BURGEMEESTER BLIJFT WEG BIJ UITREIKING PRIJS
Victor Vroomkoning ook
stadsdichter van Nijmegen
OP DE FOTO: Ten overstaan van een nagenoeg volle theaterzaal overhandigt wethouder Hannie Kunst de prestigieuze Karel de Groteprijs van de stad Nijmegen aan de dichter Victor Vroomkoning, pseudoniem voor oud-Boxtelaar Walter van de Laar. (Foto: Piet van Oers).
In de schouwburg van de oudste stad van Nederland kreeg de van oorsprong Boxtelse dichter Victor Vroomkoning - pseudoniem voor Walter van de Laar - maandagavond de Karel de Groteprijs van Nijmegen uitgereikt. Eerder dit jaar werd bekend dat het college van burgemeester en wethouders de adviescommissie had gevolgd om Van de Laar de prestigieuze prijs toe te kennen voor zijn hele oeuvre. Zijn bijdrage aan het culturele klimaat van Nijmegen kreeg daarmee de hoogste bekroning.
In de nagenoeg tot de laatste plaats bezette theaterzaal ontbrak begin deze week één persoon. Niet burgemeester Guusje ter Horst, maar wethouder Hannie Kunst voltrok het ceremonieel. En dat was niet vanwege de symboliek die in haar naam schuilt. Dat de burgemeester schitterde door afwezigheid was voor Vroomkoning absoluut een tegenvaller. Niet een, maar twee keer gaf hij in zijn toespraak blijk van teleurstelling.
OP DE FOTO: In het rijtje Boxtelaren dat Walter van de Laar na afloop in de aula van de stadsschouwburg de hand kwam schudden, dook ook oud-burgemeester Jan van Homelen op met zijn echtgenote Neeltje. Beeld van een amusant onderonsje met de dichter Victor Vroomkoning. (Foto: Piet van Oers).
TWEE LAUREATEN
Er was niet exact achter de waarheid te komen waarom Ter Horst op het appel ontbrak. Ze zou aan een andere niet onbelangrijke afspraak voorrang hebben gegeven. Sinds de Karel de Groteprijs van Nijmegen in 1954 in het leven werd geroepen, was het maandagavond volgens gemeentelijke vertegenwoordigers de eerste keer dat de burgemeester van Nijmegen afwezig was. Van de Laar (68) - intussen ook benoemd tot stadsdichter van Nijmegen - was na afloop duidelijk in zijn stelling. ,,De Karel de Groteprijs is een oeuvreprijs. In Nijmegen gaat daar niets boven. De uitreiking daarvan kan de burgemeester niet aan de wethouder overlaten. Dat hoort niet bij het niveau."De genodigden in de stadsschouwburg - waaronder ook een twintigtal Boxtelaren - rouwden er minder om. Het gemeentebestuur liet een onderhoudend cultureel programma van de rol lopen, waarin beduidend veel plaats was ingeruimd voor leerlingen van het Canisius College en de Schola Cantorum Karolus Magnus.
Overigens stonden er deze week in Nijmegen twee laureaten in het brandpunt van de belangstelling, want naast de Karel de Groteprijs voor de dichter Vroomkoning werd de fotografe Andrea Stultiens verrast met het Alcuinuspredicaat. Het is een aanmoedigingsprijs voor veelbelovende startende kunstenaars onder de 35 jaar. De prijs is vernoemd naar de leermeester van Karel de Grote.
NIJMEGEN-BUNDEL
Nadat de voorzitter van de adviescommissie de beoordeling aan een analyse had onderworpen en constateerde dat zijn team avonden lang studie heeft gemaakt om het werk van de kandidaten en de effecten daarvan in recensies en kritiek te toetsen aan de vaste criteria, was de microfoon voor Hannie Kunst.De wethouder van het Nijmeegse stadsbestuur liet zich een citaat ontvallen uit een van de talrijke interviews met Vroomkoning. ,,Nijmegen vind ik een mooie stad, niet de mooiste stad van Nederland, maar redelijk geslaagd. Maar om nu te zeggen dat ik er sterk gebonden ben? Het is er afwisselend, heuveltje op, heuveltje af. De rivier, de Ooijpolder natuurlijk en de Hatertse vennen zijn erg mooi. Het leuke van de Waalsprong is, dat de rivier nu door de stad heen loopt. Dat vind ik eigenlijk wel mooi. Er stroomt een rivier door Nijmegen; dat kon je vroeger niet zeggen." In hetzelfde interview geeft Vroomkoning aan dat Nijmegen - ,,heel merkwaardig" - geen rol in zijn poëzie speelt. Die bewering trachtte de wethouder te weerleggen met een verwijzing naar de vorig jaar met de Publieksprijs bekroonde dichtbundel Stapelen, waarvan het tweede deel immers opent met het gedicht Goffertpark.
Maar Kunst had nóg een goede reden om de binding met Nijmegen aan te stippen. ,,U bent de laatste maanden zeer dichterlijk met onze stad bezig. En niet alleen omdat u sinds kort stadsdichter van Nijmegen bent en wij ons de komende twee jaar mogen verheugen in een aantal gedichten met Nijmegen als onderwerp." De wethouder deed een voorzichtige gooi naar een ’Nijmegen-bundel’. Na afloop verklaarde Van de Laar desgevraagd dat zijn jawoord als stadsdichter redelijk lang op zich heeft laten wachten. ,,Ik heb inderdaad niet zoveel met Nijmegen; ik heb er vaak en diep over na moeten denken."
