PASTOOR JO DE JONG VERLAAT HEILIG HARTPAROCHIE

’Geef me even de tijd om af te kicken’

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Pastoor Jo de Jong op zijn geliefde plek in de Heilig Hartkerk. ,,Een mis is niet compleet zonder kinderen."

Het naderende afscheid van de Heilig Hartparochie vergelijkt hij met een rouwproces. Kerstmis, oud en nieuw, eerste communie, vormsel, alle grote kerkelijke momenten passeerden de voorbije maanden nog één keer de revue voordat pastoor Jo de Jong (1938) op 10 en 11 september officieel afscheid neemt van de parochie waar hij in 1980 werd benoemd. ,,De treurnis van het afscheid moet overstemd worden door de vreugde van 25 jaar werken in deze heerlijke parochie.”

Pastoor De Jong valt even stil als hij terugdenkt aan de kerstvieringen van 2004. Tijdens de preek wist alleen hij dat het zijn laatste kerstvieringen zouden zijn in de Heilig Hartparochie. ,,Het ging niet meer, ik was doodop”, blikt hij terug op zijn laatste jaren in Boxtel. ,,Het is de gezondheid die me dwingt om er een punt achter te zetten.” Nadat hij met de vuist zachtjes op de borst heeft geklopt, is het weer even stil. ,,Het hart werkt niet meer mee. Ik ben moe, steeds weer moe. Een gek gevoel dat ik nooit heb gekend. Ik ben altijd maar doorgegaan, totdat ik klaar was. Ik ben iemand die ergens honderd procent voor gaat. Als dat niet meer kan, moet je ermee stoppen.”

Dat zijn afscheid samenvalt met zijn zilveren jubileum als pastoor van de Heilig Hartparochie komt mooi uit. Nu hoeft hij, een jaar na zijn robijnen priesterfeest, maar één feestje te vieren. ,,Het was eigenlijk niet de bedoeling om nu al te stoppen”, bekent De Jong. ,,Na mijn zilveren jubileum was ik van plan om per jaar te bekijken hoe ik ervoor stond. De cardioloog heeft het me ontraden. Daarom stop ik ermee, zonder helemaal uit beeld te raken. In de agenda staan al een paar klussen voor oktober, geloof ik. Maar ik wil niet te veel vastleggen, geef me even de tijd om af te kicken.”

De Jong wil benadrukken dat de vreugde van zijn 25-jarig priesterschap in de Heilig Hartparochie het afscheid moet overstemmen. ,,Ik zou het fijn vinden als de mensen blijven terugdenken aan al die mooie momenten die we binnen de parochie hebben gekend. Daar heb ik het tenslotte voor gedaan. Het gaat niet om pastoor De Jong, het gaat om de vreugde die bij de mensen moet overheersen.” Een hartenwens is dat de vieringen bij de Sint-Willibrorduskapel op Luissel blijven bestaan. ,,Deze traditie verdient het om voortgezet te worden. Op Luissel gebeuren mooie dingen die aangeven dat geloven gezellig mag zijn. Dat daar altijd twee- tot driehonderd mensen komen geeft een warm gevoel.”

FUSIE
Praten over het afscheid van de Heilig Hartparochie kan niet zonder de fusie met de Sint-Petrusparochie en de Maria Reginaprochie aan de orde te stellen. Op 1 januari 2006 vormen de drie Boxtelse dorpsparochies een nieuwe eenheid, onder leiding van pastoor Richard Niessen van de Sint-Petrusparochie. Het pastoraal team zal verder gevormd worden door nieuwkomer Gerard de Gilde, de opvolger van De Jong, en diaken Toon Dankers. ,,Ik zal straks beschikbaar zijn om zo af en toe eens in te vallen, maar waak voor een te volle agenda. Die tijden zijn straks voorbij.”

De fusie stemt De Jong verdrietig. ,,Het is helemaal niet leuk dat kerken moeten sluiten en parochies verdwijnen”, zegt hij somber. ,,Het idee alleen al vervult me met weemoed, maar je moet ook realistisch zijn. Het is een gegeven dat de kerken gebouwd zijn voor veel grotere groepen gelovigen. Nog steeds loopt het kerkbezoek terug, ook in de Heilig Hartparochie waar het toch altijd best druk is geweest. Als ik hoor dat er in Lennisheuvel soms maar twintig mensen naar de mis komen, dan schieten de tranen in je ogen. Dan vraag je je af of zo’n parochie moet blijven bestaan. Het lijkt erop alsof kleine kerkjes soms in stand moeten worden gehouden als statussymbool omdat er geen gemeentehuis of burgemeester is.”

