ROGER VAN LAERE EN PIET VAN OERS SCHRIJVEN STANDAARDWERK

Molenwijk, een ontmoetingsplaats om te koesteren...

© 2008 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Veel oudere Boxtelaren herinneren zich het openluchtzwembad in het Leijssenven. (Foto uit ‘Molenwijk, een bijzonder park’).

Het gemeentearchief heeft oud-huisarts Roger van Laere (71) uit Liempde ondersteboven gekeerd, net als het krantenarchief van Brabants Centrum. En Boxtelaar Piet van Oers (66), oud-directeur en hoofdredacteur van deze krant, liet geen moment onbenut om te speuren naar unieke foto’s, illustraties en afbeeldingen. Woensdag 3 juni verschijnt het eindresultaat: een standaardwerk over de geschiedenis van het Boxtelse park Molenwijk. ,,Ik kan me geen plaats in Boxtel voorstellen die door meer mensen is bezocht dan Molenwijk.”

In meer dan 25 hoofdstukken laten de auteurs van ‘Molenwijk, een bijzonder park’ de opmerkelijke geschiedenis van het park de revue passeren. In uitgebreide teksten die worden afgewisseld met unieke beeldopnamen wordt de geschiedenis van het wandel- en sportpark geschetst, van de eerste aanlegplannen in 1930 tot de meest recente vernielingen van hekwerk die een paar maanden geleden plaatsvonden. ,,We gaan zelfs terug tot de laatste ijstijd”, vertelt Van Laere. ,,Het Leyssenven is immers geen gegraven ven, zoals veel mensen denken, maar een in de ijstijd gevormde waterplas die hoort in een palet van vennen die doorlopen richting de Selissenwal en Heult.”

Het meest trots zijn Van Laere en Van Oers op de authentieke ontwerptekeningen van landschapsarchitect Piet Hasselman, die na grondig speurwerk werden gevonden in de bibliotheek van de Universiteit Wageningen. Het was Hasselman, een autoriteit als het gaat om de aanleg van Engelse landschapstuinen in de jaren dertig van de vorige eeuw, die door de gemeente Boxtel in de arm werd genomen om van Molenwijk iets fraais te maken. En zijn kaart staat prominent in het boek. ,,Die willen we niet eerder onthullen”, grinnikt Van Oers. ,,Die primeur bewaren we voor ons boek.”

PROBUSCLUB
De aanleiding voor de publicatie over Molenwijk is gelegen in het twintigjarig bestaan van de Probusclub Boxtel, een vriendenclub van postactieve mensen die in 1989 werd opgericht door oud-ondernemer en zakenman Theo Doreleijers. Ook Van Laere en Van Oers maken deel uit van dit gezelschap, dat ooit met steun van de plaatselijke Rotary-afdeling werd opgericht. Paviljoen Molenwijk was van meet af aan de thuisbasis voor de clubleden, die tweewekelijks bijeenkomen voor lezingen en debatten over actuele onderwerpen. ,,Park Molenwijk boeit me sinds ik er ooit drie wandelexcursies mocht verzorgen”, vertelt Van Laere.

De Liempdenaar die in het verleden regelmatig publiceerde over Liempde en met Van Oers vaak op pad ging voor biografische reportages over kenmerkende dorpsgenoten als Driek en De Kleuskes, was na de excursies geboeid door het park. Hij omschrijft Molenwijk als ‘een geweldig recreatief gebied’, dat niet alleen rust en ontspanning geeft, maar sinds de aanleg ook plaats biedt aan sportbeoefening. ,,Het park heeft me niet meer losgelaten en ik kom er graag”, aldus Van Laere.

Het schrijven van een boek over Molenwijk kreeg steun binnen de Probusclub, die doorgaans nauwelijks in de openbaarheid treedt. Voor Van Laere betekende het een nieuwe aanpak. ,,Ik ben meer iemand die graag mondelinge bronnen gebruikt, praat met de mensen. Nu ben ik de archieven ingedoken.” Van Oers speurde naar foto’s en putte daarbij dankbaar uit de ontelbare afbeeldingen die hij ooit maakte voor Brabants Centrum, waar hij tot voorjaar 2005 werkzaam was. Uit het archief werden opnamen opgediept die niet eerder werden gepubliceerd en een unieke kijk geven op Molenwijk.

REDOUTE
Ooit, toen Molenwijk nog geen Molenwijk heette, was het een woest heidelandschap dat pas werd ontgonnen toen de papiermolen ter hoogte van het Smalwater en de Dommel werd verplaatst naar het Leyssenven. Ter hoogte van het huidige paviljoen verrees in 1819 een papierfabriek die terug te vinden is op de eerste kadastrale kaart van 1832. Ook de windmolen verhuisde mee en Van Laere ontdekte dat er zelfs een tweede molen werd opgetrokken. De naam van het latere park is hiermee verklaard...

In 1821 kwam de papierfabriek met molens in handen van de latere burgemeester van Boxtel, jonkheer A.F. Speelman van Wulverhorst, die in het gebied woonde. Rond 1830 sloot de fabriek de poort en veranderde het gebied in een landgoed. ,,In die periode was de afscheiding tussen Nederland en België actueel en dat had gevolgen voor het gebied”, vertelt de auteur. ,,In 1839 werden rond de stad ’s-Hertogenbosch vestingwerken aangelegd. Op de Essche heide werden twee redoutes aangelegd, ook in park Molenwijk verrees een verdedigingswerk dat in de volksmond bekend is als Het Fortje of de Heksenberg.”

