De Kleine Aarde wil duurzaam wijkcentrum worden
De bekendste boerderij van Boxtel is ongetwijfeld de Van Coothhoeve. Het is niet de voor deze contreien opmerkelijke bouwstijl van de boerderij die aan de – zelfs landelijke – bekendheid heeft bijgedragen. Nee, de vestiging van de toenmalige Stichting De Jonge Onderzoekers en de aanleg van een milieuvriendelijke proeftuin zorgden in 1973 dat Boxtel op de kaart werd gezet. De Van Coothhoeve – eigendom van de gemeente Boxtel - speelt al dertig jaar een centrale rol in het bestaan van ecocentrum De Kleine Aarde. Renovatie van het karakteristieke gebouw is echter noodzakelijk.
De gemeenteraad ging in december 1972 akkoord met de verhuur van de Van Coothhoeve aan De Jonge Onderzoekers en daarmee was een nieuwe toekomst als experimenteel wetenschappelijk centrum op het gebied van land- en tuinbouw verzekerd. De nieuwe bestemming beantwoordde ook aan de doelstellingen van het Legaat Van Cooth waar de boerderij deel van uitmaakte. Van Cooth was een 19de eeuwse weldoener die had bepaald dat zijn nalatenschap ten goede moest komen aan de ontwikkeling van de Brabantse jeugd. Stichting De Jonge Onderzoekers paste prima in die doelstelling en was daarom ook een geschikte huurder geworden voor de in de jaren twintig van de vorige eeuw opgetrokken hoeve in de buurtschap Munsel. Over de bouw van de boerderij is weinig bekend, maar het zou een van de eerste boerderijen zijn geweest die is opgetrokken met stalen spanten. De hoge dakconstructie is opmerkelijk in deze streken.
In februari 1978 werd een groot deel van de hoeve door brand verwoest nadat twee kinderen op de zolder vuurtje hadden gestookt. De brandstichting leidde niet tot persoonlijke ongelukken, maar het functioneren van De Kleine Aarde werd gedurende twee jaar flink belemmerd. Met financiële steun van de donateurs en de gemeente Boxtel werd de schade hersteld en kon de boerderij in 1980 feestelijk heropend worden.
BEHELPEN
Ben van Dieren (48), teamleider van de groep medewerkers die het twee hectaren grote terrein en de tuin beheert, woont met zijn vrouw en twee kinderen in het voorste gedeelte van de Van Coothhoeve, die aan de buitenkant nog vrijwel geheel in oorspronkelijke staat verkeert. Zestien jaar geleden nam het paar zijn intrek. ,,Wonen in de Van Coothhoeve is net kamperen. Het is vooral behelpen; de boerderij is dringend aan een opknapbeurt toe en dient te worden aangepast aan de eisen van deze tijd. Er is geen centrale verwarming; de keuken en de sanitaire voorzieningen zijn verouderd en het gebouw is niet geïsoleerd. Bovendien is het hier erg tochtig. Onze kantoormedewerkers die hier hun werkplek hebben, werken 's winters met hun jas aan", weet Van Dieren. Hij vertelt dat de muren van de boerderij scheuren vertonen en dat op sommige plaatsen verzakkingen zijn geconstateerd.Van Dieren huurt zijn woning van De Kleine Aarde die op haar beurt de gemeente Boxtel als huisbaas heeft. ,,Medewerkers van de gemeente zijn al diverse malen langs geweest om te bekijken welke aanpassingen er moeten gebeuren, maar het blijft bij inventariseren. Waarschijnlijk door diverse wisselingen van de wacht binnen het ambtenarenkorps", aldus Van Dieren. Hij vindt dat de gemeente haar verantwoordelijkheid moet nemen. Boxtel mag trots zijn op dit pand. De Kleine Aarde zorgt voor veel publiciteit voor Boxtel. Het is zonde om het gebouw te laten verslonzen", vindt Van Dieren.
Ondanks de gebreken denkt de medewerker van De Kleine Aarde er niet aan om te verhuizen. ,,Het is een prachtige plek om te wonen. Aan de rand van het dorp met toch alle voorzieningen binnen handbereik."
