Boxtel wil herdenking Hendrik Verhees
in 2013

OP DE FOTO: De mobiele expositie over het leven van Hendrik Verhees trok veel bekijks in Podium Boxtel. De tentoonstelling is thans te bezichtigen in de bibliotheek aan de Burgakker. (Foto: Peter de Koning).

DOOR MARC CLEUTJENS

De presentatie van het boek 'Op de kaart gezet' van historicus Hans Pel belooft de opmaat te worden voor een heus Hendrik Verheesjaar. In 2013, als de tweehonderdste sterfdag van de Boxtelse politicus, kaartenmaker en waterstaatkundige wordt herdacht, moeten alle mysteries rondom het leven en werk van Hendrik Verhees ontsluierd worden. ,,Hendrik Verhees wordt een productnaam."

Pel nam zaterdag 17 november tijdens een drukbezocht symposium in Podium Boxtel aan de Burgakker alvast een voorschot op een vervolgstudie naar Hendrik Verhees. Na ruim drie jaar onderzoek kan de historicus een aantal puzzelstukjes uit het leven van Hendrik Verhees aan elkaar leggen. Die fragmenten van de in 1744 in Boxtel geboren Verhees zijn gebundeld in het lijvige en fraai geïllustreerde boek 'Op de kaart gezet' dat in de theaterzaal aan burgemeester Frank van Beers werd aangeboden.

Maar om Hendrik Verhees écht te leren kennen – hij was ook architect, aannemer, vrederechter en landmeter – is meer wetenschappelijk onderzoek nodig. Niet alleen Pel pleitte voor zo'n onderzoek, ook voorzitter Ton Jonkers van de Stichting Cultuurgeschiedenis Boxtel Meierij Hendrik Verhees riep op tot zo'n onderzoek, dat bij zou kunnen dragen aan een versterking van de identiteit van de gemeente en haar inwoners. ,,De Boxtelaren moeten hun beroemdste zoon beter leren kennen", stelde Jonkers.

Ook burgemeester Van Beers lijkt wel te voelen voor een vervolgproject. Hendrik Verhees, die in zijn tijd Boxtel letterlijk op de kaart zette als cartograaf, kan zijn geboorteplaats tweehonderd jaar later opnieuw op de kaart zetten, figuurlijk ditmaal. ,,Hendrik Verhees kan Boxtel een plek geven in Het Groene Woud. Nu al kiezen we ervoor om de landmeetkundige achtergrond van Verhees weer tot leven te wekken in de straatnamen van Princenlant. Wie zou er niet willen wonen aan Planchet of Alidade?"

QUERULANT

Historicus Pel werd benaderd om een geschiedkundig boekwerk te schrijven over slechts drie aspecten van Verhees' rijke leven. In de publicatie, waarvan ook een luxe en een bibliofiele uitgave zijn verschenen, is een groot aantal kaarten en schetsen opgenomen die in archieven werden herontdekt. ,,Verhees verdient meer aandacht dan hij tot nu toe heeft gekregen", sprak Pel tijdens het symposium. ,,Wie op straat in Boxtel vraagt naar Hendrik Verhees, zal in negen van de tien gevallen merken dat mensen het niet weten."

De historicus denkt dat hij een aardig beeld heeft gekregen van het karakter van Hendrik Verhees, die in 1744 werd gedoopt in de schuurkerk aan de Burgakker. Geen gemakkelijke man, soms arrogant en vaak omschreven als een querulant. Tijdgenoten hadden niet altijd evenveel op met de eigenzinnige Boxtelaar, die zelfs zitting had in de Staten-Generaal. ,,Een flirtende ijdeltuit die in de Staten-Generaal liever naar de vrouwen op de publieke tribune keek dan echt inhoud gaf aan het debat", citeerde Pel uit een bron.

Maar ondanks zijn soms curieuze karakter is Hendrik Verhees nog altijd een groot Boxtelaar en een groot Brabander, zo benadrukte de historicus in Podium Boxtel. Dat zijn kaart van de Meierij meer dan een eeuw lang in herdruk bleef, is een bewijs dat zijn werk als landmeter en cartograaf van grote waarde was. ,,Jammer genoeg is Hendrik Verhees in vergetelheid geraakt. Nader onderzoek is nodig om in beeld te krijgen wat hij deed als wegenbouwer, architect en aannemer. Ook zijn bibliotheek, die duizenden boeken telde, verdient nadere studie."

OP DE FOTO: Gildehoofdman Jacques Habraken (links) en heemkundige Martin Dijstelbloem bewonderen het Hendrik Verhees-kunstwerk dat op rotonde De Goor moet verrijzen. Rechts staat Marja Reitsma, voorzitter van de Kunststichting Boxtel. (Foto: Peter de Koning).

VERVOLGONDERZOEK

Want niet alleen het boek 'Op de kaart gezet' stond in Podium Boxtel in de schijnwerpers. In de foyer werd de reizende tentoonstelling ten doop gehouden. Op fraaie panelen worden leven en werk van Hendrik Verhees in prachtige illustraties en korte teksten toegelicht. Piet Snijders, Kees Bevers en Theo van den Aker stonden aan de wieg van de expositie, die sinds maandag te zien is in bibliotheek De Meierij aan de Burgakker in Boxtel. Later reist de tentoonstelling naar andere gemeenten waar Hendrik Verhees actief was.

Tijdens het symposium werd ook een documentaire over Hendrik Verhees voor het eerst vertoond. Ruud van Nooijen, de coördinator van de Stichting Cultuurgeschiedenis Boxtel Meierij Hendrik Verhees, schetst voor de camera van filmmaker Hans Smit het leven van de bekende Boxtelaar. De film maakt deel uit van de expositie, maar kan ook separaat vertoond worden op scholen en tijdens voordrachten.

OP DE FOTO: De landmeetkundige attributen trekken veel bekijks op het symposium over Hendrik Verhees. (Foto: Peter de Koning).

BURGAKKER

Want de plek waar 'Op de kaart gezet' ten doop werd gehouden, bleek niet zomaar gekozen. De Burgakker vormt immers de verbinding tussen de Sint-Petruskerk en kasteel Stapelen en is cruciaal onderdeel van de cultuurhistorische as. Daarnaast zijn de kinderkopjes van de Burgakker in 1788 in Brussel gekocht door niemand minder dan... Hendrik Verhees. Aan de Burgakker lag ook de schuurkerk waar Verhees gedoopt werd en ter kerke ging.

Een van de deelnemers aan een evenement op de Burgakker zou in elk geval Bosschenaar Raymond Uppelschoten moeten zijn. Hij hield tijdens het symposium een presentatie over de historie van de landmeetkunde. Uppelschoten is gek van levende geschiedenis en is in staat om – gehuld in oorspronkelijke landmetertenue en met gewapend met authentieke instrumenten - terug in de tijd te gaan. Hendrik Verhees zou tweehonderd jaar na zijn sterfdag, 23 april 1813, echt tot leven gewekt kunnen worden...

OP DE FOTO: Voorzitter Ton Jonkers van de Stichting Cultuurgeschiedenis Boxtel Meierij Hendrik Verhees (links) overhandigt de eerste exemplaren aan auteur Hans Pel (rechts) en mede-samensteller Martin van Zoeren. (Foto: Peter de Koning).

Print deze pagina

Terug