JAN VERHAGEN NEEMT AFSCHEID VAN KUNSTSTICHTING
'Kunst blijft je altijd verbazen'
OP DE FOTO: Jan Verhagen 'inspecteert' het kunstwerk Wachtermeester van kunstenaar Frans Verhaak dat in 1968 bij de opening van het politiebureau aan de Markt werd geplaatst. Dankzij inspanning van Verhagen werd het stalen plastiek later verplaatst naar het nieuwe districtskantoor aan de Bosscheweg.
Een van de initiatiefnemers en grondleggers van de Boxtelse Kunststichting, Jan Verhagen (71) neemt eind deze maand afscheid als bestuurslid. De Boxtelaar draagt kunst een warm hart toe en is van mening dat het kunstbeleid in deze gemeente de laatste jaren een flinke sprong voorwaarts heeft gemaakt. ,,Kunst moet verbazen; ik blijf me dat doen."
Een van de eerste acties die Verhagen ondernam op het gebied van openbaar kunstbezit in Boxtel was het veiligstellen van het mozaïektableau dat de hal van de voormalige huishoudschool aan de Jan Kruijsenstraat sierde. ,,Het gebouw was eigendom van het Rijk en moest tegen de vlakte. We kregen een paar dagen de tijd om het te verwijderen. Gelukkig zijn we daarin geslaagd. Sindsdien staat het opgeslagen bij het Vmbo-College Boxtel. Graag had ik het ergens in Boxtel een nieuw plaatsje gegeven voordat ik met mijn werk voor de Kunststichting stop. Dat lukt echter niet meer. Jammer, maar het is in goede handen."
Toen de oud-directeur van LOM-school 't Honk dertien jaar geleden vrij abrupt stopte met werken, viel het hem niet mee om zijn vrije tijd te vullen. Vandaar dat hij zich op de kunst stortte. ,,Ik had altijd al iets met kunst en heb diverse cursussen gevolgd bij de open universiteit. Ik ben gestart met het catalogiseren van de tweehonderd etsen van Henk Visch die op de zolder van het gemeentehuis stonden. Ik had Visch eerder wel eens aan het werk gezien in zijn atelier op Duinendaal, in het pand waar nu Piet Snijders woont ('t Anker). De werken waren in het bezit van de gemeente gekomen dankzij de BKR-regeling, waarbij beeldend kunstenaars een uitkering kregen van de gemeente in ruil voor de kunstwerken die ze maakten. Bij de gemeente was bijna niemand op de hoogte van de waarde van deze etsen. Achteraf is Boxtel er goed mee geweest; Visch is nu een internationaal gevraagde kunstenaar en zijn werk brengt veel geld op", weet Verhagen.
VERGADEREN
Ongeveer tegelijk met de inventaris die Verhagen maakte van het gemeentelijk kunstbezit, verscheen een nota kunstbeleid waarin onder meer werd geopperd dat het goed was als er een Boxtelse Kunststichting zou komen. ,,Later is er nog een tweede kunstnota uitgebracht, maar ook die belandde ergens in een ambtelijke bureaula. Ik heb toen zelf maar het initiatief genomen om een kunststichting in het leven te roepen. De toenmalige wethouder Mario Knoops reageerde niet afwijzend en vrij willekeurig heb ik toen ongeveer dertig mensen aangeschreven om te polsen of ze belangstelling hadden om zo'n stichting mee vorm te geven. De huidige voorzitter Marja Reitsma en Meggie Verstraten zijn samen met mij vanaf de oprichting op 4 december 1996 lid van het stichtingsbestuur", weet Verhagen, die jarenlang de functies van secretaris en penningmeester combineerde.Na twee bestuurstermijnen neemt de Boxtelaar afscheid van de Kunststichting. ,,Veel kunstenaars zijn van mening dat je niet over kunst moet vergaderen, maar daar ben ik het niet mee eens. Het is belangrijk voor een goed kunstbeleid dat er een gedegen overleg is. Bij de start van de Kunststichting kregen we zeggenschap en verantwoordelijkheid over de 40.000 gulden die jaarlijks door de gemeente werden begroot, maar waarmee zelden of nooit iets werd gedaan. Je kunt dit gemeenschapsgeld niet zómaar uitgeven. Daarover moet worden nagedacht", stelt Verhagen.
De Kunststichting heeft in de loop van de jaren onder meer het beeld van Eligius van den Aker aangekocht, wat aanvankelijk in de Stationsstraat stond, maar later verhuisde naar de voet van de Sint-Petruskerk. Bovendien werden de schilderijen in het gemeentehuis gerestaureerd en diverse etsen van Visch ingelijst. Ook het beeld van de Groningse kunstenares Sytske Miedema aan de oever van het Leijsenven kwam er op initiatief van de Kunststichting. Vorig jaar raakte dit beeld zwaar beschadigd. ,,Aanvankelijk dachten we dat het door vandalisme kwam, maar na berekeningen lijkt het waarschijnlijk dat het 'been' waarop het beeld steunt onvoldoende draagkracht had. Waarschijnlijk hebben enkele kinderen op het beeld gespeeld en is het daardoor in elkaar gezakt. Dat extra gewicht kon het niet hebben. Tijdens de restauratie hebben we de constructie aanzienlijk verstevigd."
EIGENDOMSRECHT
Verhagen worstelt als bestuurslid van de Kunststichting met de eigendomsrechten van de maker van een kunstwerk. ,,Een voorbeeld: we kregen van de Michaëlschool het kunstwerk 'De Poort', het roestige 'kaartenhuis' op het terrein van de Saltho. Dat moest verplaatst worden in verband met uitbreiding van de bebouwing op het terrein. Omdat de kunstenaar ervan bekend was, hebben we met hem contact opgenomen. We hadden al een nieuwe plek op het oog: langs de Keulsebaan bij de entree van bedrijventerrein Ladonk, net voorbij het spoorviaduct."Op de vraag of de maker (Michael Somers uit Den Bosch) het beeld op de nieuwe plek wilde onthullen, kreeg de Kunststichting per omgaande post een rekening van 2.300 gulden met de mededeling dat ze dat bedrag moest voldoen en dat Somers dan wel een nieuwe plek zou zoeken. ,,Nou vráág ik je. Ik begrijp dat – zoals Somers aangaf – hij destijds goed heeft nagedacht over de plek waar zijn kunstwerk moest komen, maar om zoveel jaar na dato opnieuw geld te vragen voor een verplaatsing gaat me te ver. We zijn dan ook niet op zijn eis ingegaan. Nu staat het beeld te verrotten in de slootkant op het Salthoterrein. Over een tijdje is het onherstelbaar beschadigd. De enige bestemming die het wat mij betreft nog kan krijgen, is de milieustraat", stelt Verhagen zonder blikken of blozen.
Hoewel hij zijn werk voor de Kunststichting Boxtel beëindigt, blijft de in Vught geboren, maar in Boxtel opgegroeide Verhagen genieten van kunst. ,,Alleen al het kijken naar kunst, leidt ertoe dat je nadenkt. Je blijft je verbazen. Door kunst ontwikkel je jezelf beslist en dat wil ik graag blijven doen."
25 november 2004