SIETZ EN ANKE LEEFLANG VERLATEN CENTRUM VOOR ALTERNATIEVE TECHNIEK

’Twaalf Ambachten heeft nog altijd bestaansrecht’

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: De familie Leeflang wandelt in de tuin van Stichting De Twaalf Ambachten aan de Mezenlaan. Van links naar rechts Sietz, Liselot en Anke Leeflang en Frank Jakobs.

Sietz en Anke Leeflang zeggen de Mezenlaan vaarwel. De oprichters van het centrum voor alternatieve techniek De Twaalf Ambachten verruilen hun in het groen verscholen woning in het Boxtelse buitengebied voor een pand in hartje Breskens, Zeeuws-Vlaanderen. Het levenswerk van het Boxtelse echtpaar gaat niet verloren; dochter Liselot Leeflang treedt met echtgenoot Frank Jakobs in de voetsporen van haar ouders. ,,Het werk van Sietz en Anke moet voortgezet worden.”

De liefde voor de zee heeft Sietz (71) en Anke (68) Leeflang naar Zeeuws-Vlaanderen gedreven. Puur toevallig stuitten ze in Breskens op een leuk pandje. Een plezierige bijkomstigheid was de aanwezigheid van een volgens Sietz ’rare bakkerij’ die omgebouwd zal worden tot atelier en werkplaats. ,,Ik neem dan wel afscheid van De Twaalf Ambachten, maar echt stoppen is er natuurlijk niet bij”, grinnikt Sietz. ,,In huize Leeflang is altijd wel iets dat nog afgerond moet worden.”

,,We houden allebei enorm van de zee”, vertelt Anke. ,,Sietz woonde in zijn jeugd in Haarlem en trok vaak naar de zee, ik ben opgegroeid in Indonesië en voer vroeger, als mijn ouders verlof hadden, over zee naar Nederland.” Het leven in het weidse Zeeuws-Vlaanderen gaat ze bevallen, zegt Sietz stellig. ,,Daar is het leven nog ontspannen, daar hoef je je fiets nog niet op slot te zetten. Als je dat zou doen, zouden de mensen zich beslist beledigd voelen.” Hij vult aan dat de tijd is gekomen om een punt achter de werkzaamheden te zetten.

VRIJHEID
In 1977 richtten Sietz en Anke het centrum voor alternatieve techniek De Twaalf Ambachten op. In dat jaar namen ze afscheid van De Kleine Aarde, het milieucentrum dat ze in 1970 in de Van Coothhoeve hadden opgericht, aanvankelijk onder de naam Stichting De Jonge Onderzoekers. Op Munsel werd een proeftuin ingericht die zelfs koninklijke belangstelling trok; in 1974 bracht koningin Juliana tijdens een rondtocht door Noord-Brabant een bezoek aan De Kleine Aarde.

Het succes van De Kleine Aarde luidde uiteindelijk ook het vertrek in. ,,De grootste fout die we toen hebben gemaakt is dat we subsidie bij de overheid hebben aangevraagd. Op dat moment hebben we onze vrijheid ingeleverd”, blikt Sietz terug. Hij merkt op dat het milieucentrum steeds vaker bezocht werd door grote groepen mensen en dat er bijna dertig medewerkers op de loonlijst stonden. ,,Dat bracht een enorme rompslomp met zich mee die ervoor zorgde dat we ons werk niet meer konden doen.”

Met de oprichting van De Twaalf Ambachten zetten Sietz en Anke de schouders onder een centrum waar alternatieve en ambachtelijke technieken de boventoon voerden. ,,Mens- en milieuvriendelijk produceren, dat was en is nog altijd onze doelstelling. We hebben al die jaren gestreefd naar een kleinschalige economie omdat we wars zijn van massaproductie en het gebrek aan persoonlijke betrokkenheid bij productieprocessen.”

Een van de eerste initiatieven die De Twaalf Ambachten met succes stimuleerde was de oprichting van kleinschalige klussenbedrijven. Sietz: ,,De klussenbus is vandaag de dag niet meer weg te denken uit onze maatschappij, ook al zijn die grote bouwbedrijven niet blij met deze vaak ambachtelijk werkende vakmensen.” Vondsten die later met succes geïntroduceerd werden waren tegelkachels en warmtemuren. ,,Sinds de warmtemuur is geïnstalleerd in alle bungalowparken van Sporthuis Centrum (thans Centre Parcs – red.) is dit een algemeen geaccepteerde manier van verwarmen.”

AARDEBEDEKT
Door de jaren heen heeft De Twaalf Ambachten vaak in de belangstelling gestaan. Met architect Paul Strik lanceerde Sietz het plan voor drijvende villa’s op recreatieplas De Langspier. Ter promotie van de zelfgebouwde elektrische auto werd ook in Boxtel een snelheidswedstrijd gehouden. Het experimentele helofytenfilter is thans een algemeen aanvaard middel om water te zuiveren. Waterschap De Dommel maakt er op grote schaal gebruik van, maar ook bijenclub Sint-Ambrosius en de Kinderboerderij hebben een klein rietfilter.

