Stapelen als monumentaal sfeerbeeld voor Brabant
OP DE FOTO: Oud-Boxtelaar en dichter Victor Vroomkoning heeft een bijzonder gedicht beschreven over kasteel Stapelen in Boxtel.
Tulpen, klompen, zwartbonte koeien, molens, Volendamse klederdracht. Dankbare onderwerpen om Nederland te promoten. Dat rijtje kan volgend jaar op een heel ander vlak aangevuld worden met een bijzonder boekwerk: ‘Holland a poem’. Daarin komen alle provincies in woord en beeld; met foto’s en gedichten. De foto’s komen van Antoine van der Maessen en voor provinciale odes zijn diverse dichters uitgenodigd. Voor Brabant is Victor Vroomkoning (oud-Boxtelaar Walter van de Laar) uitverkoren. De dichter koos voor kasteel Stapelen in Boxtel, een monument uit zijn jeugd waaraan hij bijzondere herinneringen bewaart.
Bedoeling is met 'Holland a poem’ Nederland internationaal uit te dragen. Bijzonder is dan ook dat het boek in het Engels vertaald zal worden; de eerste oplage bestaat uit 3.000 exemplaren. Andere dichters die Nederland zullen uitdragen zijn onder meer Mark Boog (Utrecht), Erik Menkveld (Zuid-Holland), Hans Tentije (Noord-Holland), Willem van Toorn (Friesland), Alb. Soepboer (Flevoland), Harry ter Balkt (Gelderland), Wiel Kusters (Limburg) en Johanna Kruit (Zeeland).
STAPELEN
Enkele maanden geleden werd Walter van de Laar (65), die al jaren in Nijmegen woont, benaderd om zijn aandeel aan dit bijzondere boek te leveren. Een vraag die spontaan positief beantwoord werd, maar die hem ook geruime tijd in de ban zou houden. Want hoe breng je nu het karakter van Brabant voor buitenstaanders in beeld? Zijn gedachten gingen onmiddellijk terug naar zijn jeugd die hij op de hoek van de Rechterstraat-Kruisstraat doorbracht. Hij herinnerde zich het typische landschap met populieren en knotwilgen, dacht even aan de monumentale Sint-Janskathedraal, twijfelde bij het beeld van de meanderende Binnen-Dieze, kwam terug op de Dommel die hem via wat 'uitstapjes' naar Mieke Vingerhoeds en de Heilige Eik weer naar Boxtel bracht.Toen de opdrachtgever duidelijk maakte dat het vooral een 'persoonlijke’ blik op Brabant mocht zijn, richtte Walter zijn vizier puur op het hart van Boxtel, waar hij opgroeide en van kind man werd. Het duurde niet lang of zijn jeugdherinneringen 'stuurden’ hem richting kasteel Stapelen. Een kasteel dat meer in zijn verbeelding losmaakte dan het gebouw in werkelijkheid voor hem bleek te hebben. Het woord kasteel bleek een illusie, maar de omgeving raakte hem opnieuw en bracht jeugdsentiment en nostalgie tot leven. Hij herinnerde zich de breugeliaanse kermis, zijn eerste vriendinnetje, de Lourdesgrot, de beschutting van rododendrons en oude bomen, het bloedwonder en de processies.
De dichter maakte een afspraak met een huidige kasteelbewoner en sprak met Boxtelse leeftijdgenoten om zijn herinneringen op waarheid te toetsen. Hij wandelde er rond om illusie en realiteit te ontrafelen zonder de sfeer van toen geweld aan te doen. Schijnbaar moeiteloos schilderde Victor Vroomkoning het beeld van een kasteel in het hart van Brabant, dat veel meer is dan een monument van steen. Het gedicht zal binnenkort in het Engels vertaald worden, maar van de Nederlandse versie krijgen de lezers van deze krant de primeur.
OP DE FOTO: ...VICTOR VROOMKONING...
VEELZIJDIG DICHTER
Walter van de Laar werd als de helft van een twee-eiige tweeling uit een Antwerpse moeder geboren en wel op de hoek van de Kruisstraat en Rechterstraat, waar zijn Gelderse vader een brood- en banketzaak dreef. Hij studeerde Nederlandse taal- en letterkunde en filosofie te Nijmegen. Tot 1995 was Walter werkzaam in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs. Momenteel is hij medewerker van het Kritisch Literatuur Lexicon.Een enkele andersoortige publicatie daargelaten, publiceert Victor Vroomkoning uitsluitend gedichten. Zijn werk werd en wordt nog steeds regelmatig opgenomen in een groot aantal Vlaamse en Nederlandse literaire tijdschriften. Zijn gedichten zijn terug te vinden in diverse bloemlezingen en werden nogal eens onderscheiden (o.a. met de Pablo-Nerudaprijs 1983). Het gedicht Vuilniszakken (uit de bundel Echo van een echo) behoort inmiddels tot de canon van de Nederlandstalige poëzie.
Vroomkoning was voorzitter van de jury van de Johnny van Doornprijs, is sinds jaar en dag voorzitter van de jury van de SNS- literatuurprijs en is jaarlijks als jurylid actief voor de Gelderse Kunstbende. Hij zat in de redactie van het Literair Café O'42 en van Zaal Zes, het literaire programma van LUX, beide te Nijmegen. Hij treedt tamelijk vaak in het hele land op, geeft ook workshops poëzie.
Onder het heteroniem Stella Napels publiceerde Vroomkoning de geruchtmakende bundel Lippendienst (De Arbeiderspers, Amsterdam 1997); voor het manuscript hiervan was hij in 1995 onderscheiden met de tweejaarlijkse Blanka Gijselenprijs. Zijn laatste bundel Bij verstek, verscheen in 2002 bij De Arbeiderspers. Vorig jaar werd aan hem de tweejaarlijkse Pieter Geert Buckinx-poëzieprijs toegekend. Dit jaar ontving hij uit handen van burgemeester Jan van Homelen van Boxtel de onderscheiding Kei van een Boxtelaar. Dat gebeurde tijdens de eerste Dicht-Slam-Rap in café Begijn.
STAPELEN
Op zijn gracht vond je het schaatsen uit, zijn waterput was je eerste geluidsinstallatie, je zwierde er naar de maan op de breugeliaanse kermis, verdwaalde in zaagsel- mozaďeken op processiepaden, kerfde je klein bestaan in een der reuzen, toetste aaibaarheid in de pikdonkere holtes van zijn rododendrons. Alles sprookje toen je buiten je dromen durfde te wedden dat het bestond.Je ontdekte de Lourdesgrot met de Lievevrouw vlakbij en de geheimenis van het plaatselijk bloedwonder maar liever vertrouwde je op de feiten van de meisjes hun nisje en je eigen vlees en bloed in een kano op de Dommel, je slangen van armen meanderend om hun aanbeden lijfje. Soms verstoorde de suisse je wankel evenwicht, verdreef je met het eendagsliefje uit je proefondervindelijk paradijs.
Het ligt er nog, je jeugdig landjuweel, onaanzienlijk Brabants leen sinds je de maat der dingen kent, samen- raapsel van stijlen en bouwsels waaromheen je leefde, kantelen voor de vorm om kasteel te heten. Je zou leren hoe het kind erin opging, de jongen er zich vergat, naar hun staat geschapen als het was en onveranderlijk bleef. Je gaat er wel eens heen om je weer Stapelen te weten.
(Victor Vroomkoning)
OP DE FOTO: Beeld van Kasteel Stapelen.
10 juni 2004