© 2008 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Een plaatje uit de beginjaren van park Molenwijk. De foto dateert uit 1936 en is genomen nabij de redoute. (Foto uit ‘Molenwijk, een bijzonder park’).

Van Laere noemt de redoute in Molenwijk een uniek overblijfsel omdat deze laat zien hoe Nederland in die tijd werd verdedigd. ,,Een redoute is het ultieme voorbeeld van de defensie van ons land: vestingwerken aanleggen en het omliggende gebied onder water zetten.”

CRISISJAREN
De economische malaise die in 1929 met de beurskrach op Wall Street was begonnen, werd ook voelbaar in Nederland. En net als vandaag de dag gebeurt, besloot het gemeentebestuur ook toen maatregelen te nemen. Burgemeester Frans van Beek was de initiator voor een reeks werkverschaffingsprojecten waarbij tientallen, misschien wel honderden werklozen werden ingezet. Van Laere: ,,Naast de aanleg van het afwateringskanaal, de beplanting van Sparrenrijk en de aanleg van de huidige Brederodeweg koos Van Beek voor een park voor sport en ontspanning.”

Aanvankelijk bestond trouwens het plan om het gebied te bebouwen met huizen. Maar een aannemer uit Heemstede zag er uiteindelijk geen brood in en haakte af. Landschapsarchitect Piet Hasselman uit Leersum werd in de arm genomen om een ontwerp te maken in de stijl van een Engelse landschapstuin, met open structuren, speelse elementen en verrassende doorkijkjes. ,,Van meet af aan is gekozen voor de combinatie van ontspanning en sport”, vertelt Van Laere.

In het Leyssenven kwam een openluchtzwembad dat tot 1976 bleef bestaan, er werden tennisbanen aangelegd en de in 1925 opgerichte voetbalclub ODC ging er spelen. Hockeyclub MEP kreeg een plek tussen ODC en het Leyssenven, op het huidige hoofdveld van MEP werd een wielerbaan aangelegd. ,,Eerst in zand, later in hout”, aldus Van Laere. De wielerbaan zou tot 1941 bestaan. ,,Het ODC-terrein had bijzondere kwaliteiten. In de jaren vijftig werd het veld een aantal keren gebruikt voor trainingen van het Nederlands voetbalelftal. In de jaren zestig werd dierenpark De Groene Warande aangelegd en kwam er een speeltuin. Beide voorzieningen zijn nog steeds echte ontmoetingsplekken.”

EVENEMENTEN
Het is vooral de functie als ontmoetingsplek die Molenwijk volgens Van Laere en Van Oers zo bijzonder maakt. Niet alleen het paviljoen aan het Leyssenven, dat ooit werd geopend door uitbater Willy Adelaars en nu als restaurant wordt gerund door de familie Wijnen, is zo’n bijzondere plek. Het zijn de evenementen die het park zo speciaal maken en ervoor zorgen dat heel veel inwoners van Boxtel herinneringen bewaren aan Molenwijk.

Van Oers noemt de vele sportieve hoogtepunten die er te vieren waren, zoals de hoofdklasseduels van MEP en de topduels van ODC. Maar er was veel meer te doen, zoals de viering van het gouden jubileum van de Gildenbondsharmonie en Boxtel’s Harmonie in 1958 en een vuurwerkconcert door beide korpsen in 1990 aan de waterkant. Maar ook parlementaire viswedstrijden, een bezoek van koningin Beatrix en recentelijk de jaarlijkse Bazaar Selissenwal en het ‘stadionconcert’ van de Stripe Big Band. Wellicht het grootste evenement was het Sint-Willibrordusspel dat in 1947 werd opgevoerd bij het ’s Heerenven, de plas die thans deel uitmaakt van dierenpark De Groene Warande.

In hun boek onthouden de auteurs zich van een boodschap. Hoewel hier en daar kritische kanttekeningen worden geplaatst, willen ze vooral dat de lezers zelf ontdekken hoe bijzonder Molenwijk altijd voor Boxtel en zijn inwoners is geweest. ,,We nemen geen standpunt in omdat we denken dat de lezers na het inzien van dit boek pas echt beseffen hoe uniek dit park is”, meent Van Laere. ,,Molenwijk is een ontmoetingsplek die Boxtel moet koesteren...”

Het boek ‘Molenwijk, een bijzonder park’ van Roger van Laere en Piet van Oers verschijnt woensdag 3 juni, de dag waarop de Probusclub Boxtel haar vierde lustrum viert. Het eerste exemplaar wordt in restaurant Molenwijk aangeboden aan burgemeester Frank van Beers. Belangstellenden kunnen het boek, dat 300 pagina’s telt en meer dan 250 foto’s omvat, bestellen met behulp van de intekenbon die de komende weken in deze krant verschijnt. De winkelprijs bedraagt 29,50 euro, bij voorintekening betaalt men 24,50 euro.

© 2008 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: De wielerbaan was in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw een heuse publiekstrekker in park Molenwijk. (Foto uit ‘Molenwijk, een bijzonder park’).




29 april

Print deze pagina

Terug