BEHEER NATUURWERKGROEP WERPT VRUCHTEN AF

Dommeldal groene parel tussen
Munsel en Selissen

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Natuur tussen twee woonwijken. Beeld van het Dommeldal tussen de rijksweg A2 en de Bosscheweg. Rechts is het Waterschapshuis zichtbaar.

Twee aalscholvers scheren over de Dommel. De paddenpoel is een paradijs voor kikkers en salamanders. Ganzen foerageren op weg naar het verre zuiden. En twee vriendelijke Schotse hooglanders schuifelen door het hoge gras. Een ochtendwandeling door het Dommeldal tussen de Bosscheweg en de rijksweg A2 in Boxtel is hét voorbeeld van natuur dichtbij huis. Dat aan weerszijden aan deze rivier duizenden mensen wonen is nauwelijks merkbaar.

Wie met Theo van der Heijden en Helmuth Verlangen van de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer Boxtel door het Dommeldal gaat wandelen moet niet bang zijn voor natte voeten. Dat merkt zelfs werkgroepvoorzitter Arne Greven, die zonder laarzen meewandelt tijdens een excursie door de drassige weilanden langs de Dommel. Het drietal vertelt over het beheer van dit prachtige stukje natuur net buiten de echte dorpskom van Boxtel.

Al vijf jaar draagt de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer onder leiding van coördinator Theo van der Heijden zorg voor het Dommeldal tussen de Bosscheweg en de rijksweg A2. Een overeenkomst met de gemeente en het planten van een eik door gedeputeerde Lambert Verheijen van de provincie Noord-Brabant markeerden de start van de werkzaamheden door de werkgroep. ,,Die eik was al snel kapot omdat het hier veel te nat is”, vertelt Van der Heijden. ,,Die is vervangen door een zwarte populier die hier veel beter past.”

RUIGER
Het Dommeldal is de voorbije jaren een stuk ruiger geworden. De vroegere weilanden zijn omgevormd tot ruige velden waar een grote verscheidenheid aan plantensoorten waarneembaar is. De ontdekking van de kattenstaart kan werkgroeplid Verlangen nog steeds in vervoering brengen. Dat geldt ook voor de terugkeer van een aantal vogels, zoals de dodaars. ,,Er kwamen hier ook veel grutto’s voor, totdat aan de overkant van de Dommel door een boer een wiel werd gedempt. Sindsdien hebben we ze niet meer gezien”, zegt Verlangen.

Het beheer door de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer Boxtel is veelomvattend. De bosschages die de voorbije jaren zijn aangeplant worden onderhouden, zodat geen te dichte bossen ontstaan en het weidse uitzicht van de Dommeldal verdwijnt. Het hek dat de Schotse hooglanders binnen het natuurgebied moet houden, wordt regelmatig geďnspecteerd. Van der Heijden: ,,Regelmatig maaien we het gras onder de stroomdraden om te voorkomen dat de elektriciteit in de bodem verdwijnt.”

Hij vervolgt: ,,Toen we de stroom een keertje hadden uitgeschakeld vanwege werkzaamheden waren we meteen een hooglander kwijt. Die was pardoes door de draad gelopen om elders te gaan grazen. We hebben hem met vier man moeten vangen.” De Schotse hooglanders worden ingezet voor de begrazing van het gebied. Ze zijn eigendom van de Stichting Taurus, maar worden verzorgd door de vrijwilligers ter plaatse. ,,Veel verzorging hebben ze trouwens niet nodig, want ze zijn oersterk. De dieren hoeven nooit bijgevoerd te worden.”

Naast grazen wordt van de dieren verwacht dat ze voor het nageslacht zorgen. Daarom staan er altijd een stier en een koe. Eerder dit jaar was een koe drachtig, maar het dier overleed plotseling in het voorjaar. Nu staat er een andere koe. Van der Heijden: ,,Veel mensen laten ons weten dat ze graag wat meer hooglanders in het gebied zouden zien. Maar daarvoor is het terrein te klein. Als we meer runderen zouden inzetten, komen ze eten te kort en moeten we gaan bijvoeren. En dat is juist niet de bedoeling.” De hooglanders hebben dagelijks een vast patroon. In de ochtend verblijven ze meestal nabij de Bosscheweg, na de middag pendelen ze onder de fietsbrug door richting rijksweg, waar de landerijen wat hoger liggen. Daar zijn ze ’s nachts ook meestal te vinden.

VERFRAAIING
Natuurbeheer mag dan een belangrijke taak zijn voor de vrijwilligers, ze houden zich ook bezig met de inrichting van het gebied. In samenspraak met de gemeente en het waterschap wordt gewerkt aan plannen voor een verdere verfraaiing van het Dommeldal. De toegankelijkheid voor wandelaars is een belangrijk aandachtpunt. ,,Graag zouden we zien dat er een laarzenpad komt, zodat mensen het gebied kunnen verkennen”, zegt Van der Heijden. ,,We denken dus niet aan een verhard pad omdat daarmee te veel mensen het gebied zouden intrekken”, vult Verlangen aan.

