BOXTEL VERDEELD OVER 'WOLKENKRABBERS' HOOGHEEM

’Huisvestingsexperiment ontneemt uitzicht op Petrustoren’

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Ontvangst van het echtpaar Schuller voor de entree van de eerste Hoogheemflat. (Foto: collectie familie Schuller).

Een passend antwoord op de woningnood. Zo zag de Boxtelse politiek medio jaren zestig de keuze voor de bouw van zes en later zeven ’industriële flatwoningen’ in fase I van het zogeheten Plan Oost. Maar met veel mensen samenwonen in een flat had ook hogere doelen. Helemaal in de sfeer van de jaren zestig sprak burgemeester Martien van Helvoort bij de oplevering van de eerste flatwoning over het ontstaan van ’meer menselijk geluk in onze gemeentelijke samenleving’.

In april 1968 ontvingen Joop en Mieke Schuller-Steenbergen als eerste bewoners van Hoogheem de sleutel van hun flatwoning. Burgemeester Van Helvoort, die een klein jaar daarvoor de eerste ’baksteenbetongevelplaat’ had geplaatst, verraste het echtpaar met een grote bos bloemen. Dat deed ook de directeur van de firma Heboma, een dochterbedrijf van bouwonderneming Heijmans, die zich had gespecialiseerd in de bouw van prefab woningen en flats. Nog steeds staan de woningblokken die volgens dit principe zijn gebouwd bekend als Heboma-flats. ,,Ons was die dag ook een etentje beloofd, maar dat bleek op de valreep alleen voor de hoge heren”, blikt Joop Schuller terug.

De keuze voor hoogbouw – in Brabants Centrum werd die tijd veelal gesproken van torenflats en zelfs wolkenkrabbers – was ook ingegeven door het streven van Boxtel om mee te gaan in de vaart der volkeren. Niet voor niets hield burgemeester Van Helvoort de goegemeente voor dat Boxtel dankzij dit huisvestingsexperiment ’thans écht in de stedelijke sfeer is gebracht’. Het had alles te maken met de positie van Boxtel in het Stadsgewest, waarbij het kiezen voor deze vorm van moderne industriële bouw passend was en afscheid genomen moest worden van de ’landelijke sfeer’ waarin Boxtel al zo lang had verkeerd.

Natuurlijk, de woningnood was groot in die tijd. Ondanks de bouw van tweeduizend huizen sinds 1945 telde Boxtel in 1968 nog een tekort dat in het gemeentehuis werd becijferd op 950. En omdat de woningnood na oplevering van de zesde Hoogheemflat in 1970 nog steeds bestond, werd ondanks fel verzet, gekozen voor een zevende flat. Daarmee kon een beperkt woningcontingent van 30 premiewoningen en 48 corporatiewoningen voor ouderen handig opgeschroefd worden. Eén flat extra betekende immers 63 woningen. De zevende flat kwam er nadat aanhoudende bezwaren van de Stichting Landschap en Recreatie onder aanvoering van Adriaan van Abeelen van tafel waren geveegd.

In juni 1967 plaatste burgemeester Van Helvoort het eerste prefab element van de eerste Hoogheem-flat. Het blok had een afmeting van 3,35 bij 1,35 meter. Hij gaf daarmee het startsein voor een uniek project dat uiteindelijk resulteerde in zeven flats met 441 vier- en vijfkamerwoningen en 40 eenkamerwoningen. Tussen 1968 en 1971 werd gemiddeld iedere twee weken één etage bestaande uit negen woningen opgeleverd. Per week kon Heboma zo’n vier flatwoningen bouwen. Over de bouwstijl niets dan lof: ’stedenbouwkundig is sprake van een zeer moderne vorm’.

WILDE VERHALEN
Joop en Mieke Schuller woonden in het zogenaamde Kasteeltje aan de Nieuwstraat toen ze noodgedwongen moesten verkassen. Plan Oost was in aantocht en overal moesten ’krotten’ worden opgeruimd. ,,Nog steeds ben ik van mening dat het Kasteeltje behouden had moeten blijven”, blikt Schuller terug. ,,We kozen destijds bewust voor wonen op Hoogheem, zodat we alles gelijkvloers hadden en niet meer in de tuin hoefden te werken. Vergeet niet dat de flats heel modern waren in die tijd, compleet met lift, huistelefoon, centrale verwarming en een heleboel stopcontacten. De liften waren trouwens meestal kapot omdat het de eerste openbare liften in Boxtel waren en heel veel kinderen op Hoogheem kwamen spelen.” De keuze viel bewust op een hoekflat op de negende etage; vanwege het uitzicht en de privacy: ,,Geen bovenburen!” De huurprijs was destijds aanzienlijk; Schuller betaalde 180 gulden per maand.