De principes van aardebedekt of ’onderlands’ wonen werden uitgewerkt achter de woning aan de Mezenlaan en heel even bestond er belangstelling voor dit soort woningen in de nieuwbouwwijk In Goede Aarde. Sietz: ,,Aardebedekt wonen is dé manier om verkeerslawaai buiten de deur te houden. De gemeente heeft serieuze belangstelling getoond, maar helaas heb ik er na één gesprek met de wethouder niets meer van gehoord.” Veel publiciteit kreeg het voorstel van De Twaalf Ambachten om in Boxtel een aardebedekt jongerencentrum te bouwen. Na veel lyrische reacties volgde een bewogen inspraakavond; het plan is in schoonheid gestorven en Boxtel wacht nog altijd op een jongerencentrum.

Een belangrijke vondst die momenteel in relatief grote aantallen wordt geproduceerd is het Nonolet. Dat is een volkomen reukloos composttoilet dat op brede schaal toepasbaar is. Vorig jaar kreeg het Nonolet landelijke aandacht doordat vooral de binnenvaart en pleziervaart is gebaat bij zo’n toiletvoorziening. Op de Hiswa keken bezoekers hun ogen uit. ,,Het Nonolet is het eerste composttoilet waarbij veel mensen alle schroom van zich afwerpen en de bereidheid tonen het eens te proberen”, zegt de bedenker.

TOEKOMST
Het Nonolet is ook een van de producten die in de toekomst een rol gaan spelen, zo zegt dochter Liselot (39). Met haar man Frank (44) verruilt ze haar woonplaats Zaltbommel en zal ze de woning aan de Mezenlaan betrekken en het werk van haar ouders voortzetten. ,,Naast het composttoilet verdient het aardebedekt wonen aandacht”, zegt Frank. ,,We hebben een stiltewoning ontwikkeld die prima isoleert tegen verkeerslawaai. Het wordt steeds drukker in Nederland en mensen zoeken rust. Dat kan in een stiltewoning.”

Liselot is opgegroeid met De Twaalf Ambachten. Ze leerde het vak journalistiek van haar vader en was altijd een paar dagen per week bij het centrum betrokken. ,,Ik schreef artikelen, maakte folders en werkmappen.” Ook Frank kent De Twaalf Ambachten goed; hij was er in de jaren 1990-1996 enkele dagen per week werkzaam. ,,Mijn zus Caroline en ik hadden aanvankelijk niet zo’n belangstelling om De Twaalf Ambachten over te nemen”, vertelt Liselot. ,,Maar het levenswerk van onze ouders verloren laten gaan door hun vertrek naar Zeeland konden we niet laten gebeuren.”

Caroline is met haar vriend Peter op afstand betrokken bij De Twaalf Ambachten, maar Liselot en Frank gaan het centrum runnen. Tot vreugde van Sietz en Anke. ,,Het is hartverwarmend als je kinderen zo reageren”, zegt Anke. De opvolgers willen De Twaalf Ambachten uitbouwen tot een educatief centrum waar meer dan in het verleden schoolklassen welkom zijn om kennis te maken met alternatieve technieken. Ze denken aan vrije inloopmiddagen, de ontvangst van groepen en soms een open dag. En dat is nieuw omdat Sietz en Anke altijd in de luwte hebben gewerkt. ,,Heel bewust hebben we ons een beetje afzijdig gehouden”, zegt Anke. ,,Het is mogelijk gebleken om zonder reclamebord in de tuin toch iets te bereiken”, vult Sietz aan. Het betekent wel dat nog steeds veel inwoners van Boxtel niet weten wat er aan de Mezenlaan gebeurt en dat willen Liselot en Frank veranderen door de deur eens wat vaker open te zetten.

Internet is daarnaast het moderne uithangbord van De Twaalf Ambachten. De website biedt onder meer het enige forum waar gediscussieerd wordt over alternatieve technieken. Het tijdschrift dat vroeger bij vierduizend abonnees werd thuisbezorgd bestaat niet meer. Het is ingeruild voor een nieuwsbrief die bij ongeveer 1.900 trouwe donateurs terechtkomt. ,,Dit bedrijf moet voortgezet worden”, stelt Liselot. ,,Het is aan ons om constant nieuwe dingen te bedenken. Ik heb nu nog niet het idee dat we zo innovatief zijn als Sietz en Anke, maar we willen graag andere mensen ontmoeten die ons kunnen inspireren.” Frank: ,,Het mag bijzonder genoemd worden dat je alleen met het geven van informatie kunt bestaan, zonder subsidie.”

Sietz en Anke gaan de voortzetting van De Twaalf Ambachten op afstand volgen. De verhuizing naar Breskens in augustus betekent dat er een reistijd van twee tot drie uur is. ,,We nemen afstand en doen dat op een radicale manier”, lacht Sietz. Anke: ,,We hebben altijd ons stempel op De Twaalf Ambachten gedrukt. Doordat we op afstand wonen, kunnen we geen druk op Liselot en Frank uitoefenen en hen in de bedrijfsvoering belemmeren. Maar we zijn niet uit beeld hoor. We zullen nog vaak aan de Mezenlaan vertoeven.”

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Sietz Leeflang beoordeelt met zijn dochter een Nonolet dat speciaal is ontwikkeld voor verpleeghuizen. Het volkomen reukloos composttoilet is een alternatief voor de postoel, zo stelt bedenker Sietz Leeflang.




14 april 2005

Print deze pagina

Terug