’Ik hoop ooit nog eens in Hollywood te werken’
Na het behalen van zijn atheneumdiploma aan het Jacob-Roelandslyceum was Jeroen Kuitenbrouwer (36) te nerveus om naar het conservatorium te gaan. Nu is de in Boxtel geboren en getogen componist een van de bekendste makers van tunes bij de publieke omroep en werd zijn werk al eens verkozen boven dat van Henny Vrienten. Morgen, vrijdag 5 september, maakt heel Nederland kennis met de nieuwe huisstijl van Nederland 1, 2 en 3. De muziek bij alle tunes op Nederland 2 is van Kuitenbrouwer. ,,Ik kan heel koppig zijn.”
Kuitenbrouwer zucht als hij terugblikt op het creatieve proces dat hij samen met het Britse productiebureau Kemistry achter de rug heeft. Na maanden vergaderen, praten, discussiëren en vooral heel veel ruzie maken is de netstyling van de publieke omroep klaar en krijgen Nederland 1, 2 en 3 een nieuw gezicht. Kemistry maakte de huisstijl en koos voor primaire kleuren in combinatie met simpele rechte lijnen, de muziek werd aangeleverd door Nederlandse componisten.
Massive Music componeerde alle tunes voor Nederland 1, de hippe Junkie XL werd ingehuurd voor Nederland 3. En Kuitenbrouwer? Hij bedacht de muziek voor alle filmpjes die op Nederland 2 worden vertoond ter aankondiging en afsluiting van de reclameblokken of die tussen twee programma’s worden vertoond. ,,Je wilt niet weten hoe dik de boekwerken waren die ik van tevoren heb moeten doornemen. Honderd pagina’s over de doelgroep, de kleding, de smaak en de voorkeur van de gemiddelde Nederland 2-kijker om inspiratie op te doen voor een goede tune. En toen lagen er ineens 66 filmpjes in mijn studio waarbij de muziek gecomponeerd moest worden.”
Kuitenbrouwer blikt met tevredenheid terug op een bijzonder intensief maar vooral creatief proces, waarin nogal eens harde woorden vielen met de executive producer van productiebureau Kemistry. ,,Ik houd helemaal niet van conflicten. Ik vind het vreselijk, ga ze uit de weg en omzeil het liefst alle klippen. Maar bij deze opdracht was ik heel koppig, net als de producer. Tijdens het werken is dat vervelend, maar nu alles klaar is merk je dat een conflict uitvechten effect heeft. We hebben echt iets goeds neergezet.” Relativerend: ,,Zonder wrijving geen glans, moet je maar denken.”
In zijn kleine studio ergens op een bedrijventerrein in Utrecht-Noord laat Kuitenbrouwer een paar filmpjes zien die vanaf morgen op Nederland 2 verschijnen. ’Open, sportief, gezellig, familiaal’, dat zijn de vier woorden waarmee Nederland 2 ze omschrijft. De componist spreekt van moderne en simpele filmpjes, waarin twee bewegende beelden worden gescheiden door een verticale lijn. ,,Ik ben uitgegaan van een begintoon, een overgang en een slottoon, die aansluiten bij de beelden.” Kuitenbrouwer toont filmpjes van een crossfietser die verandert in een skater en van ballonnen die veranderen in zeepbellen. Betoverende klanken vullen de studio.
WORTELS
Kuitenbrouwer woont al geruime tijd in Utrecht. Na de Molenwijkschool, de Bracbant Havo, een paar jaar havo-top aan De Kempenhorst in Oirschot en het Jacob-Roelandslyceum koos hij voor muziekwetenschappen, een universitaire en vooral erg theoretische opleiding aan de universiteit in Utrecht. ,,Eigenlijk had ik naar het conservatorium moeten gaan, maar daar was ik toen (1987 – red.) veel te nerveus voor. Zodra ik op een podium moest staan, kon ik geen noot meer produceren”, blikt de componist terug. Het werd dus Utrecht, waar hij vooral studeerde met op klassieke muziek georiënteerde jongeren. Grinnikend: ,,Eigenlijk zaten op die opleiding alleen maar mensen die liever muziek hadden willen spelen.”Zijn muzikale wortels liggen op de vroegere Boxtelse muziekschool, waar hij van docent Jos de Wilde gitaarles kreeg. In zijn tienerjaren zat Kuitenbrouwer in verschillende bandjes die nooit enige faam zouden verwerven. Ook speelde hij in Time Exposure, een groep die enige bekendheid verwierf in het Boxtelse muziekcircuit en die enkele keren op de Markt mocht optreden tijdens Koninginnedag. ,,In Time Exposure zat ik samen met onder meer Harrie Hendriks, met wie ik nog steeds contact heb. Ik weet nog dat we altijd probeerden te concurreren met Sequence, de band van de broertjes Van Laere. Maar die waren altijd beter dan wij.”
