STUDENTEN RESTAUREREN FRANSE BEELDENGROEP
SintLucas geeft kerkbeelden weer kleur
OP DE FOTO: Op de foto werken Lindie van Kronenburg, Joyce Nooren, Marit van de Wiel en Yvette Oerlemans aan de reiniging van de monumentale kerkbeelden. (Foto: Albert Stolwijk).
DOOR MARC CLEUTJENS
Ze zijn afkomstig uit het parochiekerkje van het 121 inwoners tellende dorpje Bovée-sur-Barboure, even boven Nancy. En even leek het erop dat ze voor altijd verloren zouden gaan. Maar dankzij kordaat optreden van de Boxtelse brandweer en een deskundig team van SintLucas konden de zes monumentale kerkbeelden gered worden uit de vlammenzee, die vorig jaar het atelier van de Boxtelse mbo-school in de as legde. Over een paar maanden leggen twaalf studenten hun meesterproef af en worden de beelden spic en span afgeleverd in Frankrijk.
Het atelier van de studenten die de vakopleiding schilderspecialist, decoratie en restauratie op SintLucas volgen, is ondergebracht in de voormalige Levensschool aan de Burgakker. Op een steenworp afstand staat nog altijd de ruïne van het atelier dat in de vroege ochtenduren van 11 oktober door brand werd verwoest.
Docent Joep Dirckx was er toen ook bij en moest met lede ogen toezien hoe de kerkbeelden, samen met een heleboel kostbare materialen, verloren dreigden te gaan. ,,Gelukkig hebben we brandweer nog net op tijd kunnen vertellen dat die beelden erin stonden, anders was het gebouw echt helemaal omgegaan.” Door een hoogwerker in te zetten, kon het vuur op een andere manier bestreden worden en bleef een deel van het atelier behouden.
OP DE FOTO: Archiefopname Albert Stolwijk die de roetsporen laat zien op het gietijzeren beeld van Maria met kind.
Vijf maanden later staan de zes Franse kerkbeelden in een nieuw atelier in de Levensschool. En ze hebben gezelschap gekregen van nog eens twaalf beelden die door een andere groep studenten van SintLucas gerestaureerd worden. ,,Het betreft neogotische houtsculpturen uit de Helmondse Sint-Jozefkerk die schoongemaakt en opnieuw beschilderd zullen worden”, aldus Dirckx.
De beelden dateren uit de periode 1920-1930. ,,Ook hier zullen studenten hun meesterproef afleggen. Ze moeten laten zien beelden zo te kunnen restaureren dat de aanpassingen altijd ongedaan gemaakt kunnen worden. Daarom wordt gewerkt met reversibele materialen. Spullen dus die later ook weer makkelijk te verwijderen zijn als blijkt dat inzichten over kleurgebruik zouden veranderen.”
OP DE FOTO: Docent Joep Dirckx kijkt toe bij de schoonmaak van het gietijzeren Mariabeeld uit Bovée-sur-Barboure. (Foto: Albert Stolwijk)
ROETSCHADE
De zes beelden uit Bovée-sur-Barboure zijn een stuk ouder dan hun Helmondse kompanen. Ze stammen uit halverwege de 19e eeuw, hier en daar is een datering te ontdekken. Zo stamt Sint-Anna, de grootmoeder van Christus, uit 1869. Het staat op de sokkel die apart moet worden behandeld. De Franse kerkbeelden moeten volgens docent Dirckx gereconstrueerd worden. ,,De beelden hadden al erg veel geleden en waren sinds 1904 niet meer behandeld of onderhouden. Je begrijpt dat de brand van vorig jaar geen goed heeft gedaan. Er is veel roetschade.”Deze week zijn twaalf studenten begonnen aan het karwei dat medio mei afgerond moet zijn. Dan gaat de hele groep met begeleiding naar Bovée-sur-Barboure, waar niet alleen de opgeknapte kerkbeelden worden afgeleverd, maar ook de apsis van het kleine parochiekerkje wordt geschilderd. ,,Dat kerkje is ook erg in verval, maar we hebben van de Fransen begrepen dat de gemeenschap er de schouders onder gaat zetten”, zegt Dirckx.
Volgens de docent van SintLucas geeft de Franse staat geen geld en beschikt de kerk evenmin over middelen om tot restauratie over te gaan. ,,Daarom zie je in die Franse dorpjes vaak zo veel vervallen kerkjes. In het kerkje van Bovée-sur-Barboure wordt maar eenmaal per jaar een mis opgedragen.” Nu een plaatselijk aannemer de restauratie van de kerk ter hand gaat nemen, is er vertrouwen dat de kerk er weer helemaal bovenop komt. Dirckx: ,,Misschien krijgen we in 2011 de kans om de tweede beeldengroep te reconstrueren.”
OP DE FOTO: Een van de Franse kerkbeelden verloor bij het blussen van de atelierbrand het hoofd. Maar ook dat kan gerepareerd worden.. (foto Albert Stolwijk).
ROETSPONSJE
Maandagochtend begonnen de twaalf studenten van Sint-Lucas aan de schoonmaak van de beroete beelden. Met een speciaal roetsponsje werden ze omzichtig afgesopt met een mengsel van warm water en elynol. Groene zeep was ook een handig middel geweest; om de verf niet verder te beschadigen wordt met weinig agressieve materialen gewerkt. ,,Na de schoonmaak start het kleurenonderzoek en moeten de studenten aangeven welke materialen ze willen gaan gebruiken”, vertelt Dirckx.
OP DE FOTO: Met een speciaal roetsponsje worden de beroete kerkbeelden uit Bovée-sur-Barboure schoongemaakt. (Foto: Albert Stolwijk).
Omdat de studenten erbij staan, wil de docent niet teveel informatie prijsgeven over de aanpak van de reconstructie. ,,Ze moeten nu vooral heel veel zelf onderzoek doen. Ze moeten achterhalen of bij het schilderwerk vroeger lijnolie is gebruikt. Ook is literatuuronderzoek nodig en wordt aan iconografie gedaan, om de beelden ook echt te leren kennen.” Opvallend is dat alle beelden van gips zijn, doch Maria met Jezus van gietijzer is. ,,Dat vergt ook een hele andere behandeling”, glimlacht Dirckx mysterieus, zonder geheimen prijs te geven. ,,De studenten moeten immers hun meesterproef nog afleggen.”
Halverwege mei moeten de zes beelden klaar zijn. Dan gaan de twaalf studenten op werkweek naar Bovée-sur-Barboure en nemen ze de beelden mee. ,,Een flinke klus omdat ze onderweg natuurlijk niet beschadigd mogen worden”, vertelt de docent. ,,De beelden worden in kisten verpakt en met de nodige zorg naar Frankrijk gebracht. Een flinke reis van vijf uur rijden. Maar de parochianen van het dorpje zullen straks trots zijn dat de beelden weer terug zijn.”
OP DE FOTO: De beelden van de Sint-Jozefkerk in Helmond worden ook gerestaureerd door studenten van SintLucas. De neogotische houtsculpturen dateren uit de periode 1920-1930. (foto Albert Stolwijk)
25 maart 2010