Gemonde loopt uit voor eeuwfeest Zusters JMJ

OP DE FOTO: De Gemondse zusters van JMJ geportretteerd tijdens het eeuwfeest in 1965 met in hun midden de toenmalige pastoor F. de Beer.

'De Gemondse parochiegemeenschap heeft de Zusters van JMJ jongstleden zondag bij gelegenheid van het eeuwfeest een zó grandioze hulde bereid, dat daarin alle aspecten van dankbaarheid voor het honderdjarig verblijf van de congregatie in dit kerkdorp ruimschoots hebben doorgeklonken. Begrijpelijk was er ook een ondertoon van teleurstelling te beluisteren vanwege het besluit van het algemeen bestuur om de zusters in 1966 uit Gemonde terug te trekken en in te zetten op meer urgente posten.'

Thea van Esch-Groenendaal knikt instemmend als ze bovenstaande tekst leest. Het is de inleiding van het krantenartikel waarmee Brabants Centrum in 1965 verslag doet van de feestelijkheden op zondag 17 oktober rondom het eeuwfeest van de kloosterorde van Jezus, Maria en Jozef (JMJ). De Gemondse heemkundige kan zich de rol van de zusters, destijds gevestigd in het in 1984 gesloopte klooster Sint-Odulphus, nog goed voor de geest halen. Als klein meisje kreeg ze immers les van de zusters op de Mariaschool, de toenmalige Gemondse meisjesschool die – net als het gasthuis voor ouderen – een onderdeel van het nonnenklooster vormde.

,,Er waren hele lieve, maar ook hele strenge zusters bij. En sommigen deinsden er niet voor terug om onderscheid te maken: kinderen uit grote gezinnen waren beter gezien dan die uit kleine gezinnen." Thea grinnikt: ,,Je kunt het je vandaag de dag bijna niet meer voorstellen hoe het door de geestelijkheid gedomineerde leven er destijds aan toeging. Terugblikkend zeg ik wel eens dat ze ons beter Engels hadden kunnen leren dan de catechismus... Toch hebben de zusters een grote betekenis voor Gemonde gehad."

Ondanks dat haar persoonlijke ervaringen met de vroegere zusters niet allemaal even positief zijn, is de secretaris van de Gemondse heemkundekring er stellig van overtuigd dat de zusters van JMJ een heel belangrijke bijdrage geleverd hebben aan de ontwikkeling van het destijds nog door vier gemeenten bestuurde kerkdorp.

De nonnen runden in Gemonde een bewaarschool, waar kleuters werden opgevangen en ze verzorgden het onderwijs aan meisjes op de lagere school. Eerst in een aanbouw van het klooster, vanaf 1955 in een nieuwbouw, de huidige Sint-Lambertusschool.

De jongens kregen destijds nog les op een eigen school, die tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw op de hoek Boomstraat/Sint-Lambertusweg stond. Daar zwaaiden geen geestelijken de scepter; alleen leken werkten er als onderwijzer. De jongensschool is later afgebroken en samengevoegd met de nieuwe meisjesschool.

,,In de hal van de toenmalige Mariaschool, de aula van de huidige Lambertusschool dus, hielden de nonnen een receptie waar heel veel mensen kwamen feliciteren. Ik was een van de vele vrijwilligers die werden ingeschakeld om het feest goed te laten verlopen. Als lid van de Katholieke Vrouwen Organisatie hielp ik mee om koffie te zetten en te serveren. Ja, het was een enorme drukte. Heel het dorp was uitgelopen", herinnert Thea zich.

Toch was het eeuwfeest een festiviteit met een 'dubbel gezicht'. Dat kwam omdat door gebrek aan intredende meisjes aangekondigd werd dat het klooster een jaar later zou worden gesloten.

De Zusters JMJ kwamen op 18 oktober 1865 vanuit het moederhuis in Engelen naar Gemonde. Zij namen hun intrek in het klooster dat door pastoor Van Kessel uit eigen middelen was opgetrokken. Bijna zeventig jaar was Sint-Antonius de patroonheilige, maar nadat pastoor Van Doremalen er in 1933 voor zorgde dat het zustershuis werd uitgebreid met een gasthuis voor Gemondse ouderen, werd het klooster toegewijd aan Sint-Odulphus. Dat sindsdien de beeltenis van deze in Best geboren heilige op de gevel prijkte, is te verklaren uit het feit dat pastoor Van Doremalen zelf ook in Best het levenslicht zag.

Kort nadat de nonnen het klooster verlieten werd er de meubelzaak Rugé gevestigd, totdat het pand in juli 1982 getroffen werd door een fatale brand. De ruïne ging twee jaar later tegen de vlakte om plaats te maken voor woningbouw aan de Pastoor Van Kesselhof.

De eerste vijftig jaren hielden de Gemondse zusters er tal van bijbaantjes op na, om ervoor te kunnen zorgen dat onderwijs kon worden gegeven in de twee leslokalen. Na de gelijkstelling van het openbaar en bijzonder onderwijs in 1917 werd de financiële toestand beter en konden ook de onderwijsmogelijkheden uitgebreid worden.

In 1943 namen de Zusters JMJ in Gemonde ook de wijkverpleging van het Wit-Gele Kruis op zich. De eerste wijkverpleegster was zuster Rozilda, die tot 1951 actief was, maar de meeste Gemondenaren, ook vandaag de dag nog, zullen zich nog het best zuster Remacla herinneren, die ook als kraamverpleegster werkzaam was. Om tijdig in het uitgestrekte buitengebied van Gemonde bij haar patiënten te komen, kreeg Remacla bij haar koperen ambtsjubileum, anderhalf jaar vóór het eeuwfeest in 1965, een DAF cadeau van de bevolking.

Print deze pagina

Terug