GEDENKSTENEN VERFRAAIEN CULTUURHISTORISCHE AS
Verleden Boxtel leeft voort in gebeitelde stenen
OP DE FOTO: De gedenkstenen voor de cultuurhistorische as zijn vervaardigd door pater Leo Disch, een benedictijner monnik en vooraanstaand architect van de Bossche School die woonachtig is in de Sint-Benedictus Abdij nabij Vaals.
De cultuurhistorische as tussen kasteel Stapelen en de Sint-Petruskerk wordt binnenkort verfraaid met een drietal bijzondere gedenkstenen. In het wegdek komen op prominente plekken gedenkstenen die herinneren aan bijzondere gebeurtenissen uit de plaatselijke geschiedenis. Uiteindelijk moeten op zes locaties gedenkstenen gaan verwijzen naar opvallende details uit de historie van Boxtel.
Het gemeentebestuur van Boxtel heeft zich op initiatief van burgemeester Jan van Homelen ingespannen voor de komst van de opvallende gedenkstenen. Aanleiding vormde volgens Van Homelen de viering van het 150-jarig bestaan van de congregatie van de paters Assumptionisten in 2000. In dat jaar beloofde de burgemeester de paters dat Boxtel een blijvend aandenken wilde aanbrengen aan de band met de Assumptionisten, die sinds het begin van de 20ste eeuw in kasteel Stapelen wonen.
Deze week lanceerde Van Homelen de plannen, die eerder al eens ter sprake kwamen tijdens politieke debatten over de vormgeving van de cultuurhistorische as. Het was pater Hans de Visser, een kapucijn uit Tilburg die veel gepubliceerd heeft over de geschiedenis van Boxtel, die de politiek opriep de cultuurhistorische as te promoten. ,,Uiteindelijk werd ik door de burgemeester uitgenodigd om van gedachten te wisselen over plannen die al deels waren uitgewerkt”, vertelt De Visser.
De Visser sloot zich aan bij SintLucas-docent Arnoud Geux en benedictijner monnik Leo Disch uit Vaals die al een ontwerp klaar hadden voor een gedenksteen bij kasteel Stapelen. Disch is een bekend architect van de Bossche School en heeft inmiddels drie gedenkstenen met de hand gebeiteld.
KEIZER KAREL IV
De eerste steen, die thans klaar ligt om geplaatst te worden, is een herinnering aan de paters Assumptionisten en draagt de tekst ’Wie mij volgt dwaalt niet rond in de duisternis’. De afbeeldingen van een sleutel en een merlet (vogel uit het gemeentewapen van Boxtel – red.) keren terug op alle gedenkstenen en vormen de link met de cultuurhistorische as tussen kerk en kasteel. De steen krijgt een plek in het plaveisel bij de ingang van kasteel Stapelen.Pater De Visser bestudeerde de Boxtelse geschiedenis om nog eens vijf elementen aan te wijzen die als thema terug zouden kunnen keren op gedenkstenen. Twee thema’s zijn inmiddels uitgewerkt. Het gaat in de eerste plaats om een gedenksteen die geplaatst wordt op de kruising Burgakker-Raaphof die herinnert aan keizer Karel IV, die in 1356 de heerlijkheid Boxtel in leen gaf aan Theodricus van Meerhem en Maria van Boxtel. ,,Doordat Boxtel direct onder de keizer viel en niet onder de hertog van Brabant, was Boxtel veel onafhankelijker dan andere plaatsen”, vertelt De Visser. ,, Logisch omdat het bestuur, lees: de keizer, op veel grotere afstand zat dan de hertog.” De gedenksteen toont de keizerlijke adelaar.
De derde steen die binnenkort in het straatbeeld opduikt is een verwijzing naar de Heilig Bloedprocessie. De steen toont volgens De Visser een geestelijke met een doek in de hand en een omgestoten kelk. ,,Een verwijzing naar het bloedwonder in 1380, maar ook een aandenken aan de geschiedenis van de Bloedprocessie”, weet De Visser. Het jaartal 1540 duikt ook op. In dat jaar woedde op Drievuldigheidszondag in Boxtel een grote brand, veroorzaakt door toortsen van bedevaartgangers. De gedenksteen wordt geplaatst op de kruising Oude Kerkstraat-Duinendaal, de plek waar vroeger de Bloedprocessie van start ging.
LINK MET LIEMPDE
Volgens burgemeester Van Homelen heeft het gemeentebestuur nog geen opdracht gegeven voor de vervaardiging van de drie overige stenen. Pater De Visser geeft aan dat de thema’s voor deze stenen wel zijn uitgewerkt. Zo moet op de hoek van de Burgakker en de Rechterstraat een gedenksteen komen die verwijst naar de Baronie van Boxtel. ,,Niet alleen komt er een verwijzing naar het oudste document waarin sprake is van de baronie (1293 – red.), maar wordt ook gerefereerd aan het Boxtels leenhof, de schepenbank en de heerlijkheid Liempde. Door het jaartal 1996 mee te nemen, wordt ook een recente relatie gelegd met de band tussen Boxtel en Liempde.”De Markt krijgt ook een gedenksteen. Deze verbeeldt een schependomszegel uit 1430. Het is volgens De Visser een herinnering aan de geschiedenis van het Boxtels gemeentebestuur, dat in vroeger tijden vergaderde op de Markt. Op de hoek van de Clarissenstraat en de Oude Kerkstraat komt een gedenksteen die met negen gevouwen handen een relatie legt met de stichting van het Boxtelse kanunnikencollege in 1492.
De eerste drie gedenkstenen die met de hand zijn uitgebeiteld door pater Leo Disch hebben een doorsnede van 90 tot 140 centimeter. Ze worden binnen enkele weken geplaatst.
OP DE FOTO: Beeld van twee gedenkstenen die binnenkort worden geplaatst op de cultuurhistorische as tussen kasteel Stapelen en de Sint-Petruskerk. De onderste steen herinnert aan 150 jaar paters Assumptionisten, de bovenste steen is een verwijzing naar keizer Karel IV, die de heerlijkheid Boxtel in 1356 in leen gaf aan Theodricus van Meerhem en Maria van Boxtel.
17 maart 2005