UURWERK SINT-PETRUSTOREN VERWIJDERD

Passen en meten met hoogwerker

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: De uurwerkrestaurateur Toine Daelmans uit Stiphout draait een van de schroeven los waarmee de wijzerplaten aan de toren zijn gemonteerd.

Het was vrijdag 11 juni passen en meten om de grote kraan zodanig in de Oude Kerkstraat te parkeren dat de wijzers en wijzerplaten van het uurwerk aan twee kanten van de Sint-Petrustoren verwijderd konden worden. ,,Het installeren van de hoogwerker neemt de meeste tijd in beslag", zegt Toine Daelmans.

Als specialist op het gebied van revisie van torenuurwerken en luidklokken heeft de in Stiphout gevestigde ondernemer van het bestuur van de Sint-Petruskerk de opdracht gekregen het uurwerk op te knappen. De cijfers en wijzers zijn door weersinvloeden en uitwerpselen van kraaien danig aangetast en worden door Daelmans voorzien van een nieuwe laag bladgoud.

Bovendien wordt de elektrische verlichting waarmee het uurwerk is uitgerust vervangen. Tal van lampjes waren defect. De opknapbeurt gaat 6.000 euro kosten en is mogelijk geworden dankzij een donatie van de Stichting Hartje Boxtel, die zich bekommert om plaatselijke monumenten.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Toine Daelmans komt met de tweede wijzerplaat naar beneden.

Terwijl de kraan in gereedheid werd gebracht om de klokkenreparateur uit Stiphout op circa veertig meter hoogte de wijzers en wijzerplaten te kunnen laten demonteren, vertelde Daelmans dat hij van zijn hobby zijn beroep heeft kunnen maken. De van oorsprong elektrotechnicus werkte vijftien jaar voor de bekende Koninklijke Klokkengieterij Petit & Fritsen in Aarle-Rixtel voordat hij in 1989 een eigen bedrijf startte.

In de loop van de jaren was Dealmans onder meer werkzaam in Amerika, Suriname, Nigeria en Portugal. In Nederland werkte de uurwerkhersteller veel voor Monumentenzorg. Hij installeert bovendien elektronisch aangestuurde carillons. Ook de Petrustoren beschikt sinds enkele jaren over zo'n installatie, maar die is niet door het bedrijf uit Stiphout aangebracht.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Toine Daelmans merkt de wijzers opdat ze over zes weken weer op dezelfde kant van de toren kunnen worden teruggeplaatst.

NIET SYNCHROON
Het ronde frame waarop de uurwerkcijfers zijn gemonteerd heeft een doorsnede van ongeveer tweeŰnhalve meter. De vier wijzerplaten (op elke gevel van de toren geeft het uurwerk de tijd aan) worden samen met de wijzers in Stiphout gereviseerd. Het elektronische uurwerk zelf blijft in Boxtel en wordt ter plekke opgeknapt. Dat uurwerk verving het mechanische raderwerk en werd tijdens de restauratie van de kerktoren (uitgevoerd in 1982) ge´nstalleerd en is aangesloten op de atoomklok in Zwitserland.

Daarmee is de Petrustoren verzekerd van de juiste tijd. Toch bleek dat de wijzers op de vier torengevels niet synchroon lopen. Hoe dat mogelijk is, is voor Daelmans vooralsnog een raadsel. De verwachting is dat de Petrustoren over ongeveer zes weken weer bij de tijd is.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Samen met enkele belangstellenden nemen deken Richard Niessen en Jelle Cijffers, lid van de technische commissie van de Sint-Petrusparochie, de toestand van twee van de vier wijzerplaten in ogenschouw.

In zijn tweedelige boekwerk over de Boxtelse Sint-Petrus, meldt wijlen Piet Dorenbosch dat de toren al vˇˇr 1610 over een uurwerk beschikte en dat vanaf die tijd elk kwartier met een klokslag werd aangegeven. In de loop van de eeuwen is aan het uurwerk regelmatig onderhoud gepleegd, maar werden ook nieuwe uurwerkinstallaties ge´nstalleerd. Aanvankelijk beschikte de toren over slechts een (houten) wijzerplaat, maar in de kerkrekeningen van 1734 is sprake van twee wijzerplaten: een aan de zuidkant van de toren en een aan de westkant.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Beeld vanuit de hoogwerker.

Het mechanische uurwerk dat tot 1982 dienst deed, staat sindsdien opgeslagen op een van de torenzolders. ,,Liever had ik natuurlijk dat oude uurwerk opgeknapt; een veel uitdagender karwei dan het onderhoud aan een elektronische klok", lacht Daelmans. Over werk heeft hij overigens niet te klagen. ,,In de periode na de Tweede Wereldoorlog zijn veel uurwerken hersteld en die zijn nu weer aan onderhoud of vervanging toe", verklaart Daelmans zijn rijkelijk gevulde orderportefeuille.

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Vanuit een speciale kooi die aan de hoogwerker bungelt, doet Toine Daelmans zijn werk.




17 juni 2004

Print deze pagina

Terug