Hij herinnert zich dat de wildste verhalen over Hoogheem de ronde deden. De flats waren aanvankelijk vooral in trek bij niet-Boxtelaren, mede door allerlei geruchten over onveiligheid. Een hardnekkig gerucht dat zelfs de krant haalde was dat de flats dreigden te verzakken in de natte bodem van Plan Oost. Ook werd gediscussieerd over de vraag hoe krachtig een windhoos moest zijn om de Boxtelse torenflats om te blazen. ,,Er bestonden zelfs roddels over partnerruil en allerlei seksuele escapades omdat je als bewoners zo dicht op elkaar woonde”, blikt Schuller lachend terug.

Een aardige anekdote is het bezoek dat deken Martien Bertens van de Sint-Petrusparochie aan het echtpaar Schuller bracht. Hij had in deze krant gelezen dat het stel het betreurde dat een andere Hoogheemflat het uitzicht ontnam op de Sint-Petrustoren. ,,Prompt stuurde hij een aquarel van de toren die nog altijd in onze kamer hangt”, vertelt Schuller. ’Ter vervanging van dit uitzicht: Zet de toren binnen!’, schreef Bertens achter op de aquarel. En daaronder: ’Ik kom als dit kan zaterdag om half 11 een kopje koffie drinken.’

Joop en Mieke Schuller woonden ruim vier jaar op Hoogheem. Toen ze de kans kregen een huis in dezelfde wijk Oost te kopen, deden ze dat. ,,We waren toch meer buitenmensen dan we dachten en vonden het balkon toch maar klein. Bij een feestje moest je met z’n allen op een rijtje zitten.” Maar nog steeds bewaart Schuller warme herinneringen aan het wonen op de flat. ,,Vaak als ik er langs rijd wijs ik naar boven. ’Daar hebben we gewoond’, zeg ik dan steevast.”

TOEKOMST
Tijdens een renovatie in de jaren negentig zijn de flats grondig opgeknapt en deels geschikt gemaakt voor senioren. Woonstichting Sint-Joseph heeft om die reden geen concrete verbouwplannen voor de flats. Wel wordt de centrale verwarmingsinstallatie vervangen door individuele cv-ketels, maar dat gebeurt alleen als meer dan 70 procent van de bewoners hiermee akkoord gaat. Momenteel wordt deze operatie uitgevoerd in flat 1 (Steenbok). In flat 2 (Tweelingen) worden geen cv-ketels geplaatst vanwege gebrek aan belangstelling. In 2005 komen de flats Weegschaal en Leeuw aan bod, in 2006 Boogschutter en Schorpioen. In 2007 wordt het project afgerond met de flat Waterman.

Wat er verder gebeurde in 1968:

  • De ambtswoning van de naar Liempde vertrekkende Essche burgemeester Piet Smits wordt in oktober omgevormd tot gemeentehuis. Het oude raadhuis verkeert volgens de raad ’in desolate toestand’.

  • De Kroon verleent in april goedkeuring aan bestemmingsplan Zwembad, dat onderdeel is van sport- en recreatieplan Munsel. Het vervuilde zwembad Molenwijk blijft open totdat het nieuwe openluchtbad open gaat.

  • Gemonde wordt aangesloten op het aardgasnet. In september wordt de aardgasvlam ontstoken door burgemeester Kamerbeek van Sint-Michielsgestel. Ook Liempde krijgt deze maand voor het eerst aardgas.

  • Minister Beernink van Binnenlandse Zaken opent in april het nieuwe politiebureau aan de Markt. Er is waardering voor de door Boxtelse politiemensen vervaardigde verkeersmaquette.

  • Boxtel slaagt er in 1968 niet in een geschikt ontwerp voor een eigen gemeentevlag te vinden. Eén ontwerp valt af omdat duidelijk wordt dat de vlag identiek is aan de carnavalsvlag van Oeteldonk.

    © Brabants Centrum

    OP DE FOTO: Burgemeester Martien van Helvoort begroet Mieke en Joop Schuller op de galerij van de eerste Hoogheemflat. Het Boxtelse paar kreeg als eerste de sleutel van hun torenhoge woning.




16 september 2004

Print deze pagina

Terug