'De Scheeken is waar slakkenparadijs'

OP DE FOTO: Slakkenspecialist Kees Margry kan met zijn gps-navigatiesysteem exact de positie bepalen waar hij slakken heeft gevonden. ,,Het is een soort TomTom in het bos", aldus Margry. (Foto: Gerard Schalkx).

DOOR STEFAN LATIJNHOUWERS

Nationaal landschap Het Groene Woud staat bekend om de grote biodiversiteit. Variatie in natuur en landschap zorgt voor een groot aantal soorten planten en dieren, waaronder ook zeldzame soorten vogels, vlinders en zoogdieren die in verschillende gebieden aangetroffen worden. Een minder bekende groep organismen zijn de weekdieren. Kees Margry uit Boxtel, die als bioloog verbonden is aan Helicon Opleidingen MBO Boxtel, deed de afgelopen zeven jaar onderzoek naar diverse soorten slakken.

De Boxtelse bioloog nam dinsdag 5 februari een verslaggever en fotograaf van Brabants Centrum op sleeptouw door modderachtige bospaden. Het ontmoetingspunt was een parkeerplaatsje in natuurgebied De Scheeken aan de Kanterse Veldenweg in Best, een zijstraat van de Vleutstraat, nét over de gemeentegrens van Boxtel. Margry: ,,Rondleidingen geef ik niet vaak, behalve aan Helicon-scholieren. Ik vind het wel leuk om met een groep échte natuurliefhebbers op stap te gaan in het bos en met een goede loep letterlijk tussen de diergroepen in te gaan liggen."

Margry heeft de afgelopen jaren in zijn vrije uurtjes intensief gezocht naar onder meer land- en zoetwaterslakken, naaktslakken en zoetwatermossels. ,,Het was vooral een zoektocht naar het kleine, want de meeste soorten zijn kleiner dan vijf millimeter en alleen te ontdekken door strooiselmonsters te bekijken onder een stereomicroscoop die tot tachtig keer vergroot", laat Margry weten.

,,In Het Groene Woud zijn inmiddels 101 soorten gevonden; soorten van enkele centimeters groot tot één millimeter klein, van planteneters tot rovers die andere slakken eten, van slanke regenslakken die in bomen klimmen tot tweekleppige erwtenmossels die leven in de modder van sloten. Bijzonder zijn bijvoorbeeld de clausilia's die je in natte periodes het beste kunt vinden. In Nederland zijn tot nu toe tien soorten gevonden, waarvan er minstens vier voor blijken te komen in Het Groene Woud: de gladde clausilia, de geribde clausilia, de grote clausilia en de vale clausilia."

KALKRIJK LEEM

Margry toonde tijdens de rondgang in De Scheeken strooisels waarin zowel slakken met slakkenhuisjes als hele kleine soorten zich bevonden met intrigerende namen als Arianta arbustorum (heesterslak), Discus rotundatus (boerenknoopje) en de donkergerande tuinslak. Met zijn geoefende oog wist hij de vaak minuscuul kleine diertjes met een simpele greep uit de modder te vissen. ,,Sommige slakken zie je zo zitten, maar andere zijn te klein om in een keer waar te nemen."

Voor de bioloog is het een hobby om in de blubber te wroeten en op zoek te gaan naar verschillende soorten weekdieren. ,,In dit gebied vind je een grote hoeveelheid slakken, waaronder soorten die bijzondere eisen stellen aan hun omgeving en verder nauwelijks in Nederland zijn aangetroffen. De Scheeken wordt beschouwd als een waar slakkenparadijs, want door het kalkrijke leem en het vochtige karakter van het gebied kunnen hier meerdere soorten leven die voorheen alleen in Zuid-Limburg bekend waren."

POPULIERENBOSSEN

Margry gaf deze week aan dat juist in populierenbossen over het algemeen veel slakken voorkomen. ,,Het is de bedoeling dat in dit gebied een zogeheten natte natuurparel gerealiseerd gaat worden, waarvoor onder meer populieren moeten wijken en de waterstand hoog moet zijn. De vraag is of de slakkenpopulatie die hier voorkomt in aantal zal afnemen als er populieren gaan verdwijnen. Ik denk dat het wel meevalt omdat de omstandigheden hier zó ideaal zijn dat de slakken de populieren volgens mij niet eens nodig hebben."

Margry wees tijdens de wandeling op verschillende bijzondere soorten slakken, waaronder ook winterslakken zoals de oorvormige glasslak . ,,Die laatste komt alleen voor in Zuid-Limburg, het Rijk van Nijmegen en De Scheeken en kan heel goed tegen koude. Winterslakken hebben een soort antivries in hun lijf", aldus de Boxtelaar. ,,Slakken zijn belangrijk en in feite onmisbaar in het ecosysteem. De meeste soorten eten bijvoorbeeld dode bladeren, algen of schimmeldraden. Zonder deze soorten zouden de voedingsstoffen uit de strooisellaag nooit beschikbaar komen voor de plantenwereld."

Een belangrijk hulpmiddel voor Margry tijdens zijn zoektochten is het gps-systeem dat oogt als een mobiele telefoon en met een draad om zijn nek hangt. ,,Het is een soort TomTom, maar dan voor in het bos", aldus de bioloog. ,,Met dit systeem kan ik aan de hand van coördinaten heel nauwkeurig de positie bepalen waar ik bijvoorbeeld slakken heb gevonden. Door het apparaat aan te sluiten op mijn computer kan ik de gegevens invoeren en aangeven op de kaart, waardoor je goed kunt zien op welke plekken de slakken zich bevinden. Zo kan ik bij een volgend bezoek de bewuste vindplaats weer heel makkelijk terugvinden."

Voor natuurliefhebbers die ook wel eens op zoek willen gaan naar weekdieren in De Scheeken heeft Margry een belangrijk advies. ,,Ze kunnen het beste gaan als het miezerig weer is, want dan zijn slakken op hun best. Ik zeg het altijd maar zo: 'takkenweer is slakkenweer'."

OP DE FOTO: Bioloog Kees Margry toont enkele slakken die hij in natuurgebied De Scheeken heeft gevonden. (Foto: Gerard Schalkx).

Print deze pagina

Terug