IN GOEDE AARDE
Ook directeur Marijke Kuipers (41) van De Kleine Aarde onderkent de gebreken van de Van Coothhoeve. Ze vertelt dat het pand last heeft van houtworm. ,,We zouden de boerderij graag op duurzame wijze renoveren. Op die manier kan het pand een voorbeeldfunctie vervullen voor mensen die ook een bestaand gebouw op milieuvriendelijke wijze willen renoveren. Al onze medewerkers vinden er hun werkplek, er worden cursussen gegeven en onze kantine en archief zijn er gevestigd. De hoeve is écht het hart van De Kleine Aarde." Toch verwacht ze niet dat renovatie al op korte termijn realiseerbaar is.
Dat in de komende jaren rondom het milieueducatiecentrum de duurzame nieuwbouwwijk In Goede Aarde wordt opgetrokken, ziet Kuipers als een kans. ,,Natuurlijk, ons terrein wordt ingeperkt en we zullen rekening moeten houden met onze nieuwe buren. De gemeente heeft ons echter de gelegenheid gegeven om mee te denken over de invulling en uitwerking van het bouwplan waarin duurzaamheid het uitgangspunt is. Zo is De Kleine Aarde ingeschakeld om het openbaar groen in de nieuwe wijk in te richten en wellicht dat hier het informatiecentrum voor de bewoners wordt gevestigd. Mogelijk kunnen we op die manier uitgroeien tot een heus wijkcentrum voor de mensen in de buurt. De gemeente is in ieder geval heel erg enthousiast daarover."
Door volgend voorjaar een nieuwe tentoonstelling over de mogelijkheden van een duurzame woninginrichting te openen, speelt De Kleine Aarde in op haar toekomstige rol.
De geluids- en verkeersoverlast die de bouwactiviteiten ongetwijfeld met zich meebrengen, neemt Kuipers voor lief. ,,Dat hoort er gewoon bij. Wel ben ik blij dat er nu een goede oplossing lijkt te komen om de nieuwe wijk te ontsluiten."
DUURZAAMHEID
Kuipers is nu acht maanden als directeur van De Kleine Aarde actief. Ze studeerde voedingswetenschappen aan de Landbouwuniversiteit van Wageningen, waar ze nog steeds woont. De geboren Arnhemse heeft met name in Zuid-Soedan gewerkt als voedseldeskundige voor Artsen Zonder Grenzen. Als directeur van de Stichting Agromisa gaf ze ondersteuning aan boeren in ontwikkelingslanden met het doel de balans in de voedselverdeling te verbeteren.Binnen De Kleine Aarde wil Kuipers de professionalisering verder gestalte geven. Ook de link met het bedrijfsleven moet worden versterkt. De inrichting van Bike Experience, de afgelopen voorjaar geopende testplaats waar consumenten bestaande en nieuwe fietsen en aanverwante producten kunnen uitproberen, is daarvan het eerste sprekende voorbeeld. ,,De fabrikanten staan in de rij en zijn erg enthousiast. Ons uiteindelijke doel is het aantal korte autoritten terug te dringen. Liefst in 71 procent van de keren dat de auto wordt gebruikt, gaat het om afstanden van minder dan 7,5 kilometer. Dat zijn afstanden waarin de auto het meest belastend is voor het milieu."
Kuipers wil bezoekers vooral laten zien dat duurzame maatregelen vaak op simpele wijze te realiseren zijn. ,,Neem bijvoorbeeld de waterbesparende douchekop. Voor een doorsnee-gezin scheelt het slechts enkele tientjes op jaarbasis, maar landelijk praat je over een gigantische besparing. Dit zijn zaken die er werkelijk toe doen", aldus Kuipers.
Vrijdag 19 september opent De Kleine Aarde een voedseltentoonstelling; twee dagen later is het publiek welkom tijdens een culinaire zondag waar diverse hapjes kunnen worden geproefd en waar kookcursussen worden gedemonstreerd. Zowel voor volwassenen als voor kinderen is een programma samengesteld waarin een milieubewuster voedingspatroon wordt belicht.
21 augustus 2003