'LEUK IDEE; VEEL HAKEN EN OGEN'

Lightrail: toekomstmuziek voor Duits Lijntje

Tijdens een excursie naar de Achterhoek hebben vertegenwoordigers van de gemeentebesturen van Boxtel, Sint-Oedenrode, Schijndel, Veghel en Uden dinsdag 6 mei kennisgemaakt met een nieuw openbaar vervoersysteem dat daar sinds 1999 succesvol is. Deze lightrail zou mogelijk ook voor het Duits Lijntje nieuwe toekomst kunnen inluiden op het gebied van personenvervoer. De Veghelse wethouder van verkeer Jan Kerkhof, initiatiefnemer van de excursie, is enthousiast. Zijn Boxtelse collega Wim van Erp is 'gematigd optimistisch' en spreekt van 'een leuk idee met heel veel haken en ogen', dat zeker een onderzoek waard is.

De situatie in de Achterhoek is nauwelijks vergelijkbaar met die in deze regio. Weliswaar waren de spoorbanen Zutphen-Winterswijk en Arnhem-Winterswijk op sterven na dood en wilde de NS deze afschrijven. Het betrof echter geen doodlopend spoor zoals het Duits Lijntje; Winterswijk had en heeft net als Zutphen en Arnhem een volwaardig station. ,,In tegenstelling tot Veghel, waar het Duits Lijntje als het ware in de rimboe eindigt", tempert wethouder Van Erp het enthousiasme.

Toch ziet de Boxtelse bestuurder de voordelen van personenvervoer op de oude goederenspoorlijn. ,,Boxtel wordt gezien als de poort van de Meierij. Door het openbaar vervoer per spoor in oostelijke richting te herstellen, wordt aan die status meer recht gedaan. Zeker instellingen in het middelbaar beroepsonderwijs als Helicon en SintLucas zullen hun vruchten plukken van zo'n verbinding", aldus Van Erp. Nu is het openbaar vervoer in deze regio vooral noord-zuid georiënteerd. Studenten uit de regio Uden-Veghel moeten eerst naar Den Bosch, willen ze in Boxtel terechtkomen. Ze kiezen daarom ook eerder voor een opleiding in Den Bosch, denkt Van Erp. Als er weer personenvervoer op het Duits Lijntje plaatsvindt, zou daarin verandering kunnen komen.

SPOORWEGKRUISINGEN
De wethouder geeft toe dat het herstel van personenvervoer op het Duits Lijntje voor Boxtel aanzienlijk minder interessant is dan voor bijvoorbeeld Veghel. Hij ziet ook een aantal problemen opdoemen. ,,De NS wil geen gelijkvloerse kruisingen. Dat zal met name voor de spoorwegovergang in de Keulsebaan grote gevolgen hebben: er moet een tunnel of een viaduct komen en het is onduidelijk wie de kosten hiervoor moet ophoesten", aldus de Boxtelse verkeerswethouder.

Van Erp is onder de indruk van de manier zoals in de Achterhoek het bus- en treinverkeer door vervoersmaatschappij Syntus nieuw leven is ingeblazen. Een onderzoek naar een nieuwe toekomst voor het Duits Lijntje heeft zijn sympathie, al was het alleen maar omdat de rails er toch al liggen.

Burgemeester Jan van Homelen, die samen met wethouder Anton van Aert en gemeentesecretaris Jan Fraanje eveneens deel uitmaakte van de Boxtelse delegatie, vindt dat het alleen al uit historische overwegingen waard is om te onderzoeken of personenvervoer op het Duits Lijntje mogelijk is. ,,Ruim honderd jaar geleden moesten forse investeringen gedaan worden om de spoorlijn aan te leggen; het gebied telde toen aanzienlijk minder inwoners en toch kon de trein rijden."

Ook Van Homelen ziet de voordelen van de uitbreiding van het openbaar vervoer in oostelijke richting voor de Boxtelse onderwijsinstellingen. Die kunnen hun lesaanbod verstevigen als er meer leerlingen toestromen, redeneert de burgemeester. Plannen van Helicon Opleidingen om op termijn het schoolgebouw aan de Mijlstraat te verlaten en zich te vestigen in een fusieschool aan de Bossche Onderwijsboulevard, zouden daarmee in een andere daglicht kunnen komen te staan. ,,Mammoetscholen zijn sowieso achterhaald. Helicon hóórt gewoon in Boxtel", stelt Van Homelen.

AANSLUITING
Tijdens een voorlichtingsbijeenkomst in het Ondernemers Centrum Achterhoek te Doetinchem informeerde woordvoerder Rick Hartgers van vervoersbedrijf Syntus uitgebreid over de lightrail die sinds 1999 in bedrijf is. In het geïntegreerde vervoerssysteem sluiten de streekbussen naadloos aan op de in Duitsland vervaardigde speciale treintoestellen met een lage instap. Met de strippenkaarten kan het publiek zowel in de bus als de trein terecht.

,,De bus en de trein wachten bij een eventuele vertraging maximaal drie minuten op elkaar om de aansluiting voor de reizigers zo optimaal mogelijk te maken", aldus Hartgers. Het openbaar vervoer rijdt volgens het zogenaamde visgraatmodel, waarbij de bussen op de verschillende aftakkingen aansluiten op knooppunten waar de reizigers overstappen op de trein.

Ten opzichte van de oude NS-dienstregeling zijn de reizigers er sinds de komst van Syntus op vooruitgegaan. Reden vroeger de treinen om het uur; momenteel stoppen de wagons elk halfuur op de stations. Op sommige trajecten wordt tijdens de spits zelfs een kwartierdienst gereden.

Omdat de trein op een aanzienlijk deel van het traject slechts gebruik kan maken van één spoorbaan – net als op het Duits Lijntje – is het van cruciaal belang om de momenten waar de treinen elkaar kruisen op de stations, nauwkeurig op elkaar af te stemmen. ,,Als er één trein vertraging heeft, betekent dit automatisch dat ook de trein in tegenovergestelde richting te laat komt", aldus Hartgers.

MULTIFUNCTIONEEL
Syntus heeft 250 medewerkers in dienst, die zowel in de bus als de trein ingezet kunnen worden. Deels als chauffeur/machinist, deels als conducteur en deels als onderhoudspersoneel. De bediening van de lightrail verschilt weinig van de bus, vertelde de machinist die de Brabantse delegatie vervoerde van Doetinchem naar het verderop gelegen Varsseveld. Alleen dat de trein over rails rijdt en er dus niet gestuurd hoeft te worden, is anders. De man was voorheen werkzaam als buschauffeur en heeft een opleiding gevolgd om ook de lightrail te bedienen.

Door het personeel op zowel de treinen als de aansluitende bustrajecten in te kunnen zetten, heeft Syntus een belangrijke kostenpost kunnen reduceren. Ook door niet langer zowel een bus als een trein op hetzelfde traject in te zetten, is een kostenbesparing gerealiseerd waardoor het project rendabel kon worden. In plaats van de oorspronkelijke 115 bussen, rijden nu nog maar 65 bussen in het gebied.

Het feit dat de Achterhoek als experiment zwaar gefinancierd is door de rijksoverheid, gaf de ontwikkeling van het project een extra impuls. Met een omzet van 33 miljoen euro per jaar weet Syntus het openbaar vervoer voor ruim de helft kostendekkend te krijgen. Het restant wordt bijgelegd door de provincie Gelderland, verantwoordelijk voor het openbaar streekvervoer. In de vroegere situatie was het openbaar vervoer slechts voor 33 procent kostendekkend.




8 mei 2003

Terug