HANS VAN DER HAAGEN UIT BOXTEL:

’Lekker profiteren van afwezigheid Smitsorgel’

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Organist Hans van der Haagen vertolkt op 15 en 22 december een concert voor orgel en orkest van G.F. Händel (1685-1759) in de Boxtelse Sint-Petruskerk en Sint-Willibrorduskerk in Esch.

,,Weet waar je aan begint!”, waarschuwde de orgeldocent. Organist Hans van der Haagen (58) vertolkt op 15 en 22 december tijdens de traditionele kerstsamenzang onder meer een concert voor orgel en orkest van G.F. Händel (1685-1759) in de Boxtelse Sint-Petruskerk en Sint-Willibrorduskerk in Esch. In Boxtel moet Van der Haagen het doen met een orgel dat altijd in de schaduw staat van het Smitsorgel. Een buitenkans om dat andere orgel eens lekker in de schijnwerpers te zetten...

Van der Haagen heeft zich heel wat op zijn hals gehaald. Het plan om Händels compositie te spelen, compleet met orkest, is al maandenlang een tijdrovende klus. Ieder vrij moment wordt benut om te studeren op de elf minuten durende compositie die nooit op het Smitsorgel gespeeld zou kunnen worden omdat de toonhoogte van dat orgel afwijkt.

Doordat het Smitsorgel tijdelijk is ontmanteld vanwege restauratie, moet het orgelspel tijdens de kerstsamenzang gespeeld worden op het veel minder imposante orgel in de noordbeuk van de Sint-Petruskerk. ,,Maar laat dat orgel nou perfect zijn voor de vertolking van dat concert van Händel. Ik kan lekker profiteren van de afwezigheid van het Smitsorgel en kiezen voor een bijzonder muziekstuk dat anders nooit zo snel aan bod zou komen.”

Van der Haagen heeft iets met het ’Concert voor orgel en orkest no. 4 opus 4 in F majeur’ van Händel. Vijftig jaar geleden kreeg hij van zijn zwager Ton Broeders een elpee met daarop dit meesterwerk. ,,Na het ontelbare keren beluisteren van het orgelwerk zag ik mezelf als organist met een echt symfonieorkest in een grote kerk optreden”, herinnert de organist zich. Dat hij op achtjarige leeftijd al een klassieke elpee kreeg was ‘niets bijzonders’. ,,Met een vader die contrabas speelde, een moeder die in het koor zong en een zwager die op zijn veertiende al kerkorganist was, is de klassieke muziek met de paplepel ingegoten. Als ik vroeger thuis in bed lag, hoorde ik in onze huiskamer de orkestrepetities. Prachtig!”

Dat Van der Haagen vijftig jaar na dato het orgelstuk van Händel kan spelen in de Sint-Petruskerk, compleet met orkest, ziet hij als het uitkomen van een jongensdroom. Heel soms lijkt het ook een nachtmerrie omdat bestudering van het muziekstuk zeer veel tijd vergde en de uitvoering in de Boxtelse kerk een operatie wordt die met welhaast militaire precisie moet worden voorbereid. ,,Omdat ik vanaf het orgel de dirigent niet kan zien, wordt een camera met monitor geplaatst, zodat we zo goed mogelijk kunnen samenwerken en vooral gelijk kunnen blijven.” Een ander probleem is de afstand tussen orgel en orkest en de akoestiek van de kerk, die het samenspel bemoeilijken.

Het orgel dat Van der Haagen gaat bespelen is een verhaal apart. Het instrument dateert uit 1956 en werd gebouwd voor de Ursulakapel aan de Baroniestraat in Boxtel. De orgelbouwer was de firma Verschueren uit Heythuysen, hetzelfde bedrijf dat thans het Smitsorgel restaureert. Het orgel deed dienst tot 1988, toen werd het minutieus ontmanteld door Jan Clercx en Eef Kagei die het vervolgens weer opbouwden in de Sint-Petruskerk. ,,De Ursulinen hadden het orgel cadeau gedaan aan de parochie. Een geweldige geste omdat kerken vandaag de dag nooit in staat zijn zulke dure orgels aan te schaffen”, meent de organist.

Niet alleen in klankkleur wijkt het orgel af van het Smitsorgel. Het instrument telt veel minder orgelpijpen en is met ’slechts’ 572 pijpen niet te vergelijken met het Smitsorgel dat 1842 pijpen telt. Opvallend is de symboliek van het orgel. ,,Voorop staan 33 pijpen. De drie grote pijpen in het midden symboliseren de drie jaren dat Jezus in het openbaar leefde. De overige dertig pijpen staan symbool voor zijn verborgen jaren.” Van der Haagen vult aan dat alle frontpijpen ook daadwerkelijk meedoen. ,,Het Smitsorgel heeft een aantal frontpijpen dat louter voor de sier is. Showpijpen dus.”

Twee weken voor de kerstsamenzang in de Sint-Petruskerk wacht Van der Haagen nog heel wat uurtjes studie. Het past bij zijn enorme passie voor het orgelspel. ,,Ik zat al op pianoles toen ik nog op de kleuterschool zat. Toen in 1965 in de Maria Reginakerk een pijpenorgel werd gebouwd, heb ik in een lange zomervakantie maandenlang geoefend en mezelf de pedaaltechniek aangeleerd. Ik zit eigenlijk pas zeven of acht jaar op orgelles. Iedere twee weken gaat er weer een wereld voor me open.”

De kerstsamenzang wordt woensdag 15 december gehouden in de Sint-Petruskerk te Boxtel. Een week later wordt hetzelfde programma, compleet met koor en orkest, opgevoerd in de Essche Sint-Willibrorduskerk. Beide concerten beginnen om 20.00 uur. De opbrengst van het concert in Boxtel komt ten goede aan de restauratie van het Smitsorgel. De organisatie van de kerstsamenzang berust bij de Protestantse Gemeente in Boxtel. Van der Haagen is al vijftien jaar de vaste organist in de protestantse kerk aan de Clarissenstraat.




2 december 2004

Print deze pagina

Terug