WATERSCHAP RAADPLEEGT KADASTERKAART PIET JANSEN
Monnikenwerk brengt
Essche historie in kaart
OP DE FOTO: Vol enthousiasme geeft Piet Jansen tekst en uitleg bij zijn zelfgemaakte kadasterkaart van Esch in 1830.
Een zelfgemaakte kadasterkaart van Esch anno 1830. Dat is het levenswerk van de Essche oud-architect Piet Jansen. Hij heeft het gemaakt als hobby, maar inmiddels heeft de kaart zijn waarde al bewezen. Waterschap De Dommel gebruikte het werk als achtergrond bij haar plan voor het hermeanderen van de Essche Stroom.
In 1984 begon Jansen, samen met zijn vriend Anton van den Braak, met het opzoeken van de gegevens die noodzakelijk waren voor het samenstellen van de kaart. ,,Ik was zeer goed bevriend met Van den Braak”, vertelt Jansen. ,,Hij was bestuurslid van de Heemkundekring Boxtel en ik zat bij heemkunde De Kleine Meierij. We hadden het samen altijd over de historie van Esch. Zo kwamen we op dit idee.”
De meeste gegevens heeft Jansen achterhaald in het gemeentearchief van Esch. ,,Daar heb ik samen met vijf anderen vele dagen archiefstukken overgeschreven. Kopiëren was er in die tijd nog niet bij. We hebben ook nogal wat oudere boeren in Esch benaderd om zo te weten te komen welke namen zij gebruikten voor hun percelen.” Het kostte veel moeite om de veldnamen over te hevelen naar de exacte percelen zoals ze op het kadaster genoteerd moesten worden, geeft Jansen toe. ,,Het was gigantisch zoekwerk en er was veel geduld bij nodig. Maar als je eenmaal door dit virus besmet bent is er geen houden meer aan.”
Toen hij alle informatie had, heeft hij de namen ingevuld op de kaart. ,,Zo kreeg ik een duidelijk inzicht in het totale dorp in 1830, wie waar woonde en wat men deed. Ik kwam te weten wie de eigenaar van de boerderijen waren, wie de huizen bewoonden en hoeveel kinderen, paarden, koeien en varkens er overal stonden.”
Het is Jansen bij zijn uitgebreide studie opgevallen dat de ontwikkelingen in Esch langzaam zijn verlopen. ,,Er zat weinig groei in. In 1830 woonden hier ongeveer 400 mensen, hoofdzakelijk boeren en arbeiders. En er waren enkele grootgrondbezitters.”
OP DE FOTO: De Essche oud-architect Piet Jansen bladert door de gegevens op basis waarvan hij de kadasterkaart van Esch in 1830 heeft samengesteld.
INGELIJST
Trots laat de Esschenaar de ingelijste kadasterkaart met een schaal van 1 op 2.500 zien. ,,Deze kadasterkaart van 1830 is de eerste die de eigendommen in Esch in die tijd nauwkeurig heeft vastgelegd”, vertelt de Essche oud-architect trots. ,,Voorheen waren hier geen kaarten van.” Op tafel spreidt hij nog twee andere ingekleurde versies uit. Rechtsonder staat de legenda. De erfjes en moestuinen hebben een oranje kleur gekregen, het bouwland is roze, de weilanden groen, het hooiland geel en de heide paars. Het water is blauw gekleurd, de groene stippen staan voor het hakhout en de sterren zijn dennenbomen. En ook de voetpaden kennen hun eigen kleur.,,Op deze manier heb ik zichtbaar willen maken waar mensen destijds woonden en leefden”, legt Jansen uit. Vervolgens laat Jansen een enorme lijst zien van de mensen die destijds in Esch woonden en wat ze deden. Van nummer 1, ’Adriaan Ansems, hovenier, eigenaar Gerardus Verheyen’, tot nummer 58 ,’Caspert Pijnenburg, dagloner, eigenaar Jan Sassen’. ,,Sassen bezat indertijd 41 hectare grond in Esch”, weet Jansen. ,,De kerk had daarentegen nauwelijks grond. De grotere boeren bezaten ongeveer tien hectare.”
Onlangs kreeg Jansen de Essche kadasterkaart ingelijst cadeau. Een ideetje van zijn kinderen Silvia, Marianne, Maarten en Hanneke voor zijn 78e verjaardag. ,,Dat inlijsten was een verrassing voor me”, vertelt Jansen trots. ,,Ik was er niet van op de hoogte, maar ik ben er erg blij mee. Tot dan toe lagen alle kaarten opgerold op zolder.” Nu pronkt de kadasterkaart in het huis, zodat iedereen zijn levenswerk kan bewonderen.
19 juli 2007