WETHOUDER WIL BOXTEL ’WARM’ MAKEN VOOR GRACHTJES

’Binnendommeltjes uniek in Europa’

© 2008 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Blik op de Clarissenstraat uit het begin van de twintigste eeuw. Op de voorgrond is het brugje over de toenmalige Binnendommeltje te zien dat rondom de Sint-Petruskerk stroomde. (Foto: collectie Frans van Susante).

De Binnendommeltjes die tot in de jaren dertig van de vorige eeuw het straatbeeld in het centrum van Boxtel bepaalden waren uniek. Zulke grachtjes zie je nergens in heel Europa, stelt wethouder Ger van den Oetelaar. Het gemeentebestuur wil de komende jaren zoveel mogelijk van de oude waterlopen in ere herstellen. Niet meer als open riool, zoals ze eeuwenlang werden gebruikt, maar als een van de cultuurhistorische kernkwaliteiten van Boxtel.

In de fraaie kleurenbrochure ‘Binnendommeltjes. Kroonjuweel van Boxtel’ die deze week door wethouder Van den Oetelaar werd gepresenteerd wordt uitgelegd waarom de grachtjes moeten terugkeren in het straatbeeld. Nadat vorig jaar het bestemmingsplan Centrum van kracht werd, heeft het gemeentebestuur instrumenten in handen gekregen om de typisch Boxtelse kwaliteiten te versterken. ,,Hoe je het ook wendt of keert, de Binnendommeltjes behoren tot die kwaliteiten, want nergens in Europa zijn ze op deze manier te vinden.”

Een vergelijking met de Bossche Binnendieze gaat niet op vindt Van den Oetelaar. Enerzijds omdat die nooit gedempt is geweest, hoewel dat in de jaren zestig van de vorige eeuw wel de bedoeling was. Anderzijds omdat dat natuurlijke waterlopen zijn in tegenstelling tot de Binnendommeltjes. ,,De Boxtelse waterlopen in het centrum zijn eeuwen geleden door mensenhanden gegraven om dit natte gebied bij de Dommel bewoonbaar te maken”, aldus Van den Oetelaar.

De wethouder benadrukt dat de uitgifte van de brochure een middel is om de inwoners van Boxtel ervan bewust te maken dat ze trots mogen zijn op de cultuurhistorie in het dorp. De zogeheten cultuurhistorische as, de aloude verbinding tussen de Sint-Petruskerk en kasteel Stapelen, wordt de komende jaren op uiteenlopende wijzen verfraaid en versterkt. Er zijn al drie gegraveerde ‘zegelstenen’ in het wegdek aangebracht die belangrijke momenten uit de Boxtelse geschiedenis in herinnering houden.

Vorig jaar zijn nieuwe straatnaambordjes op deze route aangebracht en onlangs is een project gestart waarbij aanwonenden gevelstenen kunnen plaatsen. De deze week gepresenteerde brochure moet bewoners er mede van overtuigen dat het goed is dat de Binnendommeltjes terugkeren in het straatbeeld.

STAPSGEWIJS
Het is onmogelijk om alle oude waterlopen in ere te herstellen. Nadat de Binnendommeltjes in de jaren dertig werden gedempt, is op de plek daarvan op diverse locaties gebouwd. Het meest recent is het appartementencomplex Den Dries aan de Dr. Van Helvoortstraat. Daar kan het water niet terugkeren.

Maar er tegenover, op de plek waar nu woonzorgcentrum Emmaus wordt gesloopt, ontstaan wel mogelijkheden. Sterker nog, in het nieuwbouwplan dat Zorggroep Elde en Woonstichting Sint-Joseph hebben laten maken is rekening gehouden met de terugkeer van de Binnendommel. ,,En als een eindje verderop een parkeergarage wordt gebouwd, biedt dat eveneens kansen om de waterloop te reconstrueren”, vertelt Van den Oetelaar. Het reconstructieplan zal stapsgewijs worden uitgevoerd. Op momenten dat zich mogelijkheden aandienen om het water terug te laten keren, zullen die worden benut.

Het meest simpele, maar tevens erg in het oog springende project zou gerealiseerd kunnen worden nabij de Sint-Petruskerk. ,,Rondom de kerkheuvel waarop de Sint-Petrus is gebouwd liep in vroeger dagen ook een kunstmatige aftakking van de Dommel. Dat zie je in het stratenpatroon nog heel goed terug. Op die locatie is nauwelijks gebouwd en is het dus relatief eenvoudig om de oude situatie te herstellen. Alleen zijn we daar als gemeente geen eigenaar van de grond, dat is het bestuur van de Verrijzenisparochie. Maar gelukkig is het kerkbestuur goedwillend.”

Vlakbij de kerk, op de plaats van de huidige Nivo-garage, stroomden ook Binnendommeltjes. De garage is aangekocht door Woonstichting Sint-Joseph en op termijn in beeld voor woningbouw. ,,Sint-Joseph weet dat bij de ontwikkeling van die locatie het herstel van de Binnendommeltjes een onderdeel van de planvorming moet worden.”

In de stad Breda is vorig jaar de oude stadshaven in ere hersteld. Het water van de gedempte Mark stroomt nu weer door de stad en is een voorbeeld van hoe een centrum aantrekkelijker kan worden gemaakt voor ondernemers én bezoekers.

VERSPREIDING
De brochure is een product van de plaatselijke uitgeverij Æneas die bij de samenstelling medewerking heeft gekregen van voorzitter Dik Bol van de Heemkundekring Boxtel. Kees Margry heeft vanuit Helicon Opleiding onder meer een bijdrage geleverd door hoogbejaarde Boxtelaren te interviewen die de Binnendommeltjes nog daadwerkelijk hebben meegemaakt. Frans van Susante stelde diverse oude ansichtkaarten beschikbaar waarop de oude grachtjes te zien zijn. De uitgave geeft een goede beschrijving van hoe de Binnendommeltjes tot pakweg 75 jaar geleden het gezicht van Boxtel bepaalden.

Bewoners van het centrum van Boxtel die mogelijk te maken kunnen krijgen met het herstel van de waterlopen krijgen het boekje in de bus. Verder kunnen belangstellenden de brochure gratis afhalen in de publiekshal van het gemeentehuis, de bibliotheek aan de Burgakker en het VVV-kantoor.

© 2008 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Luchtfoto van het centrum van Boxtel waarop de vroegere Binnendommeltjes zijn ingetekend door heemkundevoorzitter Dik Bol. (Illustratie: Heemkundekring Boxtel).




9 april

Print deze pagina

Terug