BURGEMEESTER OPENT EXPOSITIE IN 'T HOFJE

‘Brabant Goedgemutst’ in Boxtels museum

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Ans van den Bosch- van Dillen bezig met de inrichting van de expositie over Brabants mutsen in historisch museum Piet Dorenbosch.

Krap halverwege de vorige eeuw was het nog heel gewoon om in Boxtel de Markt soms overheersend witgemutst te zien. Foto’s van drukbezochte weekmarkten in die tijd zijn nog altijd onze getuigen van dat folkloristisch aandoend maar feitelijk cultuurhistorische verschijnsel. De witte boerenmuts was toen de traditionele hoofdtooi van vrouwen uit agrarische of aanverwante kringen.

In de komende tijd zal men op een wel zeer passende locatie aan diezelfde Markt werkelijk een toptentoonstelling over dit vroegere Brabantse modefenomeen kunnen bezoeken. Ans van den Bosch uit Vught, die als maakster en verzamelaarster van de Brabantse muts de reputatie heeft over dit onderwerp nagenoeg alles te weten, tekende samen met haar man Huub voor de inrichting van deze expositie in het Boxtelse Historisch Museum Piet Dorenbosch.

COMPLEET BEELD
Nadat in Boxtel de museumruimte volledig vrij was gemaakt voor deze tentoonstelling, is door het echtpaar Van den Bosch gedurende een reeks van dagen intensief en met verfijnde smaak gewerkt om het publiek een compleet beeld te geven van dit stukje cultureel erfgoed van Brabant. Daarin steelt het grote aantal geheel authentieke mutsen – van het Kniertjesachtige werkmutsje tot de pontificaal ogende poffer - waarschijnlijk de show.

Misschien echter is menigeen evenzeer geboeid door het restauratieproces dat voor beschadigde mutsen ontwikkeld is, door het totaal eigen handmatig uitgevoerde systeem van het mutsen maken of door het naald- en ragfijn opsmukken van de hoofdvorm. Interessant documentatiemateriaal in de collectie is ongetwijfeld de muts waarvan slechts één helft door Ans is gerestaureerd en de andere helft sterk contrasteert in zijn beperkingen.

Naast de muts in alle verscheidenheid van grootte, decoratie en afwijkingen qua streekgebonden vormen en draaggebruiken, zal op deze tentoonstelling ook uitgebreide informatie aanwezig zijn in de vorm van foto’s, tekeningen en beschrijvingen. Door Huub is bovendien een uniek klankbeeld (videoproductie) gemaakt, met uitleg over het vervaardigen en in ere herstellen van deze karakteristiek Brabantse mutsen door Ans.

Als belangrijk aspect in deze verzameling geldt de mogelijkheid om duidelijk te zien hoe groot het aandeel ‘kant’ in de Brabantse muts was. Kant mag beschouwd worden als luxe in de degelijkheid maar naar onze mening gezien worden als zuidelijke frivoliteit in de overigens zo zedelijk ogende witte muts, misschien wel als een Bourgondisch accent waarmee de mannen te behagen waren.

Het is overigens niet alles romantiek wat de klok slaat in de constructie van de Brabantse muts. Interessant bijvoorbeeld is te zien op welke manier vroeger de mutsen werden hersteld, afhankelijk van het leefklimaat en het kunnen beschikken over de geëigende materialen. Dr. A. van den Eijnden- van Raaij uit Eindhoven (wetenschappelijk universitair onderzoeker) schreef daarover: ‘Interessant is te zien op welke manier de mutsen hersteld werden, afhankelijk van de levensomstandigheden en beschikbaarheid van materialen in een bepaalde periode.

Zo werd, bij gebrek aan materiaal, soms de timmerkist van vader te voorschijn gehaald om de bloemetjes in de poffer met ijzerdraad vast te zetten. Bij het zien van de materialen en de informatie rondom de Brabantse muts, werd mij duidelijk hoeveel pionierswerk hier is verricht en wat een waardevol stuk cultuur hier ligt, niet alleen voor Brabant maar voor heel Nederland.’

KANS VOOR BOXTEL?
Deze zelfde deskundige toonde eerder al de zorg te delen van Ans van den Bosch op welke manier haar verzameling in de toekomst gestalte moet krijgen. Wij zelf zouden eerder willen spreken van 'geborgen moet zijn en dan ook nog gestalte kan krijgen in de vorm van presentie zo niet performance'.

Uit schriftelijke onderbouwingen van aanbevelingen voor het verder documenteren van een en ander hebben wij terdege begrepen dat inderdaad gedacht moet worden aan: De historische ontwikkeling van de Brabantse muts met de vele tussenvormen; de verschillende soorten mutsen (voor onder andere rouw, feesten, werkdag, zondag of leeftijd); de diverse soorten kant die voor verfraaiing van de mutsen werden gebruikt; de mens achter c.q. onder de muts; het maken, onderhouden en wassen maar nu vooral ook het restaureren van de muts.

Om binnen dat kader dit cultureel erfgoed van Brabant te kunnen behouden en toegankelijk te laten blijven voor een breed publiek, is een soort twee-eenheid van permanente schatkamer en een documentatiecentrum nodig. Dat nu, is de vurige wens van het echtpaar Van den Bosch. Waar zou die wens vervuld kunnen worden? Laat voor een eventuele beantwoording van die dringende vraag behalve het publiek ook de politiek van Boxtel in de komende tijd maar eens ’t Hofje op de Markt gaan bezoeken. Misschien ligt hier wel een kans om Boxtel cultuurhistorisch sterk provinciaal en deels ook nationaal op de kaart te zetten...

TOEGANGSTIJDEN
De tentoonstelling Brabant Goedgemutst is vanaf de officiële opening op zaterdag 18 december om 11.00 uur door burgemeester Jan van Homelen te bezichtigen tot 17.00 uur. Op zondag 19 en 26 december – en voorts elke tweede zaterdag en vierde zondag van de maand - kan het publiek van 13.00 tot 17.00 uur terecht in het museum Piet Dorenbosch. Groepen van acht tot twintig personen kunnen de expositie op afspraak bezoeken. Hiervoor kan men bellen met Jan Swinkels (67 21 64) of Jan Spijkers (67 43 88).




16 december 2004

Print deze pagina

Terug