LIEMPDE VERLIEST HAAR ZELFSTANDIGHEID

'Herindeling is het resultaat van politiek handjeklap'

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Eind oktober 1992: ruim vijfhonderd Liempdenaren protesteren in nachthemd en met slaapmuts op voor het provinciehuis in Den Bosch tegen de samenvoeging met Boxtel. 'Schuif 's een eindje op. Liempde ligt er wakker van', luidt het motto van de ludieke protestactie. (Archieffoto Brabants Centrum).

Op 31 december 1995 beleefden diverse kleine dorpen in deze regio hun laatste dag als zelfstandige gemeente. Die dag kwam ook een einde aan een periode van bijna elf jaar actievoeren tegen de – van hogerhand opgelegde - gemeentelijke herindeling. Liempdenaar Jan van der Wiel stond in die periode steeds vooraan bij ludieke protestdemonstraties waarmee hij en zijn dorpsgenoten diverse malen de landelijke media haalden. Hij blikt terug: ,,Het was een leuke periode met een enorme saamhorigheid in de gemeenschap en zelfs politieke eensgezindheid."

Nee, van omzien in wrok is bij Van der Wiel absoluut geen sprake. Nu niet, na bijna negen jaar. Maar ook niet toen in de Tweede Kamer het besluit werd genomen dat Liempde bestuurlijk moest samengaan met buurgemeente Boxtel. Hoewel hij altijd een fel tegenstander is geweest dat Liempde zijn zelfstandigheid verloor, heeft Van der Wiel zich er bij neergelegd. ,,Wel ben ik nog steeds bitter gestemd over de wijze waarop de besluitvorming rondom de herindeling plaatsvond. Die is het resultaat van politiek handjeklap. Er is totaal niet naar onze zakelijke, rationele argumenten geluisterd. Dat heeft me enorm teleurgesteld. Dat er zo weinig kiezers naar de stembus gaan, verbaast me niks. De mensen hebben hun vertrouwen in de politiek verloren."

MENSELIJKE MAAT
Van der Wiel, die sinds 1971 in Liempde woont maar geboren is in Vught, raakte min of meer toevallig bij de protestacties tegen de herindeling betrokken. Dat gebeurde al in 1985, kort nadat het college van Gedeputeerde Staten had bekendgemaakt dat de gemeente Liempde, net als Esch, haar zelfstandigheid zou verliezen.

,,Burgemeester Piet Smits organiseerde een bijeenkomst op het Raadhuisplein en zong daar onder begeleiding van volksmuziekgroep De Ploegadoers een zelfgeschreven actielied op de melodie van 'Toen de hertog Jan kwam varen'. Ik was nauw betrokken bij De Ploegadoers en vervulde regelmatig de rol als presentator bij optredens. Op die manier ben ik erin gerold", herinnert Van der Wiel zich. Samen met Jan Bakx was hij zo'n tien jaar kartrekker en coördinator van diverse acties om te proberen Liempde zelfstandig te houden.

Liempde is een gemeenschap met een menselijke maat. De inwoners hangen erg aan elkaar. Dat merkte je recent nog. In enkele dagen tijd werd een feestelijke huldiging voor rolstoeltennisser Bas van Erp op touw gezet, nadat hij twee bronzen plakken op de Paralympics had behaald.

,,Je hoeft niet veel moeite te doen om mensen op de been te krijgen. Ook niet bij onze acties: hoe is het anders te verklaren dat je op een doordeweekse dag met ruim vijfhonderd Liempdenaren in alle vroegte bijeenkomt bij het provinciehuis om in streepjespyjama zestig kilo bezwaarschriften aan te bieden tegen de samenvoeging met Boxtel", blikt Van der Wiel terug op een van de demonstraties die doordrongen tot het landelijke nieuws.

Aanvankelijk vocht Liempde onder aanvoering van burgemeester Smits voor behoud van zelfstandigheid. Toen dat onhaalbaar bleek, stuurde men met Smits' opvolger Gerard Daandels aan het roer, aan op samenvoeging met Sint-Oedenrode.