OP DE FOTO: Ook Petri Kolen maakte deel uit van de Boxtelse delegatie in de stadsschouwburg te Nijmegen. Zij gaf Vroomkoning een zak noten in handen. (Foto: Piet van Oers).
EENMALIG
De poëzie van Vroomkoning wordt volgens ingewijden gekenmerkt door het alledaagse en intieme, met veel aandacht voor zijn ouders en de Brabantse herkomst. De liefde voor zijn vader en moeder komt volgens Kunst prachtig tot uiting in het gedicht Zondag, waarmee een cyclus van zeven gedichten wordt besloten die allemaal betrekking hebben op de ouders van Van de Laar. In repeterende vorm komt ook de dood voor in de gedichten van Vroomkoning.Het is dit thema dat Van de Laar en Stultiens op verzoek van het stadsbestuur heeft gebracht tot een unieke, eenmalige uitgave in een beperkte oplage. Alle genodigden kregen na afloop een boekje mee, waarvan de inhoud stoelt op een dramatische granaatinslag, die de dood van twee medewerkers van de Dobbelmanfabriek in september 1944 tot gevolg had. ,,Met dit boekje geven we dit oorlogsmoment een plaats in de geschiedenis van onze stad’’, aldus de wethouder, die de uitreiking van de Karel de Groteprijs vervolgens inleidde met een citaat van Vroomkoning ’Missen is bewaren wat je mist’. Door de redactie van Van Dale’s Groot Woordenboek wordt dit een van de mooiste citaten genoemd uit het Nederlands taalgebied.
Los van dit bijzondere compliment sleepte Vroomkoning de afgelopen decennia tal van prijzen en onderscheidingen in de wacht. Maandag werd daaraan de belangrijkste cultuurprijs van de stad Nijmegen toegevoegd. ’Een authentiek geluid in de kakofonie van de Nederlandse poëzie’, aldus omschreef de adviescommissie het werk van de dichter Vroomkoning.
Aan de toekenning van de Karel de Groteprijs is een geldbedrag verbonden van 4.500 euro. Bijzondere aandacht schonk het stadsbestuur aan de vormgeving van het juryrapport. Zij liet de lokale kunstenaar Wim Zurné een serie geschilderde zeefdrukken vervaardigen, waarin met name de erotische inslag van de gedichten van Vroomkoning ligt opgesloten.
OP DE FOTO: De komst van hoogleraar Michiel van Kempen was een bijzondere verrassing voor Van de Laar. De oude boezemvriend van de Boxtelse dichter droeg een kwatrijn op dat Vroomkoning zelf geschreven zou kunnen hebben. (Foto: Piet van Oers).
ONOPHOUDELIJK
Uitvoerig ging Van de Laar in op de toekenning van de mooiste prijs die de gemeente Nijmegen voor hem in petto had. Hij beschouwde het als een buitengewone eer in het bezit te zijn gekomen van de Karel de Groteprijs, zij het dat het verzuim van de burgemeester in zijn ontboezeming tweemaal kwam bovendrijven. Van de Laar schetste een tijdsbeeld van zijn positie als dichter en noemde zich een dichterlijk levend mens met alledaagse bezigheden, die op sommige momenten dat dichterlijke vertaalt tot een vers waar ook ter wereld, te land, ter zee of in de lucht en ongeacht het uur. ,,Maar tel je dat op, dan ben je per etmaal uiteindelijk slechts kort dichter; de rest van de tijd ben je met andere zaken bezig die minstens even belangrijk zo niet belangrijker zijn." Buiten zijn gedichten voelt Vroomkoning zich een tamelijk gelukkig mens soms; een minder gelukkig ook zoals veel mensen. Maar om al dat dichterlijke tot een beroep te verheffen, gaat hem te ver. Niet het dichterschap maar dichterlijk leven koestert hij. ,,Er zijn mensen die zich voortdurend schrijver, directeur, wethouder of weet-ik-wat wanen. Altijd als zodanig in functie schijnen, en voor het overige er weinig toe willen doen: een schrijver van alles, daarbuiten niks; belediging voor een mens in functie. En omgekeerd - en daar geef ik de voorkeur aan - zoals ik altijd het leven boven de werkelijkheid van een boek, een gedicht gesteld heb: een mens van alles boven een dichter van niks." Dichterlijk leven noemt Vroomkoning aldoor als zodanig leven, dichterlijk leven ten einde toe. ,,Een dichterlijk mens blijft onophoudelijk in functie."
Uitgerekend op de dag van de prijsuitreiking verscheen zijn gedicht Dodemont. Een ode aan de anonieme strijder, de mens in zijn struggle for life tegen een Nijmeegse achtergrond. Sinds 1 september jongstleden is Vroomkoning de stadsdichter van Nijmegen. Twee jaar lang zal hij in dienst schrijven van de gemeente. Relativeert: ,,Nou ja, op sommige momenten zal ik gebogen zitten over een vers dat iets van doen heeft met het Nijmeegse."
OP DE FOTO: Van alle kanten werd Walter van de Laar bestookt met gelukwensen. Hier ontvangt hij de felicitaties van Harrie en Petra Lagarde uit Boxtel. (Foto: Piet van Oers).
2 november 2006