De pastoor van de Heilig Hartparochie steekt niet onder stoelen of banken dat hij altijd voorstander is geweest van een fusie van zijn parochie met de Maria Reginaparochie en de Sint-Theresiaparochie. ,,Als alle parochies verstandig waren geweest, hadden we samen iets moois kunnen opbouwen”, blikt De Jong terug. ,,Samen hadden de parochies voldoende mensen voor een bloeiende gemeenschap, maar in plaats van samen op te trekken is ervoor gekozen om terug te trekken, in kleine groepjes.” Hij is er nog altijd van overtuigd dat samenwerking een succes had kunnen worden. ,,Ook in de Maria Reginaparochie gebeuren mooie dingen, het geloof is daar niet anders dan hier. Er zijn een paar geweldige koren die beslist niet uit elkaar mogen vallen.”

De fusie pakt anders uit en De Jong hoopt dat de nieuwe opzet, met de Sint-Petrusparochie en de Maria Reginaparochie, een succes wordt. ,,Ik hoop voor alle mensen dat het lukt, ook al heeft deze constructie nooit mijn voorkeur gehad.” Hij heeft eigenlijk nooit de ambitie gehad om pastoor te worden binnen de fusieparochie. En nu vaststaat dat zijn gezondheid voortzetting van het priesterambt in de nieuwe parochie in de weg staat, wil hij deken Niessen niet voor de voeten lopen. ,,Als ik als pastoor zou aanblijven, zou iedereen in de Heilig Hartparochie als eerste naar mij komen. Daarom kies ik voor verhuizing naar Hoogheem. Daar woon ik op afstand. Als ik in de pastorie zou blijven of zou verhuizen naar Ten Brueckelen of Den Bongerd, zouden mensen me blijven zien als hun pastoor.”

DE JAREN ZESTIG
De terugloop van het kerkbezoek heeft als een rode draad door de loopbaan van De Jong gelopen. De eerste signalen waren al duidelijk toen hij kapelaan was in Valkenswaard en Oss. Na een uitstapje naar De Kempen, waar de tijd stil leek te staan, volgde de verhuizing naar Boxtel. En ook hier ging het sedert 1980 bergafwaarts. ,,In de eerste jaren hadden we op zondag nog drie vieringen”, blikt hij terug. De ontkerkelijking schreed voort, niet alleen onder parochianen; van de achttien neomisten met wie De Jong in 1964 door bisschop Bekkers tot priester werd gewijd, traden er dertien uit. ,,De jaren zestig hè”, grinnikt De Jong. ,,We maakten de opstanden in Parijs mee, de bezetting van het Maagdenhuis. Ook wij priesterstudenten zetten ons begin jaren zestig wel eens af tegen het gezag.”

Maar waar anderen de kerk ontvluchtten, hield De Jong stand. ,,Ach, in de kerk heb je altijd progressieven en conservatieven gehad, én mensen die een beetje in het midden stonden. Van mij mag dat, als je maar samen de eucharistie kunt vieren. De kerk mag op alle fronten best wat ruimte geven, als het maar met mate is.” Hij was bereid die ruimte te geven, maar kon niet instemmen met een trouwmis die zou worden voorgegaan door een uitgetreden pastor. Ook een huwelijksmis waarin een hond de hoofdrol zou spelen of keiharde muziek in de kerk zou moeten klinken waren een brug te ver.

Terugkijkend op 25 jaar Heilig Hartparochie wisselen momenten van grote vreugde elkaar af met intense momenten van verdriet. ,,Ik heb een hele nieuwe generatie mogen dopen, maar ook meer dan duizend uitvaarten gedaan. Ik heb altijd aandacht gehad voor de kinderen in de kerk en mijn preken aangepast aan hun aanwezigheid. Een mis is niet compleet als er geen kinderen zijn.” De Jong stond ook aan het altaar bij de uitvaarten van een broer, een zus, een zwager en een petekind. ,,Moeilijke maar tegelijk ook mooie momenten, waarop je afscheid neemt van mensen die heel dichtbij staan. In de meeste uitvaarten neem je als pastoor afscheid van mensen die je niet hebt hoeven knuffelen of troosten, maar toen was het ineens anders.”

Op 12 september verleent bisschop Anton Hurkmans pastoor De Jong officieel eervol ontslag. Wat de pastoor van de Heilig Hartparochie gaat doen weet hij nog niet; hij weigert de agenda in te vullen. ,,Ten behoeve van de fusie ga ik het archief ordenen en een inventarislijst maken van alle spullen die bij deze parochie horen. En verder? Ik hoop dat ik de laatste fase van mijn leven geen afgesloten periode zal zijn, maar een tijd waarin ook ruimte is voor iets nieuws. Ook deze levensfase moet een kans krijgen.”




1 september 2005

Print deze pagina

Terug