Diepgaande gesprekken over
goed en kwaad
Donderdag 24 april werd het eerste Boxtelse filosofiecafé gehouden. Boekhandel Elckerlijc organiseerde het evenement in verband met het 25-jarig bestaan van de winkel. Het aantal aanmeldingen was overweldigend, daarom werd de oorspronkelijke locatie, café Le Temps Perdu, verwisseld voor de wintertuin van restaurant De Waag. En nog steeds konden niet alle geïnteresseerden komen.
,,Het zit hartstikke vol en we hebben nog dertig mensen op de wachtlijst staan”, zegt mede-eigenaar Nico van der Sprong van Elckerlijc trots. ,,Het is natuurlijk wel jammer dat niet alle geïnteresseerden konden komen, maar het geeft wel aan dat er veel belangstelling is voor een filosofisch café in Boxtel. We moeten er toch maar eens over gaan denken om nog eens zoiets te organiseren.”
Het idee is ontstaan omdat Elckerlijc dit jaar 25 jaar bestaat. ,,We wilden dat vieren met onze vaste klanten”, vertelt Van der Sprong. ,,Een collega van ons woont in Breda vlakbij het filosofisch café daar. En die dacht dat het leuk zou zijn voor ons om zoiets te organiseren.” Toevallig is deze maand Filosofie het thema bij de boekhandel.
De gespreksleider van het filosofisch café was Mirjam van Reijen. Zij is filosoof en organiseert één keer in de maand een filosofisch café in Breda. ,,In 1992 is de formule ontstaan in Parijs”, vertelt zij. ,,In een café aan het Place de la Bastille komen nog steeds elke zondagochtend mensen bijeen om te filosoferen.” Sinds vijf jaar organiseert Van Reijen soortgelijke filosofische ochtenden in Breda. ,,Dat was het eerste filosofische café in Nederland. Inmiddels zijn ze overal ter wereld, in totaal ongeveer 350.”
Aan het begin van de avond, wordt aan de ruim veertig aanwezigen uitgelegd wat een filosofisch café eigenlijk inhoudt. ,,De bedoeling is om met elkaar te praten over een maatschappelijke of ethische kwestie op een filosofische en democratische manier”, legt Van Reijen uit. ,,Het draait vanavond niet om gelijk krijgen en om discussies, het gaat erom dat we samen ergens achter komen.”
KWAAD
Allereerst mag iedereen in de zaal een thema aandragen waar over gepraat kan gaan worden. ,,Dat is wél zo democratisch”, zegt Van Reijen. ,,Jullie hebben niks kunnen voorbereiden, maar ik ook niet.” Uit de zeven aangedragen onderwerpen wordt uiteindelijk het thema ’Zit het kwaad in ieder van ons of alleen bij sommige mensen?’ gekozen. ,,En nou moet ik meteen de eerste regel van vanavond vertellen: degene die het onderwerp aandraagt, krijgt als eerste het woord”, legt Van Reijen uit.,,Ik verwonder me over dingen die mensen in bepaalde situaties doen”, zegt de vrouw die het onderwerp heeft ingebracht. ,,Ik vraag me af of iedereen kwaad kan doen in sommige situaties of dat het kwaad alleen bij sommige mensen aanwezig is.” Allereerst wordt er gepraat over wat kwaad eigenlijk is. En daar zijn de meningen behoorlijk over verdeeld. Sommige vinden dat iemand kwaad doen te maken heeft met het overschrijden van grenzen; anderen vinden dat het te maken heeft met iemand pijn doen. Allerlei verschillende meningen worden besproken en ook persoonlijke ervaringen worden gedeeld.
JONGEREN
,,Ik vind het erg leuk dat er zoiets wordt georganiseerd in Boxtel”, zegt bezoekster Petri Kolen. ,,Ik ben zelf geïnteresseerd in filosofie en ik vind het leuk om over dingen na te denken. Ik denk dat een filosofisch café voor jongeren ook leuk zou zijn. Maar dat zou dan niet georganiseerd moeten worden door de boekhandel maar misschien door een school.”Na de pauze gaat het gesprek verder over de vraag waar kwaad vandaan komt. Zit het van nature in mensen of heeft het te maken met opvoeding en leefomstandigheden? De algemene mening is dat kwaad voor een deel aangeboren is, maar dat het wordt ontwikkeld en gestimuleerd door de thuissituatie, opvoeding, religie en groepsgedrag. Ook denken de aanwezigen dat goed en kwaad voor ieder mens anders is. ,,Wat de een goed acht, vindt de ander slecht en omgekeerd”, stelt één van de aanwezigen. ,,Als iemand kwaad doet, ziet hij dat zelf misschien als iets goeds.”
HERHALING
Helaas zit het er dan weer op en gaat iedereen huiswaarts. Maar niet voordat er uitgebreid wordt nagepraat en aan sommige tafels wordt nog hevig nagediscussieerd over deze avond. ,,Ik vond het erg leuk”, vertelt mevrouw van Riel. ,,Ik denk graag na over de zin van het leven en ik vind het leuk om daarover te praten. Helaas gebeurt er op dit gebied niet zoveel in Boxtel. Er zou vaker zoiets georganiseerd moeten worden, ik denk dat er genoeg animo voor is.”Ook Van der Sprong is zeer tevreden over deze avond. ,,Ik denk dat er zeker een vervolg op komt”, zegt hij. ,,Ik hoor van de aanwezigen dat ze erg enthousiast zijn en het een leuke avond vonden.” Een vervolg komt er dus in ieder geval. ,,We hebben nog veel mensen op de wachtlijst staan, die zijn de volgende keer het eerst aan de beurt. Maar hoe het de volgende keer plaats gaat vinden, is nog niet te zeggen. Daar moeten we het eens even over gaan hebben met z’n allen.”
1 mei 2003