Ursulinen van onschatbare waarde voor Breukelen

OP DE FOTO: Deze groep meisjes van de Angelaschool kreeg in het schooljaar 1950-1951 les van juffrouw Riet Tielen. (Foto: archief Angelaschool).

DOOR HENK VAN WEERT

Vijfentwintig jaar geleden dook hij al eens in de geschiedenis van de Angelaschool, maar keken de nonnen nog over zijn schouder mee. Nu de basisschool in de Boxtelse wijk Breukelen het eeuwfeest viert, moest Cor Teunis naar Sint-Agatha waar alle archieven van de Nederlandse kloosters worden samengebracht. De minutieuze kronieken van de nonnen boden een rijke schat aan informatie.

,,Heerlijk. Je krijgt er maar niet genoeg van. Dágen heb ik doorgebracht in het erfgoedcentrum van het Nederlands kloosterleven Sint-Aegten. Ik werd er fantastisch geholpen", vertelt Teunis, die vijf jaar geleden afscheid nam als waarnemend directeur van de Angelaschool. Ontelbare malen reisde hij richting Cuijk om het Ursulinenarchief te raadplegen. ,,Via e-mail kreeg ik de complete inventarislijst zodat ik thuis vooraf een selectie kon maken van interessante dossiers. Maar vooral de kroniekboeken vormden toch een heel rijke bron van informatie. Vaak hielden de zusters van dag tot dag bij wat er gebeurde. In fraaie handschriften, haast kalligrafisch is de totstandkoming van de school in 1908 en het schoolleven in de decennia daarna vastgelegd door de Ursulinen."

KRONIEKEN

Toen Teunis in 1972 leerkracht werd aan de school in Breukelen was hij de derde man die er les ging geven. Twee jaar eerder was Fons van Elderen door de Ursulinen aangesteld als de eerste lekendirecteur enkort tevoren was Gerard Schalkx in dienst getreden.. ,,Regelmatig werden we destijds in het klooster aan de overkant van de straat ontvangen door de nonnen. We werden rijkelijk getrakteerd op sigaren en gebak. Een heel andere tijd was dat. Ja, de bezem is rigoureus door de school gegaan nadat de nonnen er vertrokken. De Ursulinen hebben heel veel goed werk verricht, maar de huidige school is toch vooral het werk van de mensen die er de laatste decennia lesgaven. Waar vroeger de leerstof centraal stond, is het nu toch vooral de leerling die in het middelpunt van de belangstelling staat. Een goede zaak."

OP DE FOTO: Vooroorlogse prent van de Baroniestraat. De Angelaschool heeft nog slechts één bouwlaag. De rectorwoning van de toenmalige kweekschool (links) maakte in 1953 plaats voor de aanbouw van nieuwe lokalen en een trappenhuis. (Foto: collectie Frans van Susante).

Bij zijn onderzoek naar de schoolgeschiedenis kreeg Teunis vijfentwintig jaar geleden nog een van de nonnen aan zijn zijde om toezicht te houden. ,,Er waren delen van de kronieken die ik niet mocht lezen. Nu de boeken in het archief liggen, waren ze compleet toegankelijk en ik moet zeggen: er is niet veel nieuws uit gekomen. Ik begrijp niet waarom ik bepaalde passages destijds niet mocht lezen. Er stond niets schokkends in. Wel heel veel leuke informatie. Veel te veel natuurlijk om allemaal op te schrijven in het jubileumboekje, maar fantastisch om te weten", glundert Teunis.

KINDERSTERFTE

Teunis duikelde uit het kloosterarchief onder meer een brief op waarin bouwpastoor Frans Eras van de Heilig Hartkerk aangeeft dat hij de kosten van aansluiting op de riolering voorschiet. ,,Het typeert de invloed van de geestelijkheid in die tijd, maar tevens de belangrijke rol die de clerus speelde bij de ontwikkeling van de wijk", aldus Teunis.

OP DE FOTO: Een van de bekendste leidsters van Kleuterrijk was zuster Anna Egers.

Wat hem tijdens zijn onderzoek is opgevallen, is de grote armoede die in Boxtel heerste op het moment dat in 1908 de Angelaschool door de zusters Ursulinen aan de Baroniestraat (toen Nieuwe Kerkstraat) werd opgericht. ,,Uit het gemeentearchief blijkt dat 75 procent van de bevolking arbeider was. Het dagloon van een fabrieksarbeider bij weverij Van Oerle bedroeg één gulden. Ook de kindersterfte was enorm: in 1909 stierven 52 kinderen in het eerste jaar na hun geboorte en 25 peuters en kleuters tot 4 jaar!"

De komst van Ursulinen heeft volgens Teunis zonder meer een verbetering betekend voor de mensen in de wijk Breukelen. ,,De nonnen zijn van grote betekenis geweest. Ook al zullen ouderen niet altijd goede herinneringen aan de zusters hebben overgehouden. In de klas waren er natuurlijk ook strenge zusters…"

De laatste religieus, zuster Mathilde Roosen, nam in 1981 afscheid van het onderwijs in Breukelen. Ze was jarenlang hoofdleidster van de kleuterschool Kleuterrijk. Vier jaar later verlieten de Ursulinen het klooster aan de Baroniestraat en vestigden zij zich in hun moederhuis in Grubbenvorst. De Angelaschool had tien jaar eerder al de laatste non uitgeluid: Josepha van Beurden. In 1970 was de toenmalige meisjesschool, samen met jongensschool Sint-Franciscus (gesloten in 1976) en Kleuterrijk ondergebracht bij de Stichting Katholiek Onderwijs Breukelen, die ook thans nog als zelfstandig bestuursorgaan functioneert. De Angelaschool is, samen met De Oversteek in Liempde, de enige Boxtelse basisschool die niet is aangesloten bij de overkoepelende schoolbestuur Sint-Christoffel.

OP DE FOTO: In 1972 zwaaide de Angelaschool de laatste zuster van de Ursulinen uit: Josepha van Beurden. (Foto: archief Angelaschool).

BEWAARSCHOOL

De Angelaschool is op 18 mei 1908 door pastoor Eras ingezegend als bewaarschool. Een jaar later werd een leerschool voor meisjes toegevoegd. In de loop van de jaren werd het schoolgebouw uitgebreid. In 1921 kwamen er drie leslokalen bij en in 1950 werd de bovenverdieping gerealiseerd. Drie jaar later werd op de hoek van de Baroniestraat en de Prins Bernhardstraat de voormalige rectorwoning van de mms afgebroken en werd op die plek een nieuw trapportaal met enkele extra lokalen gebouwd. In 1981 en 1995 werd het gebouw intern fiks verbouwd en twee jaar geleden werden extra lokalen gebouwd om ruimte te bieden aan ICT-voorzieningen en kinderdagopvang.

Het jubileumboekje over 100 jaar Angelaschool wordt morgen, vrijdag 16 mei officieel gepresenteerd en is tijdens de reünie die zaterdag 17 mei wordt gehouden te koop voor 7,50 euro. Tijdens die reünie (van 10.00 tot 18.00 uur) is ook de overzichtstentoonstelling te zien die Teunis samen met oud-leerkracht Gerard Schalkx en Jan Swinkels van historisch museum Piet Dorenbosch heeft samengesteld over 100 jaar onderwijs in Breukelen.

Meer informatie over het eeuwfeest dat komend weekeinde wordt gevierd, is te vinden op internet: www.100jaarangelaschool.nl.

OP DE FOTO: Shirtjes met de schoollogo's die door de jaren heen werden gebruikt. (Foto: Gerard Schalkx).

Print deze pagina

Terug