NATUURWERKGROEP VIERT LUSTRUM IN MILLINGERWAARD

’Natuureducatie moet meer
aandacht krijgen’

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Onder leiding van een gids van Staatsbosbeheer wordt in een van de uiterwaarden van de Waal gezocht naar sporen van bevers.

De vogelaars volgen de bonte specht die boven de Kekerdomse Waard vliegt. De paddestoelenkenner duikt in het kreupelhout en ziet een oesterzwam. Het uiterst giftige Sint-Jacobskruiskruid aan de boorden van de Waal wordt weer door anderen bestudeerd. De Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer Boxtel bestaat vijftien jaar en viert zaterdag 18 september het derde lustrum met een excursie naar de Millingerwaard. Een reportage...

De bus heeft de bijna 65 deelnemers aan de lustrumexcursie amper afgezet bij het buitendijks gelegen kerkje van Kekerdom of de Boxtelse natuurliefhebbers zwermen uit over de Millingerwaard. De gids van Staatsbosbeheer - ,,Zeg maar Ans!” – moet soms moeite doen om de club bijeen te houden. Want ieder werkgroeplid heeft zo zijn eigen interesses en verdiept zich meteen op de eerste honderd meter van de wandeling in het rivierengebied ten oosten van Nijmegen in zijn of haar specialiteit.

In de bustocht op weg naar de Millingerwaard heeft voorzitter Arne Greven het reisgezelschap al verteld dat juist dit gebied zo mooi aansluit bij de wijze waarop vandaag de dag in Nederland wordt omgegaan met natuurbeheer. Want waar de milieubeweging zich in de jaren zeventig enkel en alleen inzette voor natuurbehoud en liever geen water bij de wijn wilde doen, is sinds eind jaren zeventig een kentering in het denken gekomen. ,,In die periode werd in Flevoland ontdekt dat natuur tot op zeker hoogte maakbaar was”, zegt Greven.

De Oostvaarderplassen in die polder zijn dus hét schoolvoorbeeld. Maar dat geldt ook voor de Millingerwaard, waar al jaren wordt gewerkt aan de terugkeer van de oorspronkelijke riviernatuur. Dat zegt ook gids Ans van Staatsbosbeheer als de wandeling richting Waal begint. In een gebied waar landbouw en industriële nijverheid – bakstenen! - decennialang de boventoon voerden, wordt gewerkt aan de totstandkoming van een grensoverschrijdend natuurgebied: De Gelderse Poort. ,,Hier ontstaat een gebied van 5.000 hectaren, waarvan er 2.000 op Nederlands grondgebied liggen. De Millingerwaard beslaat daarvan op dit moment zo’n 400 hectaren.”

Sinds 1991 wordt het gebied begraasd door wilde konikspaarden en zwarte Galloway-runderen. Drie jaar later werden twintig bevers in het gebied uitgezet, die na een aarzelende start gezorgd hebben voor een populatie die zo’n zestig dieren telt. In de Millingerwaard zijn momenteel zo’n zes burchten te vinden. De hoop is dat de bevers zich ooit gaan vermengen met hun soortgenoten die 85 kilometer westwaarts in De Biesbosch leven of 140 kilometer oostwaarts aan de Ruhr. Een houten wegwijzer, geplaatst bij de uitzetting van de eerste bevers, moet de bevers op weg helpen...

De dynamiek van de Millingerwaard komt tot uiting als gids Ans een reeks cijfers opsomt en aangeeft dat sinds het begin van het natuurbeheer vierhonderd plantensoorten worden geteld. Onderweg wordt een groot aantal planten gedetermineerd. Enkele dieren laten zich zien, zoals een kleine watersalamander, een aalscholver, een paar spechten en enkele roofvogels. De bevers blijven, tot teleurstelling van de Boxtelse natuurliefhebbers, onzichtbaar. ,,Misschien moeten jullie ’s avonds een keertje terugkomen”, luidt het advies van de gids. ,,Dan heb je vast meer succes, al moet je ook dan veel geduld hebben.”

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Op zoek naar beversporen in de Millingerwaard...

COÖPERATIEF
De reis naar de Millingerwaard past prima bij het gebied waarin de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer in Boxtel opereert. Want ook in Boxtel en omgeving wordt gewerkt aan een grensoverschrijdend natuurgebied: Het Groene Woud. Boxtel vormt het hart van dit 7.000 hectaren tellende gebied, dat de status nationaal landschap krijgt. Met 115 leden is de werkgroep volgens voorzitter Greven een gedreven en enthousiaste club mensen, die zich op uiteenlopende terreinen inzet.

