EERSTE STEEN GELEGD VOOR RK HBS IN MAART 1953
'Nieuw gebouw Jacob-Roelandscollege was een weelde'
OP DE FOTO: De vierde HBS-A klas uit 1968 met klassendocent Jan Wagemakers. Deze foto werd gemaakt in het toenmalige aardrijkskundelokaal in het noodgebouw. (Foto: Jubileumuitgave JRL '50 jaar - Een gouden greep').
In het jaar 1953 vonden twee gebeurtenissen plaats die deel uitmaken van de historie van het huidige Jacob-Roelandslyceum. Eind maart van dat jaar werd aan de Konijnshoolsedreef in Boxtel de eerste steen gelegd voor het nieuwe gebouw van de toenmalige R.K. Hogere Burger School (HBS), terwijl in december 1953 besloten werd de school 'Jacob-Roelandscollege' (later 'Jacob-Roelandslyceum' – red.) te noemen. Het nieuwe gebouw werd uiteindelijk in 1955 in gebruik genomen, daarvóór was de school over vier locaties verspreid. Jan Wagemakers (81) uit Boxtel, docent aardrijkskunde van 1952 tot 1984 en conrector vanaf 1957 kijkt terug op het schoolleven in de jaren vijftig.
Dat de eerste steenlegging van de HBS een belangrijke gebeurtenis was, blijkt wel uit een artikel dat Brabants Centrum destijds wijdde aan dit feit. 'Donderdag 26 maart, viel in de Konijnshoolsedreef het werk aan de nieuw te bouwen Boxtelse RK Hoge Burger School enige ogenblikken stil. De bedrijvigheid van alledag maakte plaats voor een unieke bedrijvigheid in de historie van deze school.
Omstreeks elf uur in de voormiddag kon men op het bouwterrein namelijk een zeer select gezelschap verzameld zien, onder meer bestaande uit: het bestuur van OMO (Ons Middelbaar Onderwijs), het bestuur van de Herman Brandtstichting, de architecten, de vertegenwoordigers van het aannemersbedrijf, als ook de directeur, leraren en leerlingen van de RK HBS. Zij waren daar bijeen voor bijwoning van de plechtige eerste-steen-legging van de nieuwe HBS', meldde Brabants Centrum op 27 maart 1953.
KLEINE SCHOOL
Oud-docent en voormalig conrector Wagemakers kan zich de steenlegging ruim vijftig jaar later niet goed meer voor de geest halen. Na ruim dertig jaar actief te zijn geweest op het Jacob-Roelandslyceum, maakte hij in 1984 van de mogelijkheid gebruik om vervroegd uit te treden. Met veel plezier denkt hij terug aan de jaren waarin hij als aardrijkskundeleraar lesgaf aan de leerlingen van de HBS.,,Ik ben begonnen op de HBS in Boxtel in september 1952, als aardrijkskundeleraar voor alle klassen. De HBS was toen een kleine school met minder dan honderd leerlingen. De lessen vonden eerst plaats op drie locaties en later op vier, waaronder in de Herman Brandtstraat en in 'De Ark'. Gelukkig lagen de locaties niet ver van elkaar verspreid, maar toch was het wel eens lastig om met lesmateriaal onder je arm rond te zwerven van de ene naar de andere locatie", aldus Wagemakers.
,,Tijdens de pauze waren de leerlingen op de straat te vinden. Nee, een lerarenkamer hadden we toen nog niet; ik geloof dat de leerkrachten in de pauze toezicht moesten houden. Het was toen een kwestie van improviseren, maar alles went."
Wennen moest Wagemakers ook toen hij in 1955 naar het nieuwe, moderne schoolgebouw verhuisde. ,,Dat was een echte verbetering. Het gebouw was uitgerust met onder meer een gymnastieklokaal, leslokalen, vaklokalen voor natuurkunde en scheikunde en biologie en aardrijkskunde, een aula en een lerarenkamer. Dat alles in één gebouw zat en ik samen met de biologieleraar een eigen vaklokaal had was echt een weelde, maar ook daar raakte je na verloop van tijd aan gewend."
