'Pastoor heeft minder aanzien
dan vroeger'
Hij was vanaf 1953 actief als missiepater in Brazilië, maar keerde om gezondheidsredenen in 1988 noodgedwongen terug naar Nederland. Nadien vestigde pater Johan van der Wiel (77) uit Liempde zich in Kasteel Stapelen in Boxtel, waar hij het vijftien jaar later nog steeds uitstekend naar zijn zin heeft. Drie keer in de maand leidt hij als priester diensten in verpleeghuis Lindenlust, terwijl hij in zijn vrije tijd een fervent biljarter is. Zaterdag 10 mei viert Van der Wiel zijn vijftigjarig priesterjubileum met een heilige mis in de kerk van Sint-Jans Onthoofding in Liempde (vanaf 15.30 uur) en een receptie (16.45-18.15 uur) in de Marktzichtzalen te Boxtel.
Pater Van der Wiel is geen man van veel woorden. Wie lange verhalen verwacht over zijn leven en werk in Brazilië is aan het verkeerde adres. ,,Ik ben nou eenmaal niet zo'n prater. Ik heb in Brazilië een mooie tijd gehad, maar ik kan niet zeggen dat ik heimwee heb naar het land. Jarenlang heb ik daar het gewone parochiewerk gedaan, waaronder missen lezen, biechten afnemen en zieken bezoeken. Mijn tijd als pastoor van 1972 tot 1986 van de S. Antonio De Posse-parochie in de staat São Paulo was voor mij de mooiste periode. Als pastoor ben je zelfstandig en kun je op je eigen manier invulling geven aan het werk dat in de parochie moet gebeuren. Je bent vrij en van niemand afhankelijk. Dat beviel me uitstekend", aldus Van der Wiel.
,,Ik 1986 kreeg ik last van een bloedvatverstopping in mijn been, waardoor ik niet meer optimaal kon functioneren. Ik ben toen verschillende malen in het ziekenhuis opgenomen, maar een oplossing bleef uit. Uiteindelijk ben ik in 1988 terug naar Holland gegaan, waar ik in Eindhoven geopereerd werd. Gelukkig is alles uiteindelijk goed gekomen en kon ik weer normaal mijn gang gaan."
LIEMPDE
Pater Van der Wiel groeide op in Liempde, waar hij in de Liempdse parochiekerk Sint-Jans Onthoofding zijn eerste heilige mis opdroeg. ,,Dat was op 19 april 1953. Ik weet het nog goed want ik studeerde toen nog voor priester in Bergeijk. Het was een dienst voor mijn grootouders van moeders' kant. Nee, die viering had niets te maken met de viering van het 350-jarig bestaan van de parochie. Mijn eerste mis en dat jubileum staan helemaal los van elkaar, net als de viering van mijn gouden priesterjubileum en het vierhonderdjarig bestaan van de Liempdse parochie", lacht Van der Wiel.,,In juli 1953 ben ik afgestudeerd als priester, waarna ik op 7 oktober van dat jaar met de boot naar Brazilië ben gegaan. Dat was een lange reis, want uiteindelijk kwam ik daar pas op 23 oktober aan. De eerste maanden verbleef ik in een gebied boven Rio de Janeiro, waar ik de taal geleerd heb. Al duurde het nog enige tijd voordat ik de taal echt onder de knie had."
Van der Wiel werkte tijdens zijn verblijf in Brazilië voor verschillende parochies, onder meer in een buitenwijk van São Paulo en in een agrarisch gebied in de binnenlanden op 600 kilometer afstand van die stad . ,,Nee, echte armoede ben ik niet tegengekomen in Brazilië. Het is daar eigenlijk niet veel anders dan hier. Mensen zijn overal hetzelfde, al zijn de Brazilianen over het algemeen natuurlijk wel extroverter in hun gedrag dan Nederlanders. Een ander verschil is dat de pastoor nog echt iemand is in Brazilië. Als pastoor krijg je veel respect van de mensen."
In Nederland is het aanzien voor de pastoor volgens Van der Wiel in de loop der jaren afgenomen. ,,Vroeger was dat heel anders, want toen waren de pastoor, de hoofdonderwijzer, de leraren en de dokter de enige mensen in het dorp die gestudeerd hadden. Zij waren vooraanstaande personen. Nu is alles anders, de pastoor heeft nu veel minder te betekenen."
JUBILEUM
Inmiddels is pater Van der Wiel alweer zo'n vijftien jaar terug in Nederland. In die tijd heeft hij als priester onder meer vieringen verzorgd in bejaardenhuis Huize Nazareth te Best, terwijl hij nog steeds actief is als voorganger bij diensten in verpleeghuis Lindenlust in Boxtel. Maar de meeste tijd spendeert hij aan zijn grote hobby, biljarten.,,Biljarten heb ik altijd graag gedaan. Ik doe het nog steeds bijna dagelijks, onder meer in het Ursulagebouw, in gemeenschapshuis De Walnoot en dienstencentrum De Kloosterhof in Liempde. Biljarten is een leuk spel, maar ik wil wel altijd heel graag winnen; een beetje voor de lol spelen vind ik niks", aldus Van der Wiel, die mede dankzij zijn liefde voor het biljarten nog vaak in Liempde komt.
,,Toch ken ik bijna niemand meer in Liempde, behalve wat mensen van mijn leeftijd misschien. Maar zo gek is dat niet, ik was nog jong toen ik er wegging en bovendien ben ik ruim dertig jaar in Brazilië geweest. Zaterdag tijdens de viering van mijn gouden priesterjubileum kan ik wellicht nog wat oude bekenden van vroeger begroeten."
8 mei 2003