AMERIKAANSE MILITAIR VERBLEEF ZES WEKEN IN LIEMPDE
Klompen verbeelden stukje Liempdse oorlogshistorie
OP DE FOTO: Hans van der Wielen (links) overhandigt de Liempdse klompen van de Amerikaanse piloot Jack Muller (1920-2003) aan de zusjes Maria en Dora van Weert. Voorzitter Arnold van den Broek van de Stichting Kčk Liemt is getuige van de overdracht. (Foto: Albert Stolwijk).
DOOR MARC CLEUTJENS
De oorkonde die president Dwight D. Eisenhower van de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog stuurde aan Helena van Weert was een blijk van waardering voor de hulp die de Liempdse in 1944 verleende aan Jack Muller. De Amerikaanse piloot (1920-2003), wiens toestel op 17 september boven Olland werd neergeschoten, werd liefdevol opgevangen en verpleegd in huize Van Weert aan de Gemondesestraat, een plek waar nota bene Duitse soldaten ingekwartierd waren. De klompen die Muller toen kreeg, zijn op Oudejaarsdag terugbezorgd in Liempde, via een omweg van enkele duizenden kilometers...
De reis die de Liempdse klompen hebben gemaakt is onwaarschijnlijk. Na de oorlog gingen ze mee naar Miami en later Key West in Florida, waar Muller neerstreek. De reislustige Amerikaan gaf ze enkele decennia geleden aan de Nederlander Hans van der Wielen die in San José, Costa Rica een hotel runt en gefascineerd raakte door de oorlogsverhalen van Muller. ,,Omdat noch Muller zelf noch zijn dochter de klompen wilde houden, gaf hij ze bij een later bezoek aan ons hotel aan mij", vertelde Van der Wielen op Oudejaarsdag in Liempde.
Daar, op de plek waar de Amerikaanse vlieger 64 jaar geleden in een sloot werd ontdekt door het hondje Tommy van de familie Van Weert, gaf Van der Wielen maandag 31 december de klompen terug aan Maria van de Sande- van Weert en Dora Schoones- van Weert, twee van de in totaal elf kinderen die moeder Helena grootbracht aan de Gemondesestraat. In hun ouderlijk huis, dat thans bekend is als hoeve De Mus'donck en onderdak biedt aan een camping, werd Muller ruim zes weken verzorgd. De Amerikaan was tijdens zijn sprong uit het neergeschoten vliegtuig gewond geraakt en had onder meer zijn enkel gebroken of verbrijzeld.
OP DE FOTO: Detailopname van de klompen. (Foto: Albert Stolwijk).
RISICO
Het is opvallend welk risico Helena van Weert in de herfst van 1944 heeft genomen door een Amerikaanse vlieger onderdak te bieden. De Liempdse stond er sinds de vroege dood van haar echtgenoot in mei van dat jaar alleen voor en moest elf kinderen groot brengen. ,,Toch werd daar geen enkel punt van gemaakt", herinnert dochter Maria zich. ,,Bovendien viel het niet op dat er nog iemand in huis was. Of er nu elf of twaalf kinderen rondlopen op de boerderij, dat maakt niets uit." De Duitse militairen, die een schuur van de familie Van Weert gevorderd hadden en veelvuldig op het terrein verbleven, kregen geen argwaan.In een blauwe overall en op de klompen die thans in Liempde zijn terugbezorgd verbleef Muller tot de bevrijding op de boerderij. Omdat zijn vader geboren was in Duitsland en zijn moeder een Oostenrijkse was, sprak hij zelf een beetje Duits, zodat hij zich aardig kon redden tijdens de risicovolle contacten met de soldaten op het erf. ,,Verder moest hij vooral stommetje spelen", weten de zusjes Van Weert.
Dat kon hij doen doordat hij beschikte over een brief die was geschreven door Goof van Breugel, postcommandant der politie in Liempde. Daarin stond dat Jo van Oss, de schuilnaam waarmee Muller zich bediende, na een zwaar bombardement in Eindhoven 'hier zwervende, half krankzinnig en zonder Persoonsbewijs of andere legitimatie is aangetroffen. Uit onderzoek is komen vast te staan dat J. v. Oss uit Eindhoven afkomstig is. Verder onderzoek is in handen van 'der Höhere S.S. und Polizeifürer v.d. Reichskommissar' te Utrecht'.
OP DE FOTO: Inscriptie van Jack Muller onder een van de Liempdse klompen. (Foto: Albert Stolwijk).
