WATERGRAAF ONTSTEMD OVER NIEUWE KRITIEK
'Stemgeheim in geding bij waterschapsverkiezingen'
DOOR HENK VAN WEERT
In november krijgen alle stemgerechtigde Nederlanders een enveloppe in de brievenbus met een formulier waarmee ze een stem kunnen uitbrengen voor de verkiezing van een nieuw waterschapsbestuur. De stichting 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' heeft dinsdag 23 september, daags voor de vaststelling van de kieslijsten. met een kort geding gedreigd als de waterschapsverkiezingen in november niet anders worden georganiseerd. Het stemgeheim zou onvoldoende gewaarborgd zijn.
Watergraaf Peter Glas gaf dinsdag 23 september uitleg over de nieuwe manier waarop ook de leden van het algemeen bestuur van Waterschap De Dommel dit jaar worden gekozen. Konden voorheen mensen zich persoonlijk kandidaat stellen, nu worden verkiezingslijsten geïntroduceerd.
De waterschapsverkiezingen gaan daardoor meer lijken op de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. Met één verschil: de stembiljetten die worden thuisbezorgd, dienen in de periode van 13 tot en 25 november via de post te worden geretourneerd. En juist dat is voor 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' aanleiding om te dreigen met een kort geding om de rechter te vragen de gekozen verkiezingsmethode af te wijzen.
,,Bij de verkiezingen willen de waterschappen bij het tellen van de stemmen gebruikmaken van codes op de stembiljetten. Die codes zijn gekoppeld aan de naam en het adres van de kiezer. Hierdoor is het mogelijk voor de waterschappen om het stemgeheim van de kiezer te schenden. Hierdoor is geen sprake van een werkelijk geheime stemming, zoals de Waterschapswet voorschrijft", stelt voorzitter Rop Gonggrijp van de in Amsterdam gevestigde Stichting 'Wij vertrouwen stemcomputers niet'.
De stichting bracht twee jaar aan het licht dat sommige stemcomputers die onder meer bij gemeenteraadsverkiezingen werden gebruikt op afstand te manipuleren zijn. Een en ander had tot gevolg dat stemcomputers vooralsnog niet meer worden gebruikt. Nederlanders stemmen tijdens komende verkiezingen voor het openbaar bestuur weer met het rode potlood in een stemhokje.
POLITIEKE VOORKEUR
Omdat voor de keuze van een nieuw waterschapsbestuur dit jaar voor het eerst met verkiezingslijsten wordt gewerkt waarvoor zich onder meer ook politieke partijen hebben aangemeld, vreest de stichting dat informatie over iemands politieke voorkeur wordt blootgelegd. ,,Voor het eerst is bij waterschapsverkiezingen ook het stemgeheim van alle andere Nederlandse verkiezingen direct in het geding", aldus Gonggrijp. Hij heeft de waterschappen gevraagd af te zien van de gekozen verkiezingsmethode, maar verwacht niet dat daaraan gevolg zal worden gegeven. Daarom is gedreigd met een kort geding tegen het Hoogheemraadschap van Rijnland, een van de 26 waterschappen in Nederland.De Boxtelse watergraaf Glas reageerde dinsdag ontstemd op de actie van 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' die hem heet van de naald tijdens een persconferentie over de aanstaande verkiezingen werd aangereikt. Kort ervoor had hij al zijn vraagtekens gezet bij de kritiek op het systeem van internetstemmen dat bij de laatste waterschapsverkiezingen als pilot door onder meer waterschap De Dommel werd gebruikt. ,,Technisch gezien werkte het stemmen per computer vier jaar geleden perfect. Het hoogheemraadschap van Rijnland dat enkele maanden eerder de primeur had met de proef heeft er zelfs een VN-prijs voor innovatief openbaar bestuur mee gewonnen."
NIET VIA INTERNET
Dat de belangstelling voor de waterschapsverkiezingen in het stroomgebied van de Dommel met een kleine 20 procent van het aantal stemgerechtigden niet veel groter was dan bij eerdere verkiezingen was ook voor Glas een tegenvaller. Toch zou hij graag opnieuw het internetstemmen hebben gehanteerd.,,Wettelijk is het inmiddels ook toegestaan, maar toch heeft de Unie van Waterschappen ervan afgezien. Na afloop van de vorige verkiezingen is het systeem getest door ICT-deskundigen en die hebben ontdekt dat het in principe mogelijk is op een bepaalde manier fraude te plegen met internetstemmen. Dat is overigens niet gebeurd in 2004, maar toch is het aanleiding om dit jaar de stemmen weer per post te laten versturen", aldus Glas.
Toch is de watergraaf ervan overtuigd dat over pakweg tien jaar tijdens alle Nederlandse verkiezingen stemmen via internet worden uitgebracht: ,,Het is een utopie om een 100 procent sluitend systeem te bedenken; als je dat wilt kunnen we geen verkiezingen meer houden. Elke vorm van stemmen heeft een aantal onzekerheden in zich. Je moet een gecalculeerd risico durven nemen."
Als het inderdaad tot een kort geding komt tegen de waterschapsverkiezingen, ziet Glas de uitkomst daarvan met vertrouwen tegemoet. Hij denkt niet dat de rechter de waterschappen, die dit jaar voor het eerst ook gezamenlijk en gelijktijdig hun verkiezingen houden, zal verplichten de organisatie anders aan te pakken.
ZEVEN LIJSTEN
Het nieuwe algemeen bestuur van waterschap De Dommel bestaat na de verkiezingen uit 30 in plaats van 45 leden. Acht zetels zijn 'geborgd' en worden bezet door vertegenwoordigers van de sectoren ongebouwd, bedrijven en bosschap.Voor de overige 22 zetels hebben zich zeven lijsten laten registreren bij waterschap De Dommel: naast het CDA, de PvdA en de VVD zijn dat de Algemene Waterschaps Partij (AWP), Water Natuurlijk, de Tilburgse Volks Partij (TVP) en Werken Aan Water. Drie Boxtelaren hebben zich kandidaat gesteld voor de waterschapsverkiezingen: de CDA'er Pieter Springer en Serjik Safarlou en de PvdA'er Hans Maassen.
25 september