ESSCHENAAR CORNÉ KREEMER PROFESSOR IN NEVADA

Geologisch wetenschapper op
een grote kermis

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Corné Kreemer poseert in de woestijn van Nevada met GPS-apparatuur waarmee de beweging van de aardkorst wordt gemeten. (Foto: Corné Kreemer).

Na Utrecht, New York, Parijs en Aix en Provence is geofysicus Corné Kreemer (30) neergestreken in Reno, Nevada. De in Boxtel geboren Esschenaar is sinds de zomer van 2004 als postdoc werkzaam in de bekende Amerikaanse gokstad. Op 1 juli wordt hij assistent research professor bij het Nevada Bureau of Mines & Geology, een instituut dat is verbonden aan de University of Nevada in Reno. ,,Tijdens de tsunami in Azië trilde de aarde als een bel.”

Kreemer heeft niets met gokken. De aanwezigheid van casino’s als Circus Circus in de stad kan hem nauwelijks bekoren, hij omschrijft dit onderdeel dat zo onlosmakelijk met Reno is verbonden als een grote kermis, een depressief gekkenhuis. ,,Ik heb de casino’s inmiddels gezien en ga er langs als ik mensen op bezoek heb. Maar het is beslist niet de reden waarom ik naar Reno ben gegaan”, lacht Kreemer. Hij voelt zich meer verbonden met de woestijn, de bergen, Lake Tahoe en de onbegrensde mogelijkheden op het gebied van outdoorsport. ,,Ik heb zaterdag toevallig voor het eerst op de ski’s gestaan. Heerlijk.”

De Esschenaar woonde in New York ten tijde van de aanslagen op het World Trade Center en zat in het vliegtuig toen de vliegtuigen zich in de Twin Towers boorden en hij rechtsomkeert moest maken. Nadien werkte hij aan onderzoeksinstituten in Parijs en Aix en Provence alvorens Reno in beeld kwam. ,,De baan in Reno bood het meeste perspectief, ook al moest ik starten als postdoc. Ik krijg straks de kans om assistent research professor te worden, een enorme uitdaging die enige zekerheid geeft voor de toekomst.”

Kreemer benadrukt dat de functie die hij per 1 juli gaat bekleden onvergelijkbaar is met die van het hoogleraarschap in Nederland, waar een professor naast onderzoekswerk ook les moet geven en vaak leiding geeft aan een afdeling. ,,Een professor in Nederland bekleedt eigenlijk een heel bijzondere positie. Om professor te worden moet je echt heel veel voor het vakgebied betekend hebben.” In Reno gaat de geofysicus geen lesgeven, hij beperkt zich tot onderzoek naar het bewegen van aardschollen, de zogenaamde plaattectoniek. ,,Het leuke van mijn werk hier is, dat ik voor het eerst echt toekom aan veldwerk. Ik breng iedere week een tot twee dagen in de woestijn door om wetenschappelijk onderzoek te doen.”

RADIOACTIEF
Kreemer is in Reno verbonden aan een instituut dat omschreven zou kunnen worden als de geologische dienst van de staat Nevada. De historie van dat Nevada Bureau of Mines & Geology is terug te voeren op de mijnkundige geschiedenis van de staat; veel steden – ook Reno – zijn voortgekomen uit een goldrush en nog altijd is Nevada een grote goud- en zilverproducent. ,,Ik ben verbonden aan een betrekkelijk nieuwe onderzoeksgroep, die zelf inkomstenbronnen moet aanboren. Het is straks mijn taak om opdrachten binnen te halen waarmee we het onderzoek kunnen financieren én onze salarissen kunnen veiligstellen.”

Die werkwijze is niet vreemd in de Verenigde Staten, waar de maatschappij erg prestatiegericht is. Kreemer: ,,Zelfs mensen die een vast contract hebben bij de universiteit werken op deze manier. Ze krijgen negen maanden salaris, drie maanden moeten ze zelf hun inkomsten verdienen."

Momenteel richt de geofysicus zich met zijn collega’s op twee onderzoeksopdrachten. Politiek gevoelig ligt de studie naar de mogelijkheden om in de woestijn van Nevada radioactief afval te deponeren. Dat afval zou opgeslagen moeten worden in oude zoutmijnen, in een gebied waar de Amerikaanse overheid in het verleden atoomproeven hield. ,,Dat gebied ligt in een gebied waar breuken in de aardkorst liggen en aardbevingen kunnen voorkomen. Aan ons de taak om na te gaan in hoeverre sprake is van deformatie in het gebied.”

Het onderzoek heeft een politieke lading gekregen tijdens de laatste presidentsverkiezingen; George W. Bush is voor de opslag van radioactief afval, John Kerry sprak zich uit tegen de plannen. ,,De uitkomst staat na de zege van Bush vast, de opslag is voorzien voor 2008”, zegt de geofysicus.

