GEMEENSCHAP VIERT EEUWFEEST VAN DE ZUSTERS JMJ

Duinendaal bakermat Boxtelse zorginstellingen

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Speelkwartier op de vroegere Sint-Jozefschool: de zusters JMJ drukten op Duinendaal ook hun stempel op het onderwijs. (Archieffoto Brabants Centrum).

Als het gaat om onderwijs, ouderen- en ziekenzorg hebben kloosterorden vanaf het midden van de negentiende eeuw tot in de jaren zeventig van de twintigste eeuw een belangrijke taak vervuld voor het katholieke volksdeel van Nederland. In deze regio was dat niet anders. Dat er waardering was voor de inzet van die religieuzen, bleek onder meer in 1963 toen feestelijk werd herdacht dat de zusters van JMJ (Jezus, Maria, Jozef) een eeuw lang actief waren op Duinendaal.

Zuster Majelli Libregts was net een jaar terug op Duinendaal toen Boxtel uitliep voor het feit dat de zusters JMJ honderd jaar in deze gemeente werkzaam waren. De thans 82-jarige non, die werkzaam was op de chirurgische afdeling van het Liduinaziekenhuis dat destijds nog in het kloostercomplex achter de Sint-Petruskerk was gevestigd, kan zich van het feest niet veel meer herinneren.

,,Ik weet eigenlijk alleen dat in het missiehuis Sint-Theresia bij kasteel Stapelen een jubileumbijeenkomst plaatsvond. Een van mijn medezusters zegt dat we met koetsen daar naartoe zijn gebracht, maar eerlijk: ik weet het echt niet meer." Bladerend in de jaargangen van Brabants Centrum klopt het verhaal van de koetsen niet helemaal; wel werden veertig particuliere auto's ingeschakeld om de jubilerende zusters na de jubileummis in de Sint-Petruskerk naar Stapelen te brengen.

Daar werd door diverse sprekers stilgestaan bij het feit dat de religieuzen zich op dat moment al een eeuw lang maatschappelijk inzetten. De kleuterschool, lagere school, meisjesmulo, het 'gasthuis' of pension en het ziekenhuis op Duinendaal werden destijds door zo'n zeventig kloosterzusters gerund.

,,Het ziekenhuis waar ik als verpleegster werkzaam was, telde twee afdelingen: een voor de mannen en een voor de vrouwen. In de tuin stonden voorts barakken waar de kinderafdeling gevestigd was. Ik denk dat het ziekenhuis een kleine honderd bedden telde", blikt zuster Majelli terug. Blij dat ze een jaar voor het eeuwfeest in Boxtel terechtkwam was ze allerminst.

,,Ik ben in 1947 ingetreden bij de congregatie van JMJ aan de MariŽnburg in Den Bosch. Tijdens mijn opleiding had ik in de periode 1949-1950 al in het Liduinaziekenhuis gewerkt. Het was een oud gebouw en we hadden nauwelijks iets te doen, omdat er toen al sprake was dat het ziekenhuis zou verdwijnen. Later is dit voorkomen door het ziekenhuis in een stichting onder te brengen. Maar goed, ik heb mijn studie afgemaakt in Culemborg, waar ik terechtkwam in een modern, nieuw ziekenhuis. Later heb ik nog twee jaar in een kraamkliniek te Weesp gewerkt, maar op een gegeven moment kreeg ik de opdracht om naar Boxtel te gaan. Je begrijpt dat ik niet stond te popelen om terug te keren naar die oude troep."

Toch gaf Majelli gehoor aan haar opdracht van hogerhand en daarvan heeft ze geenszins spijt. ,,Ik heb het in Boxtel altijd prima naar mijn zin gehad. We hebben een mooie tijd meegemaakt, ook nadat in het begin van de jaren zeventig het nieuwe ziekenhuis aan de Bosscheweg kon worden betrokken."

De zusters JMJ kwamen in 1862 naar Boxtel en namen daar op Duinendaal de taak over van de zusters van de Choorstraat, die in 1855 op uitnodiging van deken C. Wilmer belast waren met de zieken- en ouderenzorg. Deze congregatie stelde zich echter uitsluitend ten dienste van vrouwen en het kerkbestuur vond dat ook mannen opgevangen moesten worden. De inschakeling van de zusters JMJ Ė die overigens niet zonder slag of stoot ging en waarbij zelfs de aartsbisschop nog moest bemiddelen - bood uitkomst.

Het takenpakket van de religieuzen breidde zich geleidelijk uit. Vanaf 1869 werden ook weesjes opgevangen en twintig jaar later gingen de eerste catechismus-, naai- en zanglessen van start. In 1903 werd het complex uitgebreid met een kleuterschool, terwijl in 1922 de lagere school en mulo in gebruik werden genomen.

Ook ontfermden de zusters JMJ zich over mensen die aan besmettelijke ziekten leden; zij werden opgevangen in het zogenaamde gasthuis dat in 1909 werd uitgebreid met een uitleenafdeling voor medische hulpmiddelen en in 1910 met een kliniek waar zieke Boxtelaren die het niet zo breed hadden gratis werden geholpen. In 1925 werd het Liduinaziekenhuis gebouwd, dat vier jaar later staatserkenning kreeg en waar kort voor de Tweede Wereldoorlog ook patiŽnten met tuberculose werden behandeld.

De scholen en het ziekenhuis vormden de basis voor voorzieningen waarvan Boxtel tot op de dag van vandaag gebruik maakt. Zo zijn de mulo en huishoudschool door de jaren heen opgegaan in het huidige Vmbo-College Boxtel. En hoewel het Liduinaziekenhuis aan de Bosscheweg tegenwoordig niet meer is dan een dependance van de gefuseerde ziekenhuizen in Den Bosch, is het toch nog immer een voorziening die hier ter plaatse node gemist zou worden.

Wat er verder gebeurde in 1963:

  • Aan de Haarenseweg in Esch wordt begonnen met de aanleg van een sportpark voor voetbalclub Essche Boys, die voor die tijd aangewezen was op voorzieningen buiten de gemeentegrenzen.

  • In het Boxtelse wandelpark Molenwijk start de aanleg van een dierenparkje. 'De Groene Warande' vormt vanuit recreatief oogpunt een aanwinst die door velen wekelijks wordt bezocht.

  • Ook in Liempde worden de plaatselijke kloosterzusters in het zonnetje gezet. De Zusters van Liefde vieren op feestelijke wijze dat zij zich 75 jaar inzetten voor de gemeenschap.

  • In de jaren zestig wordt carnaval in Brabant een openbaar feest. Boxtel neemt in deze regio het voortouw: Jan Swinkels trekt als eerste Prins Carnaval met een Raad van Elf rond.

  • Nadat bleek dat de bouw van een eigen garage en nieuwe uitrusting te kostbaar zouden zijn, wordt de brandweer in Gemonde opgeheven en toegevoegd aan het korps in Boxtel.




29 juli 2004

Print deze pagina

Terug