PIERRE VAN AMELSVOORT PRESENTEERT BOEK
Kroegenboek voer voor 'witte
nog-gesprekken'
OP DE FOTO: Auteur Pierre van Amelsvoort, hier gefotografeerd achter de tap in café Le Temps Perdu, stamt uit een geslacht met diverse kasteleins. Zijn opa, Piet van der Meijden, bouwde De (Nieuwe) Ketting, thans De Bourgondiër. (Foto: Albert Stolwijk).
DOOR HENK VAN WEERT
In een 240 pagina's tellende inventarisatie heeft Pierre van Amelsvoort de Boxtelse kroegen en herbergen te boek gesteld. Onder de titel 'Tapperijen, tappers en togen' zijn de adressen achterhaald van een kleine 170 horecabedrijven die in Boxtel (hebben) bestaan. Daarnaast zijn namen gevonden van ruim dertig cafés die niet gelokaliseerd konden worden. Het boek wordt gepresenteerd tijdens Biereloth, het jaarlijkse proeffestijn van de plaatselijke Bierkamer, dat dit jaar twee dagen omvat.
,,Voor Biereloth decoreren we de marktkramen met geschilderde geveltjes. Die waren aan een nieuw likje verf toe. Het leek ons leuk namen van oude kroegen op de decors aan te brengen. Van het een kwam het ander en in december 2007 leidde het ertoe een onderzoek op te starten naar oude cafénamen. De vernieuwing van het decor voor Biereloth is nog niet klaar, maar het boek met een overzicht van alle huidige en vroegere cafés wel. Het was een mammoetklus...", vertelt Van Amelsvoort.
De Boxtelaar, een van de 24 leden van de Bierkamer, dook vier jaar geleden al eens in de geschiedenis van de lokale brouwerijen en bracht daarvan in eigen beheer een boekwerkje uit. ,,Toen al speelde ik met het idee om nog eens ooit een kroegenboek te maken. Maar tegelijk zag ik er erg tegenop. Het leek me een omvangrijk karwei en dat bleek juist ingeschat. Uiteindelijk is het er nu toch gekomen en daar ben ik erg blij om."
Met medewerking van een speciale werkgroep van de Bierkamer ging Van Amelsvoort in de laatste maand van vorig jaar aan het werk. Een oproep in deze krant om herinneringen te delen en foto's aan te leveren, had uiteindelijk effect. ,,Al heb ik verschillende mensen wel achter hun vodden moeten zitten. Ach, zo gaat dat. Mensen lezen in de krant waar je mee bezig bent en houden je op straat of in de kroeg aan met de mededeling dat ze nog wel informatie of illustratiemateriaal hebben. Maar vervolgens moet je er wel zelf achteraan. Niet erg hoor. Ik heb heel leuke gesprekken gevoerd en prachtige verhalen gehoord. Die overigens niet allemaal geschikt zijn voor publicatie. Onder meer omdat betrokkenen of nabestaanden zich gekwetst zouden kunnen voelen. En dat is nooit mijn bedoeling geweest."
VEEL KROEGEN
De auteur van het Boxtelse caféboek heeft moeite om te vertellen wat zijn leukste vondst is. Maar als hij in het gemeentearchief een naam traceerde die nog niet eerder door iemand was aangedragen, begon Van Amelsvoort toch wel een beetje te glimmen, bekent hij. ,,Zo hebben we bijvoorbeeld ontdekt dat op de plek aan de Stationsstraat waar nu schoenenzaak Scapino is gevestigd aan het einde van de negentiende eeuw café Alberts bestond. In diezelfde periode konden klanten twee deuren verder ook een borreltje drinken in café Bovendeert."De wijk Breukelen, en met name de Stationsbuurt, kende in vroeger jaren veel kroegen. Op een plattegrond uit 1950 heeft Van Amelsvoort liefst 39 panden gelokaliseerd waar getapt werd. Tijdens een interview vertelde Broer van de Langenberg, de momenteel in België woonachtige uitbater van het voormalige café De Wolverton aan de Stationsstraat, dat het niet zo verwonderlijk was dat hij als oorspronkelijke huisschilder in het horecaleventje verzeild raakte. ,,Opgegroeid in de Van Leeuwenstraat kon hij nergens naartoe of hij passeerde een of meer kroegen", lacht Van Amelsvoort om de hoge 'kroegdichtheid' van de buurt te illustreren.