Minder gevoelig is het onderzoek naar locaties waar geothermische energie (aardwarmte – red.) omgezet zou kunnen worden in elektriciteit. In Nevada zijn door de aanwezigheid van breuken in de aardkorst plekken waar reeds energiecentrales staan waar deze vorm van energie wordt opgewekt. ,,Er is een duidelijke relatie met de plaattectoniek. Daar waar de aardkorst uit elkaar gaat, komt heet materiaal omhoog.”

TSUNAMI
Opvallend is de wijze waarop tijdens het onderzoek gebruik wordt gemaakt van GPS, de afkorting van Global Positioning System. Met behulp van satellieten kan de snelheid en richting van bewegende aardschollen bepaald worden. Kreemer werkte in het verleden al aan een model voor de hele wereld, dat al eens is aangeduid als ’baanbrekend’. ,,In de woestijn buiten Reno staan zo’n vijftig GPS-meetpunten die op 15 tot 20 kilometer van elkaar verwijderd liggen. Na een onderzoek van een aantal jaren kan de snelheid van de bewegende aardschollen nauwkeurig bepaald worden.”

De geofysicus vertelt dat het meetsysteem ook toepasbaar is op het onderzoek naar tsunami’s, vloedgolven die ontstaan door onderzeese aardbevingen. ,,Het woord zeebeving wil ik niet gebruiken omdat het formeel onjuist is”, zegt Kreemer. Hij geeft aan dat het humanitaire aspect van de tsunami hem diep geraakt heeft, maar dat hij het natuurverschijnsel ook met een wetenschappelijke bril beziet. ,,We hebben het hier over een enorme aardbeving, zo groot dat de hele aarde erbij betrokken was. De seismische golven gingen over de hele aarde heen, de aarde trilde als een bel.”

Met behulp van GPS zouden in de ogen van Kreemer wezenlijke onderzoeksresultaten behaald kunnen worden. Met andere wetenschappers in Reno discussieert hij regelmatig over ideeën en theorieën, bijvoorbeeld de gevolgen die de tsunami had voor de verticale beweging van de aardkorst. ,,Door de enorme verplaatsing van die zware watermassa is de aarde enige tijd in elkaar gedrukt. Als je bedenkt dat het bij Sumatra ging om een breuk van 1.200 kilometer lengte, kun je niet anders dan constateren dat we het over een gigantische aardbeving hebben.”

Of de GPS-techniek ook een bijdrage kan leveren aan een wereldwijd waarschuwingssysteem voor tsunami’s betwijfelt Kreemer. Hij geeft aan dat zo’n systeem zeer kostbaar is en vooral door de arme landen rond de Indische Oceaan niet betaald kan worden. ,,Het zal erop neerkomen dat een kosten-batenanalyse gemaakt wordt. Landen zullen zich afvragen of het lonend is zo’n duur systeem aan te schaffen voor een verschijnsel dat misschien maar één keer in een paar honderd jaar voorkomt. Ik zie meer winst in een goede educatie van de bevolking, die moet weten wat er aan de hand is als de zee zich plotseling terugtrekt. Nu zag je dat veel mensen juist naar de zee werden toegetrokken door het verschijnsel en dat is velen fataal geworden.”

KENNIS
Kreemer heeft het naar zijn zin in winters Reno. Momenteel ligt er een flink pak sneeuw; stormen waarbij 60 tot 70 centimeter sneeuw valt zijn geen uitzondering. ,,De sneeuw heeft als nadeel dat ik geen veldwerk in de woestijn kan doen”, grinnikt de geofysicus. Hij geniet van vele ’vakbroeders’ waarmee hij samenwerkt. ,,Er zitten hier heel veel geologen en seismologen die allemaal dezelfde interesses hebben. Je kunt wel spreken van een concentratie van kennis.”

Nog belangrijker vindt Kreemer dat zijn Amerikaanse vriendin zich over ongeveer vijf maanden bij hem zal voegen in Reno. En mogelijk zal hij dan een huis kopen in Reno, de stad die zó overzichtelijk is, dat zowel de woestijn als de skihellingen nabij zijn. ,,Reno is een booming city die meer is dan alleen gokparadijs. Veel mensen en bedrijven met veel geld komen vanuit Californië deze kant om omdat het zo’n mooi gebied is. Dat merk je aan de stijgende prijzen. Wat dat betreft is het misschien verstandig om snel een huis te kopen.”

© 2005 - Brabants Centrum

OP DE FOTO: Geofysicus Corné Kreemer wordt assistent research professor aan de Universiteit van Nevada in Reno. De foto is gemaakt in de Gorges du Verdon in Zuid-Frankrijk. (Foto: Corné Kreemer).




10 februari 2005

Print deze pagina

Terug