Werkgroepvoorzitter Greven stelt dat met het waterschap gesproken moet worden over de toegankelijkheid voor vissers. ,,Die moeten nu over de hekken klimmen en dat leidt wel eens tot beschadigingen.”

Een ander plan dat op tafel ligt, is de verdieping van een bestaande sloot nabij het nieuwe clubhuis van kanovereniging De Pagaai. Door de sloot uit te diepen ontstaat een ’natuurlijke’ vaargeul tot aan het boothuis en hoeft geen haventje met aanlegsteiger aangelegd te worden, zoals aanvankelijk de bedoeling was. De Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer heeft hoge verwachtingen van het plan, waaraan is meegewerkt door alle betrokkenen.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Schotse hooglanders zorgen voor de begrazing van het Dommeldal.

TOTAALOPLOSSING
Er zijn meer wensen. De vrijwilligers zouden het beheergebied graag uitbreiden tot aan de rijksweg. Nu ligt daar nog een stuk boerenland. ,,Als we dat stuk erbij zouden krijgen, dan kunnen de hooglanders écht van de Bosscheweg naar de A2”, zegt Van der Heijden. Aankoop van het terrein ligt echter gevoelig omdat de gemeente met eigenaar Meulendijk een lange juridische procedure achter de rug heeft over grond nabij nieuwbouwplan In Goede Aarde.

Wethouder Ger van den Oetelaar geeft aan dat hij hoopt dat op termijn over invulling van het terrein met de eigenaar gepraat kan worden. Hij koestert net als de vrijwilligers van de Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer de wens om ook de noordoever van de Dommel op natuurlijke wijze te gaan beheren. Nu worden deze landerijen door boeren gebruikt als hooi- en grasland, maar ook de teelt van maďs is mogelijk. ,,Dat zouden we liever niet zien, maar we kunnen het niet tegenhouden”, aldus Van den Oetelaar.

De wethouder zegt dat de invulling van de noordelijke Dommeloever samenvalt met de ’totaaloplossing’ die Boxtel moet bedenken voor het gebied Munsel-Selissen. Volgens de structuurvisie plus is hier ruimte voor rood (woningbouw) en groen (natuur). In een uitwerkingsplan van de provincie Noord-Brabant, dat voortvloeit uit het Streekplan, staat dat het gebied na 2010 mogelijk in beeld zou kunnen komen voor woningbouw.

Maar de provincie geeft ook aan dat in de bodem belangrijke archeologische restanten voorkomen, die de bouw van huizen in de weg zou kunnen staan. In het verleden werden in het Dommeldal meermaals archeologische opgravingen gedaan, waarbij resten van bewoning uit de Romeinse tijd werden aangetroffen. Om die reden acht de provincie ontwikkelingen langs de Esschebaan kansrijker dan bouwen in Selissen.

De Werkgroep Natuur- en Landschapsbeheer heeft de zinnen gezet op uitbreiding van het beheersgebied. Binnenkort kan een deel van het hekwerk al verplaatst worden, zodat er ruimte komt voor een laarzenpad. ,,We hopen dat er in de uitwerking van de Dommelvisie en het plan Dommel door Boxtel snel aandacht is voor dit deel van het dal”, zegt vrijwilliger Verlangen. ,,Het plan om een natuurlijke schaatsbaan aan te leggen is geweldig. In de zomer is het een laaggelegen poel, in de winter zou je er kunnen schaatsten. Een prachtige combinatie van natuur en recreatie.”

BRANDNETELS
Of de wensen van de werkgroep snel gerealiseerd kunnen worden is de vraag. Vanuit het gemeentehuis klinkt enthousiasme bij wethouder Van den Oetelaar. Maar hij geeft ook aan dat alle Dommelprojecten fasegewijs uitgevoerd moeten worden. Deze week kon hij daarom ook niet aangeven wanneer de verdere aanpak van het Dommeldal tussen de Bosscheweg en de rijksweg in beeld komt.

Totdat het zover is, heeft de Werkgroep Natuur- en Landschapbeheer Boxtel de handen vol. Bosschages moeten worden uitgedund, het gras onder de stroomdraden moet weer gemaaid worden. Het beheer heeft resultaat gelet op de vele vogels, amfibiën en plantensoorten die er te vinden zijn. Maar de vroegere agrarische graslanden staan ook nog vol met brandnetels. En dat is het bewijs voor de aanwezigheid van veel stikstof in de bodem. ,,Een herinnering aan het intensieve agrarische gebruik en de vele bemesting”, aldus werkgroepvoorzitter Greven.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Theo van der Heijden inspecteert een paddenpoel. Rechts Arne Greven en Helmuth Verlangen.




9 september 2004

Print deze pagina

Terug