GLIDERS
Jack Muller was tweede vlieger op een Dakota C-47 transporttoestel dat op 17 september boven Olland werd geraakt door luchtafweergeschut. In het boek 'Luchtbrug Market Garden' van Bart van der Klauw en Bart Rijnhout uit 1984 vertelt Muller dat hun toestel als derde in een formatie vloog met gliders (zweefvliegtuigen – red.) achter de toestellen. De formatie werd zwaar bestookt en naast andere toestellen werd ook hun Dakota geraakt in de linkerbrandstoftank en -motor.Nadat ze het zweeftoestel losgekoppeld hadden, sprong de bemanning. Muller vertelt in het boek dat hij wel werd beschoten - later telde hij zestien kogelgaten in zijn parachute - maar niet geraakt werd. Later kreeg hij te horen dat de glider goed geland was en dat eerste vlieger Peyton Brett ook veilig was geland en door burgers op de fiets naar Sint-Oedenrode was gebracht. Over het lot van de overige bemanningsleden was niets bekend.
Muller was een van de eersten die de bevrijders begroette in Liempde. Ook daarover is gepubliceerd; in het boek over de Seaforth Highlanders van Alastair Borthwick. Daarin staat beschreven hoe de Schotse militairen op 23 oktober tussen het Duits lijntje en de Dommel in Liempde een 'burger' ontmoetten die opviel omdat hij kreupel was en met een stok liep. Het was Muller die de eerste geallieerden nuttige informatie gaf over de schuilplaatsen van Duitse soldaten en de betrokkenheid van kapelaan Jozef Vogels bij het verzet in Liempde.
OP DE FOTO: Maria en Dora van Weert halen herinneringen op aan Jack Muller. (Foto: Albert Stolwijk).
COSTA RICA
Na de bevrijding werd Muller opgenomen in een Amerikaans hospitaal. Zijn deelname aan de oorlog was vanwege zijn verwonding ten einde. Hij ging terug naar Florida waar zich vestigde als reisagent en organisator van rondreizen naar Midden-Amerika en Nieuw-Zeeland. Muller was ook enkele keren te gast in Liempde, onder meer in 1994 toen de vijftigste verjaardag van de bevrijding werd herdacht en hij de eregast was van het toenmalige Liempdse gemeentebestuur. De Amerikaan opende in de brandweerkazerne een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog in Liempde en werd door wethouder Toon van Breugel - de zoon van de vroegere politiechef - onderscheiden.Enkele leden van de familie Van Weert bezochten Muller enkele keren in de Verenigde Staten, maar de laatste jaren voor zijn dood in 2003 werden geen contacten meer met Muller onderhouden. Over de klompen werd nooit gesproken, ook niet toen hij van de zusjes Maria en Dora van Weert een fraai beschilderde klomp cadeau kreeg met daarop een afbeelding van het huis waar ze de Amerikaans in 1944 verzorgd en opgevangen hadden.
De Liempdse klompen kwamen ongeveer acht weken in beeld toen broer René van Liempdenaar Piet Rombouts in Costa Rica te gast was in het hotel van Hans van der Wielen. Beiden raakten aan de praat over hun moederland en al snel kwamen de klompen van Jack Muller ter sprake. René Rombouts, die in het Spaanse Valencia een agrarisch adviesbureau runt en op Oudejaarsdag ook in Liempde was, nam contact op met zijn broer die heemkundestichting Kčk Liemt inschakelde. ,,Toen bleek al snel dat de gebeurtenissen rond Muller zich op een steenworp afstand van mijn huis hebben afgespeeld", vertelt Piet Rombouts, die een deel van het vroegere stationnetje langs het Duits Lijntje bewoont.
Enkele telefoontjes en e-mailjes later werd een gezamenlijke afspraak gemaakt in hoeve De Mus'donck, de plek waar Muller destijds werd opgevangen. Naast de gebroeders Rombouts en de zusjes Van Weert was ook hoteleigenaar Van der Wielen uit Costa Rica present. Hij bracht de feestdagen door bij een dochter in Mons (België) en toog op Oudejaarsdag naar Liempde om de klompen te overhandigen. ,,Ik heb altijd gevonden dat de klompen in Liempde thuishoren en ben blij dat ze nu hier een plekje krijgen", sprak Van der Wielen tijdens de overdracht.
De zusjes Maria en Dora van Weert gaven de klompen direct door aan voorzitter Arnold van den Broek van Kčk Liemt. Die beloofde dat later dit jaar in dorpsmuseum De Kleuskes aan de Oude Dijk een expositie zal worden ingericht waarin de klompen van Jack Muller een rol zullen spelen. ,,Op die manier kunnen we dit bijzonder verhaal over twee Liempdse klompen levend houden", aldus Van den Broek.
OP DE FOTO: De zusjes Maria en Dora van Weert vertellen voor hun geboortehuis aan de Gemondesestraat over de onderduikperiode van de Amerikaanse piloot Jack Muller. Links voorzitter Arnold van den Broek van de Stichting Kčk Liemt, die Mullers klompen zojuist in ontvangst heeft genomen. (Foto: Albert Stolwijk).
3 januari 2008