ was een sterk tot de jeugd sprekend spel waaraan de Paters Assumptionisten een verheven inleiding deden voorafgaan met een voor de kinderen uiterst bevattelijke figuratie van de jeugd der gehele wereld in de gemeenschap der H. Kerk.”

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Beeld van het schouwspel ’Het gastmaal der kinderen’ in kasteelpark Stapelen, opgevoerd door leerlingen van missiehuis Sint-Theresia.

REGENPLAN
Waar de Heilig Bloedstichting vandaag de dag wel eens terug moet vallen op een regenplan, was dat in 1954 niet anders. De weersvoorspellingen van de Pius X-herdenking in mei en juni waren immers bar en boos. De zevenduizend kinderen die bij scholen en kloosters in Boxtel waren afgezet, werden binnen gehouden. En ondanks het stoppen van de regen, werd het risico van een viering in de openlucht te groot geacht. De mis werd op twee locaties binnen gehouden; in de Sint-Petruskerk voor vier- tot vijfduizend kinderen, in de Heilig Hartkerk voor de overige jeugd. In de Sint-Petruskerk ging vicaris Hendrikx voor, in de Heilig Hartkerk stond deken Ignatius Broekman op de kansel.

De cijfers over de grote aantallen kinderen die door zusters, fraters, broeders en onderwijzers werden opgevangen en begeleid zijn indrukwekkend. Op de Burgakker verbleven bij de Witte Paters 60 kinderen. In de ULO-school (250), de BLO-school (400), Verenigingsgebouw (400) en Sint-Petrusschool (360) was het eveneens druk. In Breukelen verzamelde de jeugd bij de zusters Ursulinen (1.000), Angelaschool (790), Sint-Franciscusschool (300), Sint-Aloysiusschool (380), RK Landbouwschool (110), Ambachtsschool (110) en de foyer van De Ark (160).

Op Duinendaal werd opvang geregeld in de Sint-Jozefschool (710) en de huishoudschool (120), in Lennisheuvel werden kinderen opgevangen in de Sint-Theresiaschool (225) en gemeenschapshuis Orion (95). De overige jeugd ging naar missiehuis Sint-Theresia (560), Sint-Paulusschool (310), Jeugdhuis Sint-Paulus (310), De La Salle (325) en de Witte Zusters (175). Bij de zusters werden ook alle invalide kinderen ondersteund. Velen maakten gebruik van een rolstoel.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Twee hoofdrolspelers van ’Het gastmaal der kinderen’.

EHBO
Met de aanwezigheid van zoveel kinderen in Boxtel was het nodig een flinke ploeg EHBO’ers op de been te hebben. En die groep had de handen vol. Liefst 170 kinderen werden op 29 mei verzorgd, in de meeste gevallen omdat ze in de drukte onwel waren geworden. ,,Meer dan 7.000 flesjes melk met rietjes en bijna 400 liters limonadesiroop werden op de vastgestelde tijdstippen op de aangegeven plaatsen afgeleverd”, schreef Brabants Centrum. Ze hoorden hoe Pius X paus was geworden en ’de mensen inniger heeft gebonden aan Christus met zijn decreet over de geoorloofdheid van de veelvuldige H. Communie, en geleerd heeft hoe de mensen moesten bidden en zingen’.

De Pius X-herdenking beleefde een reprise op 13 juni 1954, Drievuldigheidszondag en traditiegetrouw de dag waarop de Heilig Bloedprocessie door Boxtel trekt. Net als op 29 mei van dat jaar regende het pijpenstelen en beleefden de vele duizenden pelgrims een druilerige dag, die werd geopend met een pontificale hoogmis in de Sint-Petruskerk.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Het Allerheiligste arriveert op de Markt in Boxtel. De duizenden kinderen en hun begeleiders knielen.

Voorganger was bisschop Wilhelmus Mutsaers van ’s-Hertogenbosch, die later die dag met commissaris van de koningin Jan de Quay meeliep in de Heilig Bloedprocessie. ,,De diocesane Pius X-herdenking begon luisterrijk, maar eindigde troosteloos”, schreef Brabants Centrum op 18 juni 1954. ,,Nauwelijks was het Allerheiligste op de Markt gearriveerd of een geweldige onweersbui teisterde Boxtel opnieuw. In de stromende regen werd nog het Tantum Ergo gezongen, terwijl ook nog de zegen met het Allerheiligste gegeven werd aan de onder bomen en portieken gevluchte aanwezigen. Doch verder durfde men niet te gaan; de processie werd ontbonden verklaard.”

Van de uitvoeringen van ’Het gastmaal der kinderen’ in park Stapelen kwam weinig terecht. Alleen de eerste voorstelling ging ondanks de stromende regen door, de andere voorstellingen moesten worden afgelast. Kaarten (prijs 1,25 gulden) bleven geldig voor 20 juni, toen ’s avonds om half tien alsnog een voorstelling werd opgevoerd. En toen liep Boxtel weer massaal vol met pelgrims die met duizenden tegelijk in kasteelpark Stapelen kennismaakten met het leven van kindervriend Pius X.

Dit is deel 13 van de serie Fotobank, die wekelijks verschijnt in Brabants Centrum. Bovenstaande foto is ook te raadplegen in de collectie van de Brabantse Film- en Fotobank via www.filmenfotobank-nb.nl. Alle foto’s, die ook op www.brabantscentrum.nl staan, zijn afkomstig uit collecties van de gemeente Boxtel en de Heemkundekring Boxtel. Meer informatie? Mail naar foto@heemkundeboxtel.nl.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Een uniek beeld: een openluchtviering op de Markt, voorgegaan door de vicaris van het bisdom ’s-Hertogenbosch, ter ere van de heiligverklaring van paus Pius X.




26 november 2009

Print deze pagina

Terug