SOBER SCHOOLLEVEN
Het schoolleven in de jaren vijftig omschrijft Wagemakers als 'sober, maar inzichtelijk'. De toenmalige directeur Jan van der Ligt was volgens hem een strenge, maar rechtvaardige man. Wagemakers: ,,Het was toen nog een kleine school, waar je alle leerlingen kende. Van der Ligt vond het belangrijk dat de regels strik werden nageleefd. Er was sprake van orde en discipline, maar niet op een vervelende manier. De leerlingen waren thuis niet anders gewend. Dat paste in het tijdsbeeld, het gezag werd gerespecteerd. Tussen leraren en leerlingen was ook duidelijke sprake van afstand, dat was toen heel gebruikelijk."De leerlingen kwamen uit onder meer middenstands- of ambtenarengezinnen, maar ook uit arbeiderskringen en van het platteland. Wagemakers: ,,Voor veel gezinnen was het in de jaren na de oorlog helemaal niet vanzelfsprekend dat de kinderen verder leerden. De keuze voor doorleren was een drempel. Zeker voor kinderen uit plattelandsgezinnen was dat ongebruikelijk, want studeren leverde niets op en ze waren hard nodig op de boerderij", aldus Wagemakers.
,,Het schoolhoofd van de lagere school wilde dan wel eens met de ouders gaan praten om hen te laten weten dat hun kind meer mogelijkheden kreeg en dat het goed zou zijn om verder te studeren. Wij hadden een goede band met veel schoolhoofden. Als een leerling zijn toelatingsexamen niet gehaald had en het schoolhoofd zei: 'Ik zou hem toch maar gewoon nemen', dan gebeurde dat ook. Er was sprake van een vertrouwensbasis."
EERSTE MEISJE
De RK HBS was in de jaren vijftig een echte jongensschool. Jos Clercx stroomde na twee jaar MMS en wat bijlessen in de vakantie in het derde jaar als oudste en een van de eerste meisjes in. Dat gebeurde overigens pas nadat de bisschop persoonlijk goedkeuring had gegeven aan het verzoek om tot de HBS te worden toegelaten. ,,Ik heb Jos Clercx ook nog in mijn klas gehad. Zover ik me het kan herinneren ging het prima met al die jongens. Destijds waren er slechts een paar meisjes in de school actief, toen ik afscheid nam in 1984 waren er net zoveel meisjes als jongens, terwijl er nu volgens mij zelfs meer meisjes zijn", zegt Wagemakers.De meeste leerlingen van de school kwamen uit Boxtel, maar daarnaast met name ook uit omliggende gemeenten en dorpen. In 1955 telde de school bijvoorbeeld 122 leerlingen, waaronder 55 uit Boxtel, 29 uit Vught, 6 uit Oisterwijk, Oirschot en Den Bosch. Verder kwamen de leerlingen uit Liempde, Haaren, Schijndel, Best, Eindhoven, Esch en Sint-Oedenrode. ,,De HBS was destijds al een echte streekschool, waar de sfeer gemoedelijk was en de leerlingen gezagstrouw waren", aldus Wagemakers
De HBS van toen maakte onder de huidige naam Jacob-Roelandslyceum door de decennia heen een enorme groei door. Binnen dertig jaar tijd liep het leerlingenaantal op van nog geen honderd naar ruim 830 in het begin van de jaren tachtig. ,,Als vwo-school was het JRL een van de grootste scholen van Nederland, zonder veel concurrentie in de regio. Boxtel had een groot voedingsgebied en achterland en geen concurrentie. Daarnaast had het onderwijs te maken met de naoorlogse geboortegolf, wat na 1960 gevolgen heeft gehad. Het onderwijs groeide, mede doordat het aanbod van leerlingen toenam", zijn volgens Wagemakers een paar van de factoren voor de groei van de school.
,,Nu zijn het de leerlingen die zelf bepalen naar welke school in het voortgezet onderwijs ze gaan, maar vroeger was het het schoolhoofd dat daarover besliste. Dat was toen heel normaal, de ouders hadden alle vertouwen in het schoolhoofd. Maar het was een heel andere tijd. Zelf denk ik met plezier terug aan mijn periode op school in de jaren vijftig. Alles was kleinschaliger, maar heel overzichtelijk. Het was heel fijn om destijds met de leerlingen samen te werken."
OP DE FOTO: De HBS-klas III uit 1955 met Jos Clercx als een van de eerste meisjes in het midden. (Foto: Jubileumuitgave JRL '50 jaar - Een gouden greep').
Wat er verder gebeurde in 1953
3 februari 2005