OUDSTE CAFÉ
Het boek Tapperijen, tappers en togen is geen droge opsomming van cafés en kroegbazen of van jaartallen. Hoewel deze gegevens uiteraard niet ontbreken, is Van Amelsvoort erin geslaagd ook een bijzonder stukje volksgeschiedenis vast te leggen. ,,Beeldmateriaal van kroegen is er niet veel. En van de verhalen die ik optekende, hadden verschillende mensen uiteenlopende herinneringen.Het caféleven is vooral van voorbijgaande aard. Dat maakte het ook niet eenvoudig om het boek te voltooien." Door in te gaan op het verenigingsleven dat zich in de kroegen ontspon, is het Van Amelsvoort gelukt een beeld te scheppen van hoe het er vroeger in tal van horecabedrijven toe ging. Het geeft en passant een mooi overzicht van de vele informele clubjes en vriendengroepen die in de kroegen bijeenkwamen. Van biljarters tot kaarters, van muzikanten tot carnavalsvierders en van voetballers tot paarden- en duivensportliefhebbers.
In 1990 werd uitbundig gevierd dat het drie jaar geleden door brand buiten gebruik geraakte café De Kom de oudste nog bestaande herberg van Boxtel was. Al in 1737 werd belasting betaald door tapper Louis Comans. Onderzoek van Van Amelsvoort heeft uitgewezen dat café Den Boer aan de Corpus kan bogen op nóg oudere 'papieren'. In 1690 werd op deze plek al gesproken van herberg Santvliet. De vermelding komt voor in het verslag van een vechtpartij die daar had plaatsgevonden.
Naast een overzicht van alle getraceerde cafés – verdeeld over zes wijken en buurtschappen van Boxtel - geeft Van Amelsvoort in zijn boek onder meer een algemeen beeld van het ontstaan van herbergen, veel voorkomende namen en het beroep van waard. De auteur benadrukt dat zijn boek niet de pretentie heeft compleet te zijn. ,,Veel zaken weten we (nog) niet en vragen om een vervolg. Het boek zal beslist reacties, aanvullingen en correcties oproepen. Maar hopelijk ook heel veel 'witte nog'-gesprekken", grinnikt Van Amelsvoort.
BIERIJS
Het boek Tapperijen, tappers en togen wordt gepresenteerd tijdens de Boxtelse Bierdagen, de uitgebreide versie van het jaarlijkse evenement Biereloth. Zaterdag 13 september kunnen belangstellenden vanaf 16.00 uur deelnemen aan het open Boxtelse kampioenschap bierdegustatie. Deelnemers moeten in zeven cafés vier biertjes 'blind' weten te benoemen. De finale van dit degustatiekampioenschap vindt plaats tijdens Biereloth dat zondag 14 september plaatsvindt van 13.00 tot 19.00 uur. Dan is ook het gerstenat te proeven dat Bierkamerlid Marco Hazenberg als nationaal kampioen bierdegustatie onlangs mocht samenstellen. Bovendien lanceert Mark Schilder van 't IJscafé een primeur in de vorm van unieke bierijsjes.Tijdens de Boxtelse Bierdagen is Tapperijen, tappers en togen te koop voor een aanbiedingsprijs van 17,50 euro. Daarna is het boek van Van Amelsvoort, dat in een oplage van vijfhonderd exemplaren van de persen rolt bij drukkerij Tielen en is vormgegeven door Els van Griensven, in de boekhandel te koop voor 19,95 euro.
4 september