RIJKSWATERSTAAT: OORZAAK LIGT NIET BIJ VERKEER A2

'Scheuren op Hal samenloop van omstandigheden'

OP DE FOTO: In de boerderij van Christien en Jan van Schijndel zijn de laatste tien jaar scheuren ontstaan waar je een hand in kunt steken. (Archieffoto Brabants Centrum, juni 2002).

Intensief onderzoek van het adviesbureau Haskoning heeft uitgewezen dat de scheuren in woningen op Hal veroorzaakt worden door een combinatie van factoren. ,,Het is een samenloop van omstandigheden. Een eenduidige oorzaak is niet aan te geven, maar het onderzoek heeft wel duidelijk gemaakt dat het verkeer op de rijksweg A2 en de daarmee gepaard gaande trillingen zeker niet de oorzaak zijn voor de schade", aldus Marco Bakermans, projectleider voor Rijkswaterstaat en in die functie betrokken bij de ontwikkelingen (onder meer ook spitsstroken) op de A2 tussen Den Bosch en Eindhoven.

Volgens Bakermans is de overlast bij normaal gebruik van de A2 te vergelijken met de trillingen die veroorzaakt worden door het lopen van een persoon in huis. ,,Zelfs bij de toename van het verkeer op de A2 in de komende jaren door de aanleg van de spitsstroken zijn de trillingen onvoldoende om scheurvorming te veroorzaken."

De mogelijkheid dat de aanleg en aanwezigheid van een fietstunnel langs de Essche stroom op Hal zou hebben bijgedragen tot schade, wordt door Bakermans ontkend. ,,Er is voor die tunnel onder meer een flink gat gegraven en er zijn damwanden geslagen. Uit uitgebreid onderzoek blijkt dat de aanleg van de fietstunnel niet de oorzaak kan zijn."

Volgens Bakermans is er een aantal factoren dat geleid zou kunnen hebben tot de scheurvorming. Grofweg gaat het om een slechte laag in de ondergrond, een verlaagde grondwaterstand in combinatie met een hele natte periode (de overstroming midden jaren negentig), de bouwkundige toestand van de huizen en zwaar transport.

,,Regelmatig rijdt naast zwaar landbouwverkeer onder meer ook militair verkeer over de parallelweg vlakbij de woningen. Met name rupsvoertuigen zorgen voor behoorlijke trillingen, zonder dat ze meteen voor schade zorgen. In combinatie met andere factoren zou het mogelijk scheurvorming in de hand kunnen werken", aldus de projectleider van Rijkswaterstaat.

,,Sinds de ombouw van de A2 tot snelweg midden jaren negentig is de afwatering anders geregeld. Eerst gebeurde dat rechtstreeks richting de Essche Stroom, maar sinds de aanleg van de rijksweg is sprake van een dubbele afwatering, naast de Essche Stroom ook naar een bestaande sloot tussen de woningen en de parallelweg die is uitgediept. Die dubbele afwatering leidt tot een daling van de grondwaterstand."

BODEM
Behalve lagere grondwaterstanden zijn er volgens Bakermans nog meer factoren voor de scheurvorming, waaronder de gesteldheid van de bodem. ,,Op ongeveer vier meter diepte zit een slechte laag met verschillende dikten. Dat betekent dat de laag op verschillende plekken anders reageert op trillingen, waardoor die in onbalans raakt. Als de laag door externe invloeden gaat inklinken of compacter wordt kan dat problemen veroorzaken", aldus Bakermans.

,,Als de laag met rust gelaten wordt, is er niets aan de hand. Als er wel wat mee gebeurt, kan dat wel gevolgen hebben. Nee, de trillingen van de weg hebben daar geen invloed op. Het hoogwater midden jaren negentig en de daarna volgende periode van gemiddeld lagere waterstand kan voor problemen gezorgd hebben."

De betreffende woningen op Hal zijn volgens Bakermans op verschillende manieren gebouwd. ,,De huizen zijn bijna allemaal honderd jaar of ouder en in de loop der tijd hebben in de woningen veel interne verbouwingen plaatsgevonden. Opvallend was dat de fundering er niet bij alle huizen even netjes uit zag en dat de scheuren bij het ene huis veel groter zijn dan bij andere huizen. Sommige schade dateert overigens al van voor de aanleg van de snelweg."

BEWONERS
Voor de bewoners op Hal zijn de resultaten van het onderzoek een bittere pil. De familie Van Pijnenburg heeft al een schadeclaim ingediend bij Rijkswaterstaat met een hoogte van 300.000 euro, maar volgens Bakermans kan de rijksinstantie weinig verweten worden en is de schadeclaim kansloos. ,,Er is niet één instantie waar men met de beschuldigende vinger naar kan wijzen, dat zou de zaken wel eenvoudiger maken. Elke factor die ik genoemd heb heeft invloed, zonder dat je ze in een bepaalde verhouding kunt plaatsen", zegt hij.

Bakermans vervolgt: ,,Aan de ene kant ben ik blij dat het onderzoek heeft uitgewezen dat de scheuren niet door de trillingen van het verkeer op de A2 veroorzaakt zijn en dat Rijkswaterstaat geen blaam treft, maar aan de andere kant voel ik ook mee met de bewoners. Haskoning doet in het rapport geen aanbevelingen voor vervolgonderzoek. Alle onderzoeksmethoden zijn nu toegepast en de bewoners zijn voor een structurele oplossing aangewezen op versterkingen van de funderingen van de panden. De schuldvraag is niet te beantwoorden. "

Bakermans geeft aan dat voor de gevallen waarbij de schade niet buitensporig is, onder meer reparatie de oplossing kan zijn. ,,In geval van zeer hoog water moet men de kelders onder laten lopen met grondwater en deze weer leeg laten lopen, gelijk met het dalen van de grondwaterstand", aldus de projectleider.

BREDERE OPZET
Rijkswaterstaat heeft al in 2002 een onderzoek uit laten voeren naar schade en hinder veroorzaakt door trillingen van het wegverkeer op de A2. Daarbij werd geen verband aangetoond met de scheurvorming in de woningen op Hal. Op verzoek van de betrokken bewoners heeft Rijkswaterstaat daarom opnieuw een onderzoek uit laten voeren, dit keer echter met een bredere onderzoeksopzet.

Bakermans: ,,Het ging deze keer niet om de vraag of de A2 de schade in de woning veroorzaakt, maar door welke factoren de scheuren zijn ontstaan. Er zijn onder meer grondboringen verricht en metingen naar de weerstand van de grondlagen of lagen die gevoelig zijn voor trillingen. Ook is er historisch onderzoek gedaan, waarbij in kaart is gebracht wat er allemaal gebeurd is in het gebied."

Nu uit het onderzoek blijkt dat het verkeer op de A2 een te verwaarlozen oorzaak van de scheuren is, zal Rijkswaterstaat aan een andere partij het verzoek doen een overleg tussen de betrokken partijen op te starten. ,,Daarbij moet je denken aan partijen als de gemeenten Haaren en Waterschap De Dommel die verantwoordelijk is voor de grondwaterstand. Hierbij gaat het om de vraag hoe verdere scheurvorming voorkomen kan worden en de afhandeling van schadegevallen."

OP DE FOTO: Om de aanleg van een fietstunneltje onder de rijksweg A2 (nabij de Essche Stroom) mogelijk te maken, was aanpassing van de grondwaterstand nodig, concluderen de bewoners van de buurtschap Hal.




18 maart 2004

Print deze pagina

Terug