BOXTELSE KAPITEIN EDWIN VN-WAARNEMER IN SOEDAN
'Ook druppel op een
gloeiende plaat is meegenomen'
OP DE FOTO: De Boxtelse kapitein Edwin maakt zich op voor vertrek naar Soedan. Hij gaat aan de slag als waarnemer voor de Verenigde Naties.
Als hoofd van het bureau militaire sport geeft de Boxtelse kapitein Edwin leiding aan een team van sportinstructeurs op de vliegbasis Volkel. Het is zijn taak de 1.600 manschappen op de vliegbasis in goede conditie te houden. Binnenkort vliegt hij met veertien andere Nederlandse militairen naar de Soedanese hoofdstad Khartoem waar hem een avontuur wacht als waarnemer van de Verenigde Naties. Na eerder een half jaar in Bosnië gediend te hebben, volgt nu een uitzending van zes maanden naar een door burgeroorlog hopeloos verscheurd land. ,,Ons is op het hart gedrukt dat we er niet te veel van moeten verwachten."
Eerlijk is eerlijk, Edwin staat niet te springen om naar Soedan af te reizen. Toen hij medio 2001 werd uitgezonden naar Bosnië was hij ook al niet zo happig op het avontuur in het Balkanland waar een decennium lang zware gevechten hadden plaatsgevonden en etnische conflicten aan de orde van de dag waren. ,,Ik heb met mijn vrouw duidelijke afspraken gemaakt", vertelt de kapitein. ,,Ik zal me niet als vrijwilliger melden voor buitenlandse missies, maar maak er geen probleem van als ik word benaderd voor uitzending."
De missie die Edwin te wachten staat is niet eenvoudig. Met een aantal collega's van de Nederlandse krijgsmacht vertrekt hij binnenkort naar Soedan om zes maanden aan de slag te gaan als waarnemer. ,,Ik wist niet eens dat de Verenigde Naties waarnemers had in Soedan", vertelt de kapitein als hij terugblikt naar een donderdag in februari toen hij 'als donderslag bij heldere hemel' werd aangewezen voor deze missie. ,,Liever was ik in Volkel gebleven, maar ik wil alle energie benutten om er een mooie tijd van te maken."
NAAR SCHOOL
Daags nadat hij bericht kreeg over zijn uitzending zat hij al in de klas om lessen te volgen over het VN-waarnemerschap. Omdat de cursus al in volle gang was, kreeg hij ook les in Duitsland waar een school voor vredesmissies is gevestigd en militairen uit onder meer Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Canada worden opgeleid. En ook in de Soedanese hoofdstad Khartoem wacht Edwin nog een opleiding van een paar weken. ,,Pas daarna worden we doorgestuurd naar de plek waar we echt aan de slag gaan." Dat zal waarschijnlijk in het zuidelijk deel van het land zijn; de precieze plek is nog niet bekend.Edwin hoopt dat hij niet geplaatst zal worden in Darfur, waar de grootste problemen zijn en waar zich onder de bevolking een humanitaire ramp voltrok. De burgeroorlog kostte het leven aan vele tienduizenden mensen, honderdduizenden burgers sloegen op de vlucht voor het geweld. Maar ook elders in Soedan is de missie niet van gevaren ontbloot. Het land ligt bezaaid met landmijnen. En omdat Edwin optreedt namens de Verenigde Naties is hij ongewapend. ,,Daarmee laten we als waarnemers zien dat we geen partij kiezen en geen voorkeur hebben voor een van de strijdende partijen."
Alleen als gereisd wordt naar 'riskante' gebieden, krijgen de waarnemers een gewapend escorte van VN-soldaten uit India of Bangladesh. ,,Maar zo'n optreden verdient niet de voorkeur", meent Edwin. ,,Als zo'n escorte een dorpje gewapend binnenkomt, voelt men zich direct bedreigd. Het is beter om als VN'ers te tonen dat je ongewapend bent en aan de hand van je blauwe shirt en blauwe baret laat zien dat je er voor de mensen bent."
OREN EN OGEN
De Boxtelse kapitein denkt dat het optreden van de waarnemers vruchten kan afwerpen. ,,Enerzijds zien de lieden die kwaad willen dat we als VN controleren en toezicht houden. Anderzijds wordt het de inwoners van het land duidelijk dat de wereld ze niet vergeten is en dat ze met problemen bij ons terechtkunnen." Hij vervolgt: ,,De waarnemers zijn de oren en ogen van de Verenigde Naties. Misschien wel van de wereld. Als er zaken zijn die verkeerd gaan, wordt dat opgemerkt en gerapporteerd. Mijn werk zal bestaan uit waarnemen, observeren en rapporteren."Edwin zal zich in Soedan vooral richten op de wijze waarop de verschillende partijen en bevolkingsgroepen het in 2005 gesloten vredesverdrag naleven. De diverse protocollen die de regering in Khartoem heeft opgesteld met de rebellen van de SPLM/SPLA worden beoordeeld. Dat gebeurt door waarnemers als de Boxtelse kapitein, maar ook door marechaussees, die eveneens vanuit Nederland zijn gestuurd en deel uitmaken van de door de VN aangestuurde politiemacht.
,,Het is opvallend dat in Soedan al heel lang conflicten bestaan", legt Edwin uit. ,,Rond 1900 waren er al vele onlusten en coups. Sinds de onafhankelijkheid is dat niet veranderd en heeft de hoofdzakelijk islamitische regering de lakens uitgedeeld en het zuiden achtergesteld. Nederland heeft aangegeven dat het mensen voor de VN wil inzetten in het zuiden. Darfur, in het westen gelegen, is vooralsnog niet in beeld; de Nederlandse overheid vindt het daar nog te gevaarlijk voor ongewapende waarnemers."
ILLUSIE
Vanwege de langdurige conflicten in Soedan werpt de vraag zich op of de vijftien waarnemers die ieder half jaar vanuit Nederland naar Soedan worden gestuurd vruchtbaar werk kunnen verrichten. Natuurlijk zijn er vanuit de andere VN-landen meer militairen aanwezig. ,,Maar ik heb niet de illusie dat het over zes maanden beter zal gaan", zegt Edwin realistisch. ,,Ons is op het hart gedrukt dat we er niet te veel van moeten verwachten. En misschien is het maar een druppel op een gloeiende plaat. Maar ieder druppeltje is mooi meegenomen en kan de nood enigszins lenigen. Nu al wordt duidelijk dat het leven beter wordt voor de mensen in Soedan, hoe langzaam dat proces ook verloopt."In de periode dat Edwin in Soedan verblijft, spaart hij vrije dagen om eenmaal tussentijds naar huis te reizen. Halverwege zal hij dan aankloppen bij zijn gezin. Thuis missen is waarschijnlijk de zwaarste opgave voor de Boxtelse kapitein. De zomervakantie mislopen, verjaardagen missen, contanten met familie en vrienden. ,,Ik hoop voldoende van thuis mee te kunnen krijgen. Met een laptop, een webcam en MSN moet dat lukken, ook al is onduidelijk hoe het met de verbindingen zit. Het zal in elk geval beter werken dan brieven sturen vanuit de Afrikaanse jungle."
Op verzoek van het ministerie van Defensie worden manschappen alleen met hun voornaam genoemd.
7 juni 2007