TOOTS
In Utrecht bleef Kuitenbrouwer gitaar spelen. Ook zat hij in bandjes, onder meer met jeugdvriend Hans van Hastenberg, die saxofoon speelde. ,,Mijn studie vond ik eigenlijk helemaal niks. Veel te theoretisch. Ik volgde een paar cursussen studiotechniek aan het conservatorium en switchte naar Amsterdam voor de specialisatie etnomusicologie. Dat zal nu wel wereldmuziek genoemd worden. Ik studeerde af op Toots Thielemans, die ik nog steeds enorm bewonder.”Het was de periode waarin Kuitenbrouwer besloot dat zijn toekomst toch echt in de muziek lag. Hij werd technicus in de Byton Studios waarin hij via via aan de slag kon. Pro deo, want eigenlijk was er geen plaats voor hem. ,,Ik verdiende geld door te werken bij de bloemenveiling, IBM, de Hema en de Bijenkorf. In de studio leerde ik knippen, monteren, dat soort werk. En dat ging steeds beter en ik merkte dat ik me vaker met het creatieve proces ging bemoeien. Toen dacht ik: ’Dat kan ik eigenlijk ook, waarom doe ik het zelf niet?’.”
Kuitenbrouwer opende bij de Postbank een rekening onder de naam Kuitenbrouwer Music, kocht een tweedehands Atari-computer voor vijftig gulden en een synthesizer en ging aan de slag. ,,Natuurlijk verdiende ik er geen cent mee en kreeg ik geen opdrachten. Maar in de studio werkte ik aan klantenbinding en kreeg ik de kans om voor 3FM een paar tunes te maken, onder meer voor telefoonspelletjes.” Van het een kwam het ander. Hij componeerde de muziek voor het ANP-nieuws - ,,die tune is alweer vervangen”- en maakte de muziek voor programma’s als Arbeidsvitaminen en de Breakfast Club.
Zijn doorbraak kwam toen hij met onder meer Henny Vrienten mocht meedingen naar een opdracht van Radio 1, dat alle tunes en geluidjes wilde veranderen. ,,Mijn eerste ideeën werden van tafel geveegd. Veel te Amerikaans, vonden ze. Mijn tweede voorstel begon steeds meer te leven en voordat ik het wist had ik de opdracht.” Thans zijn vrijwel alle tunes op Radio 1 van Kuitenbrouwer. Mogelijk mag hij nog gaan werken aan de nieuwe tune voor het radiosportprogramma Langs de Lijn. ,,Die tune staat bij iedereen in het geheugen gegrift en het zal niet meevallen om iets nieuws te bedenken. Als ze vragen om ook 'Met het oog op morgen’ te doen, zal ik weigeren. Die tune met Reinhard Mey (’Gute Nacht, Freunde...’ – red.) is zó klassiek, die mag nooit vervangen worden.”
VISSEN
Na Radio 1 volgden bijzondere opdrachten voor 747 AM, het vroegere Radio 5, en de Wereldomroep. Ook werkte hij aan een bijzonder hoorspel van de Humanistische Omroep, dat vorig jaar in oktober in Berlijn werd onderscheiden met de prestigieuze Prix Europe. Het hoorspel, getiteld ’Zeeuws Meisje’ en ingesproken door actrice Ricky Koole, is geen hoorspel in de oude stijl met geluiden van knisperende steentjes of zachtjes vallende regendruppels. ,,Ik heb de complete soundtrack gemaakt. Je moet de muziek meer zien als een soundscape met geluiden die gevoelens bij de tekst moeten oproepen.”De muziek die Kuitenbrouwer componeerde voor Nederland 2 wordt ook ingezonden voor een prijs. En zonder aarzeling zegt hij dat de bijzondere combinatie van beeld en geluid kansrijk is voor een ereplaats. Een nieuwe onderscheiding zou Kuitenbrouwer dichter bij zijn ultieme droom kunnen brengen: Hollywood. ,,Ach, het is allemaal heel ver weg, ik heb nog weinig met film gedaan. Ik ben nu nog met andere dingen bezig. Maar het hoorspel ligt dicht bij de film en ik zou graag aan een film werken.”
Muziek is alles voor Kuitenbrouwer. ,,Misschien klinkt het erg spiritueel, maar muziek is mijn binding met de aarde, het leven.” Hij vertelt dat hij een grote voorliefde heeft voor de muziek van Chopin, maar ook graag luistert naar jazzgitarist Pat Metheny. Underground en dance bevallen hem ook. ,,Vanwege mijn werk ben ik heel erg gespitst op trends. Ik hoor graag wat nieuw is om er inspiratie uit te putten. Nee, ik hoef geen hele nummers te horen. Het liefst hoor ik een paar seconden. Die sla ik op in mijn hoofd en daarmee ga ik aan de slag.”
Zijn geboortedorp Boxtel heeft Kuitenbrouwer nooit uit het oog verloren. Het is de plek waar hij samen met zijn vrienden Harrie Hendriks en Olof Peijnenburg een talentenjacht won in zaal Bellevue en een plekje verdiende op de zittingsavonden. Het is ook de plek waar hij nog ieder jaar terugkeert om carnaval te vieren met oude bekenden. ,,Het heeft iets vertrouwds om in Boxtel terug te keren. Ik kom er altijd mensen van vroeger tegen; met hen heb je iets wat je met anderen moeilijk opbouwt.”
Een andere gelegenheid om terug te keren in Boxtel is vissen. ,,Als ik tijd heb ga ik terug naar de plek aan de Dommel waar vroeger bijna niemand kwam en waar het nog steeds heel rustig is. Het zit er barstensvol vis. Waar? Nee, die plek mag beslist niet onthuld worden."
4 september 2003