OPGRAVINGEN LIEMPDE LEGGEN FUNDAMENTEN BLOOT

Mysterie Sint Jans kapel nooit opgelost

© Brabants Centrum

OP DE FOTO: Een deel van de in 1969 opgegraven fundamenten van de Sint Jans kapel. (Foto: Gerard Schalkx).

In de zomer van 1969 werden op de hoek Pastoor Dobbeleijnsstraat/Kerkakkers in Liempde fundamenten van een minstens vijf eeuwen oude kapel blootgelegd. Aan de hand van een tekening van Hendrik Verhees én een aantal opgravingen maakte pater Wiro Heesters uit Sint-Oedenrode, die de opgravingen destijds leidde, een tekening over hoe de kapel er uitgezien zou kúnnen hebben. Nu, jaren later, heerst nog steeds onduidelijkheid over de kapel die in 1603 verheven werd tot parochiekerk.

,,We denken nu met een grote mate van zekerheid te weten hoe de kapel in elkaar zat, maar helemaal zeker weten doen we het niet”, vertelt Arnold van den Broek, voorzitter van Stichting Kèk Liemt en vice-voorzitter van het kerkbestuur van de parochie Sint Jans Onthoofding.

Het bestaan van de oude kapel kwam in 1969 niet als een verrassing. Immers, twee plaatselijke oudheidkundigen Toon van Aarle en Leo van den Broek attendeerden bij gelegenheid van het 350-jarig bestaan van de parochie in 1953 al op deze kapel. Een in de burgemeesterskamer hangende afbeelding van de oude Liempdse kapel, prikkelde in 1969 de nieuwsgierigheid van burgemeester Piet Smits. Hij nam daarop contact op met Brabants Heem, een overkoepelende organisatie van alle heemkundekringen in Brabant, die zeer geïnteresseerd bleek in de kapel. Samen met het Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek besloot men in de Liempdse bodem te gaan vorsen naar een brok historie in steen.

Arnold van den Broek beaamt dat burgemeester Smits destijds een van de kartrekkers en opdrachtgevers geweest is voor verder onderzoek. ,,Smits had veel gevoel voor cultuur en historie. Het is ook niet voor niets dat Liempde zijn gave structuur heeft weten te behouden. Hij was een groot voorstander van verder onderzoek naar de kapel. Immers in Sint-Michielsgestel waren destijds ovens en munten opgegraven en in Esch natuurlijk het beroemde Bacchus-beeldje. Dan zou het heel uitzonderlijk zijn als er in Liempde geen sporen van vroegere bewoning te vinden zouden zijn”, aldus Van den Broek.

De opgravingen werden geleid door pater Wiro Heesters die zijn bevindingen heeft opgetekend in Brabants Heem. De volledige fundamenten van de kapel werden blootgelegd. Daarbij deed men de merkwaardige ontdekking dat de constructie van de bouwlijnen op een enkele plaats afweek van de afbeelding zoals deze vervaardigd was door Hendrik Verhees. Bovendien werd onder de fundamenten van de kapel nóg een fundament gevonden, ditmaal van een omvangrijker en zwaardere aard. Dit deed het vermoeden rijzen dat hier tevoren een belangrijk ander bouwwerk gestaan heeft. Zeer interessant was ook de vondst van een paalgraf. Bovendien stond er een knekelhuisje dat pas later, wegens bouwvalligheid, in de jaren zeventig werd afgebroken.

In 2001 is nogmaals onderzoek naar de kapel gedaan. Omdat het Verdrag van Malta het verstoren van de bodem verbiedt, werden ditmaal moderne technieken toegepast zodat de bodem niet aangetast zou worden. Omdat niemand wist waar de contouren van de kapel precies lagen, zijn de fundamenten op die manier opgespoord en is de vermoedelijke locatie van de kapel naar voren gekomen.

,,De Sint Jans kapel is te vinden op een hoger gelegen plek in het omliggende landschap. Waarschijnlijk hebben daar ook de eerste woningen van Liempde gestaan”, denkt Van den Broek. Die plaats is in 1982 aangewezen als een archeologisch rijksmonument. Bovendien is de plek opgenomen in de lijst van onroerende archeologische monumenten van Liempde. Vanaf dat moment was het gebied beschermd en mocht er niets meer gebeuren. ,,In die hoek zijn nogal wat prehistorische materialen én spullen uit de 12e eeuw gevonden. Dus daar moet activiteit geweest zijn”, legt de Liempdenaar uit. Hoe oud de kapel precies is, weet niemand. Het enige waar men zekerheid over heeft, is dat hij vóór 1440 gebouwd moet zijn.

,,Het is jammer dat Wiro zijn onderzoek in 1969 nooit heeft afgemaakt. Het is de enige keer geweest dat het terrein helemaal open lag. We zullen nu nooit weten hoe de kapel exact in elkaar zat en waar de locatie precies was. Tenzij er weer nieuwe technieken worden ontwikkeld waarmee we verder onderzoek kunnen doen zonder de bodem aan te tasten. Hopelijk zal het mysterie zichzelf dan oplossen”, hoopt Van den Broek.

Wat er verder gebeurde in 1969:

  • Na een half jaar zonder te hebben gezeten wordt in Esch eind maart een nieuwe burgemeester benoemd. Een maand later verwelkomt het dorp Piet Walboomers feestelijk.

  • In Gemonde wordt een sportfestijn georganiseerd. Dit sportieve evenement duurt enkele weken en leidt de viering van het zilveren bestaansfeest van voetbalclub Irene in.

  • Boxtel haalt in november de landelijke pers door het duizendkoppig protestleger dat in actie komt voor een snelle verbetering van de sportaccommodaties.

  • Het gouden bestaan van de Boerenleenbank in Gemonde beleeft een massale jubileumviering met tal van hoogtepunten. Honderd leden verzamelen zich in de feesttent voor een Brabantse koffietafel.

  • In december wordt in Boxtel de nieuwe vleugel van het Jacob-Roelandslyceum officieel in gebruik genomen. Gelijktijdig wordt het twintigjarig bestaan van de school gevierd.




19 mei 2004

Print deze pagina

Terug