KUNSTWERK BOXTELSE BEELDHOUWER IN GEMEENTEHUIS

Frans van Amelsvoort is weer een
beetje thuis

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Annie Aalders, zus van Frans van Amelsvoort, heeft zojuist het kunstwerk 'Angst en Bescherming' onthuld in de publiekshal van het gemeentehuis. Rechts burgemeester Jan van Homelen, links initiatiefnemer Felix van Breugel, neef van de Boxtelse beeldhouwer die in 2002 overleed.

Annie Aalders-van Amelsvoort laat haar tranen zaterdag 22 april de vrije loop als ze in de publiekshal van het Boxtelse gemeentehuis een kunstwerk onthult van haar in 2002 overleden broer Frans. Met burgemeester Jan van Homelen ontdoet de zus van de beeldhouwer het werk van een maagdelijk witte doek om de creatie ’Angst en Bescherming’ te voorschijn te toveren. ,,Als je er lang naar kijkt is het geen eng beeld.”

Bijna vijfentwintig jaar was kunstenaar Frans van Amelsvoort buiten beeld in Boxtel. Van 1939 tot 1969 werkte hij in zijn atelier aan de Molenstraat, achter het pandje waar zijn broer Willem kort na de Tweede Wereldoorlog aan de wieg stond van nieuwsblad Brabants Centrum. Van Amelsvoort volgde de kunstacademie in Antwerpen en was een begenadigd beeldhouwer; vooral portretten en bustes waren zijn handelsmerk.

Na het vertrek uit de Molenstraat vond hij onderdak bij familie in Waalwijk. Maar, zo benadrukt zijn neef Felix van Breugel, eigenlijk is Van Amelsvoort altijd een Boxtelse kunstenaar gebleven. ,,Daarom is het zo bijzonder dat een van zijn kunstwerken op een publieke plek in Boxtel komt te staan en de mensen het beeld kunnen zien.” Van Breugel, ook beeldhouwer, bewaart fijne herinneringen aan zijn oom die hem onbewust de kneepjes van het vak leerde.

Theo van den Aker, oud-directeur en hoofdredacteur van Brabants Centrum, en Pierre van Amelsvoort, ook een neef van de beeldhouwer, namen met Van Breugel het initiatief voor de plaatsing van het kunstwerk. Een gipsen afgietsel stond jarenlang in huize Van den Aker. ,,Toen Frans van Amelsvoort naar Waalwijk verhuisde, heeft hij veel beelden weggegeven, simpelweg omdat hij onvoldoende plaats had. Als ik het niet had aangenomen, was het misschien verloren gegaan.”

NIET LUCHTIG
Het is geen luchtig onderwerp dat het object van Van Amelsvoort verbeeldt. ,,Je moet het zien in de tijd waarin het gemaakt is”, legt Van Breugel uit. De creatie dateert vermoedelijk uit 1948 toen kort na de Tweede Wereldoorlog angst een belangrijk onderdeel van het leven was. De dreiging van nieuwe conflicten, met in gedachten de verschrikkingen van het Derde Rijk, keerde terug in kunstuitingen.

Het beeld van Van Amelsvoort laat zich indelen in de stroming van het sociaal realisme en toont een man en een vrouw die de hand omhoog gericht een dreigend gevaar willen afwenden. Hun ogen spreken angst, hun houding symboliseert de vrees voor een groot en onafwendbaar gevaar. Tegelijk is er sprake van bescherming; de man beschermt zijn vrouw, de vrouw haar kleine kind. Van Breugel: ,,Ik heb het beeld altijd gezien als het onvoltooide kunstwerk. Misschien komt het qua opbouw en sfeer gedateerd over, maar het houdt tevens een grote actualiteitswaarde.”

De beeldhouwer nam negen weken de tijd om van het gipsen afgietsel, dat nooit eerder in brons werd gegoten, als basis te nemen voor een kunstwerk. ,,Het verhaal gaat dat Van Amelsvoort het beeld ooit maakte voor een competitie en zelfs genomineerd was. Maar tot uitvoering is het nooit gekomen.” Het bleef bij een afgietsel dat decennialang ergens in het atelier aan de Molenstraat stond.

De neef van de Boxtelse kunstenaar toonde zich dankbaar richting het gemeentebestuur van Boxtel dat bereid was mee te werken aan de totstandkoming van het kunstwerk en de plaatsing in het gemeentehuis. Daar was wel enig beraad voor nodig; sinds 2002 werd onder meer gezocht naar een geschikte plek. Het Stationsplein en historisch museum Piet Dorenbosch waren ook in beeld, maar de keuze viel op de publiekshal van het gemeentehuis. ,,Op deze plek komen heel veel mensen”, aldus Van Breugel. Burgemeester Van Homelen onderstreepte deze uitspraak: ,,Het beeld staat hier midden in het leven.”

PORTRETTEN
Volgens initiatiefnemer Van den Aker is weinig werk van Van Amelsvoort in musea terecht gekomen. Wel zijn de kunstwerken te zien in bijvoorbeeld de Heilig Hartkerk en de oude raadzaal van het gemeentehuis, waar een buste staat van koningin Juliana. ,,Verder maakte Van Amelsvoort vele portretten en werkte hij in opdracht voor scholen en bedrijven. Ik ken zijn creaties voor ondernemersfamilies als Van Geel en Tielen en zijn werk voor de vroegere Encebe (later Dumeco, thans Vion - red.).”

De meeste bekendheid genieten de keistampers die Van Amelsvoort maakte. Ook vervaardigde hij een bekend beeld van een Brabantse boerin die net als de keistamper in heel veel Boxtelse huiskamers staat. Deze beelden die vroeger onder meer te koop waren in een winkeltje aan de Clarissenstraat, vlogen als zoete broodjes over de toonbank, maar zijn al vele jaren niet meer verkrijgbaar.

Op het moment dat zus Annie Aalders de creatie van haar broer onthult wordt duidelijk dat het beeld levensecht aangeeft welk een angst uit ogen van de afgebeelde personen spreekt. ,,Het beeld heeft een grote museale kwaliteit en de expressie is illustratief voor de titel Angst en Bescherming”, vindt Van Breugel. ,,Het vakmanschap tilt het kunstwerk naar een hoger plan en als je er langer naar kijkt is het beeld niet meer zo eng. Een ding staat nu vast: Frans van Amelsvoort is weer een beetje thuisgebracht.” * * * Theo van den Aker junior vervaardigde een ingetogen filmportret over de totstandkoming van het beeld van Frans van Amelsvoort. De film werd in maart uitgezonden in het kunstprogramma Walhalla. De documentaire laat zien hoe Felix van Breugel het proces van brons gieten voorbereidt en in wezen in de voetsporen treedt van zijn in 2002 overleden oom.

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Het beeld 'Angst en Bescherming' van beeldhouwer Frans van Amelsvoort siert de publiekshal van het Boxtelse gemeentehuis.




27 april 2006

Print deze pagina

Terug