De werkgroep beheert het Dommeldal nabij het waterschapshuis aan de Bosscheweg, heeft een zeer actieve groep vrijwilligers die Sparrenrijk wekelijks onder handen neemt en beschikt over een knotploeg, die elke twee weken wilgen knot in het buitengebied. Niet minder belangrijk, maar duidelijk kleinschaliger zijn de activiteiten van de florawerkgroep, die planten inventariseert, en de vogelwerkgroep.

Het ’vlaggenschip’ van de werkgroep lijkt de zogenaamde RO-club, die gevormd wordt door een groep leden die goed ingevoerd is in ruimtelijke ontwikkeling en gemeentelijke en provinciale plannen beoordeelt. Waar in het verleden het conflictmodel nogal eens werd gehanteerd en volop bezwaren werden ingediend tegen plannen, staan nu overleg en meedenken centraal. Maar bezwaren indienen blijft een wezenlijk instrument, benadrukt Greven. ,,Het is vaak het enige middel waarover je als werkgroep beschikt. Als we menen over goede argumenten te beschikken, gaan we een gang naar de rechter niet uit de weg.”

De voorzitter vult aan dat dit geen uitgangspunt is van de werkwijze. Procedures hebben immers als nadeel dat ze tijdrovend en slopend kunnen zijn en bovendien niet bijdragen aan de populariteit van de werkgroep. Greven: ,,We kunnen veel meer dan in de beginjaren in een vroeg stadium meedenken met de plannenmakers, zodat pijnpunten al vroeg duidelijk worden.”

Hij is tevreden over de samenwerking met de gemeente. De samenwerking noemt Greven ’bijzonder coöperatief’; door wederzijdse waardering worden meer resultaten geboekt. ,,Veel meer dan vroeger ziet de gemeente in dat de belangen van natuur en milieu belangrijk zijn. Dat maakt onze positie wat makkelijker.” De voorzitter is van mening dat het voltallige gemeentebestuur zich sterk wil maken voor natuur, milieu en duurzaamheid. ,,Het is niet het uitgangspunt van één wethouder zoals vaak wordt gezegd, maar beleid dat is verankerd in een collegeprogramma dat wordt uitgedragen door alle leden. Daarom zien we ze vaak samen wilgen knotten.”

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: De leden van de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer wandelen door rivierduinen langs de Waal bij Kekerdom.

TOEKOMST?
Het derde lustrum van de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer Boxtel is voor het bestuur aanleiding voor een blik in de toekomst. Voorzitter Greven noemt het ontbreken van educatieve activiteiten binnen zijn werkgroep een duidelijk gemis. ,,Dat moet de komende jaren meer aandacht krijgen”, vindt hij. Samenwerking met een organisatie als de Jeugdnatuurwacht zou wat Greven betreft vruchten kunnen afwerpen.

Er is meer belangstelling voor samenwerking. Binnen het bestuur leeft de wens om nauwer te gaan samenwerken met de Natuurwerkgroep Liempde. ,,Ik denk dat er in de toekomst best mogelijkheden liggen om samen activiteiten of excursies te organiseren”, denkt de voorzitter. De oprichting van nationaal landschap Het Groene Woud en de reconstructie bieden meer mogelijkheden tot samenwerking, bijvoorbeeld met oertijdmuseum De Groene Poort en milieucentrum De Kleine Aarde. Greven: ,,In onze optiek zijn er voldoende kaders die aanleiding geven tot samenwerking. De periode van het polsen en aftasten gaat daarom zeker aanbreken.”

De wandelexcursie in de Millingerwaard wordt voortgezet met een lunch in bezoekerscentrum De Gelderse Poort in Millingen aan de Rijn. Daar wacht ook De Duffelt, een rondvaartboot die de natuurliefhebbers een kleine twee uur lang over de Rijn en de Waal langs prachtige natuur en mooie plekjes voert, die ook nog eens welluidende namen hebben: Kaliwaal, Hulhuizen, Erlecom en Leuth. Bij terugkomst in Kekerdom, ook al zo’n mooie naam, luiden de klokken. Overal wappert de vlag, langs de dijk hangen feestelijke strikken. Niet voor de jarige werkgroep uit Boxtel trouwens. Hier op de Duffeltdijk wordt vandaag getrouwd. Het jonge stel hoeft alleen maar de dijk over te steken, op weg naar waarschijnlijk het enige buitendijkse altaar van Nederland...

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Een steenfabriek bij Kekerdom wordt in de toekomst omgevormd tot een hooggelegen vluchtplaats voor paarden en runderen. De Millingerwaard is een van de gebieden die in tijden van hoog water op last van de rijksoverheid geïnundeerd mogen worden.




23 september 2004

Print deze pagina

Terug