CHRIST VAN EEKELEN PUBLICEERT HISTORISCH BOEK

Marechaussee in Boxtel, sterk in het opsporen van kwaaddoenders

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Auteur Christ van Eekelen (rechts) overhandigt het eerste exemplaar van het boek ’Koninklijke Marechaussee Brigade Boxtel’ aan brigadegeneraal Jack Vlaming in aanwezigheid van heemkundevoorzitter Dik Bol (links). (Foto: Albert Stolwijk).

DOOR MARC CLEUTJENS

De geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee is zo oud als Nederland. Met het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden in 1814 zag ook dit politiekorps het levenslicht. Boxtel bood vele jaren onderdak aan een groep marechaussees, die achtereenvolgens een kazerne bemanden aan de Rechterstraat, de Fellenoord en de Kasteellaan. Totdat het doek viel voor de Boxtelse marechaussees...

Er is geen detail in de Boxtelse geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee die Christ van Eekelen onderbelicht heeft gelaten in zijn fraaie boek ’Koninklijke Marechaussee Brigade Boxtel’, dat hedenochtend officieel is gepresenteerd. De boekpresentatie, opgezet door de Heemkundekring Boxtel die het boek uitgeeft, vond heel toepasselijk plaats in de vroegere marechausseekazerne aan de Fellenoord. Dit pand brandde vorig jaar af en wordt momenteel gerestaureerd.

Van Eekelen is een actief lid binnen de Heemkundekring Boxtel en maakt met Rini van Oirschot deel uit van de fotowerkgroep. Daarnaast was de Boxtelaar meer dan 35 jaar werkzaam bij de Koninklijke Marechaussee. Hij bood het eerste exemplaar in aanwezigheid van heemkundevoorzitter Dik Bol aan plaatsgenoot Jack Vlaming aan. ,,Vlaming woont ook al heel lang in Boxtel en is thans brigadegeneraal buiten dienst van de marechaussee. Hij was vroeger mijn baas, zou je kunnen zeggen”, vertelt Van Eekelen.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Cover van het boek ’Koninklijke Marechaussee Brigade Boxtel’ van Christ van Eekelen.

EEN PAAR A4-TJES
Dat hij een boek heeft geschreven over de geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee in Boxtel mag opmerkelijk genoemd worden. Van Eekelen werkt immers aan een andere klus, te weten de stamboom van veldwachter Pastoor. ,,Dat speurwerk in archieven levert heel veel informatie op, maar onderweg heb ik ook veel gegevens over de Boxtelse marechaussee gevonden.”

Aanvankelijk bestond het plan om de historie op een paar A4-tjes te bundelen en zo mee te geven met de nieuwsbrief. Uiteindelijk is deze week een lezenswaardig boekwerk van 109 pagina’s van de drukpers gerold, compleet met trefwoordenregister en bijlagen alsmede veel unieke afbeeldingen. ,,Ik heb onder meer enkele foto’s gekregen van Eric Melis die thans in Toronto woont”, vertelt Van Eekelen.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: De Koninklijke Marechaussee was tot 1912 gevestigd in een kazerne aan de Fellenoord. Het pand is links op de foto achter de bomenrij zichtbaar. Het pandje rechts biedt thans onderdak aan restaurant De Negenmannen. (Foto: archief Heemkundekring Boxtel).

MUUR
De eerste marechaussees meldden zich medio negentiende eeuw in Boxtel en betrokken een kazerne aan de Rechterstraat, op de plek waar lange tijd Witteveen Woninginrichting gevestigd was. ,,Een stuk muur van dertig centimeter staat er nog, maar het zal velen niet opvallen dat dit hoorde bij de vroegere marechausseekazerne”, aldus Van Eekelen.

Doorgaans werd de post bemand door een vijftal marechaussees die vrijwel altijd afkomstig waren uit andere delen van het land. ,,Marechaussees mochten zich niet binden in de lokale samenleving waar ze zich bevonden”, vertelt Van Eekelen. ,,Vandaar dat ze veel overgeplaatst werden en in het katholieke zuiden vooral protestanten gestationeerd werden die weinig contact zochten met de lokale bevolking.” Van de Rechterstraat verhuisde de Boxtelse marechaussee naar de Fellenoord. Die verhuizing leidde tot een grote politieke rel omdat burgemeester Speelman daarmee koos voor een pand dat eigendom was van een wethouder en een goedkopere optie – kopen of huren in de Rechterstraat – afwees. In 1912 werd aan de Kasteellaan de kazerne gebouwd die de marechaussee tot haar vertrek in 1940 bewoonde. Na de oorlog trok de rijkspolitie in het pand, dat ook door de bereden politie werd gebruikt.

In 1984 maakte de Boxtelse kazerne plaats voor nieuwbouw. Op deze plek herinnert de straatnaam Passage Koninklijke Marechaussee aan dit stukje Boxtelse geschiedenis. Omdat er geen straatnaambord hangt, zoals bij Passage Riche, weet bijna niemand in Boxtel dat deze straatnaam officieel bestaat en op de plattegrond is terug te vinden. ,,Het zou Boxtel sieren als hier straatnaambordjes zouden komen hangen”, vindt Van Eekelen.

GEDEGEN
Auteur Van Eekelen gaat zeer gedegen te werk in zijn beschrijving van de lokale historie van dit bijzondere politiekorps, dat een ellenlange waslijst aan regels had, die omschreven wat de taken van deze politiedienst waren. Een daarvan was ’het opsporen van en vervolgen van kwaaddoenders’, maar ook ‘het vatten van struikroovers, van dieven langs de groote wegen, van misdadigers (...) alsmede van moordenaren hetzij in bende of alleen gevonden wordende’. Maar ook het met geweld uiteendrijven van ’zamenrottingen’ behoorde tot de taken, net als ’het surveilleren der bedelaars, landloopers en lieden zonder beroep en woonplaats’.

Het boek ’Koninklijke Marechaussee Brigade Boxtel’ is verkrijgbaar bij boekhandel Elckerlijc en kost 15 euro. Leden van de Heemkundekring Boxtel betalen een lager bedrag en kunnen het boek kopen bij penningmeester Frans van Susante.

© 2009 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Beeld van de vroegere kazerne van de Koninklijke Marechaussee aan de Kasteellaan. (Foto: archief Heemkundekring Boxtel).




19 november 2009

Print deze pagina

Terug