,,Vaak is dat uitgelegd als een keuze tégen Boxtel, maar dat was het niet. Er waren goede argumenten om ons aan te sluiten bij Rooi. Dat was al een gemeente met meerdere kernen (Olland, Boskant) zodat het aannemelijk was dat Liempde beter aan zijn trekken zou komen. Zeker ook omdat Rooi minder inwoners telde. Bovendien is Rooi net als Liempde een dorp met van oudsher boeren en kleine nijverheid. Boxtel daarentegen heeft zich meer industrieel ontwikkeld."

ZIEL VERDWENEN
Niet alle acties die werden bedacht om samenvoeging met Boxtel te verhinderen, werden uitgevoerd. ,,We waren een stelletje fanatiekelingen. De meest wilde ideeën kwamen op tafel. Er is zelfs geopperd om de rijksweg A2 op Liempds grondgebied af te sluiten door bergen zand op de rijbaan te storten. Ook is gesproken over het stilleggen van het treinverkeer tussen Den Bosch en Eindhoven. Zover hebben we het nooit willen laten komen. Ons uitgangspunt was dat het ludiek moest blijven. We wilden het niet laten escaleren tot burgerlijke ongehoorzaamheid of zoiets. Wellicht dat juist deze manier van actievoeren ertoe heeft geleid dat ook buiten de regio media de aandacht vestigden op Liempde."

Of de herindeling goed of slecht heeft uitgepakt voor Liempde? Het is een vraag waarover Van der Wiel zich niet uitlaat. ,,Je kunt immers geen vergelijking trekking. Wel kun je constateren dat de ziel een beetje uit het dorp is verdwenen, omdat je je zelfbestuur kwijt bent. We hebben dan wel een dorpsraad, maar eerlijk gezegd zie ik dat toch als een doekje voor het bloeden... Wel durf ik te stellen dat de efficiencyoverwegingen waarmee werd geschermd om de herindeling te verdedigen, achterhaald zijn. Als je de kosten van het gemeentelijk apparaat omslaat per hoofd van de bevolking, dan zijn we 30 tot 40 procent duurder uit, is mijn inschatting."

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: De actievoerders Jan van Wiel en Jan Bakx (beiden met bolhoed) bieden gedeputeerde Jan de Geus de bijna 2.500 protestbrieven aan, waarin de inwoners van Liempde hun pleidooi voor samenvoeging met Sint-Oedenrode onderstrepen. Op dat moment (oktober 1992) is al duidelijk dat behoud van de zelfstandigheid onhaalbaar is. (Archieffoto Brabants Centrum).

Wat er verder gebeurde in 1995:

  • In het centrum van het kerkdorp Lennisheuvel maakt het aannemingsbedrijf Wagenaars plaats voor woningbouw. De wijk Het Gescheurd Hemd wordt uitgebreid met 61 nieuwe woningen.

  • De NS werkt aan de spoorverdubbeling van het baanvak Boxtel-Eindhoven. Eén van de tunnels die wordt aangelegd is de Ossenpadtunnel: een rechtstreekse fietsverbinding tussen het centrum en Ladonk.

  • Door de herindeling gaat het dorp Esch met de jaarwisseling op in de nieuwe gemeente Haaren. Op het Marktplein wordt een kunstwerk van Ine van Lith onthuld dat bol staat van symboliek.

  • Na bijna 25 jaar wordt in november de ontsluitingsweg van en naar bedrijventerrein Ladonk geopend. De Keulsebaan zorgt dat het vrachtverkeer uit het centrum van Boxtel verdwijnt.

  • Kort voordat het gevierendeelde Gemonde wordt overgeheveld naar de nieuwe gemeente Sint-Michielsgestel, wordt de Sint-Lambertusschool uitgebreid vanwege een flinke stijging van het aantal leerlingen.




  • 18 november 2004

    Print deze pagina

    Terug