De Twaalf Ambachten 25 jaar
Stichting De Twaalf Ambachten bestaat vrijdag 21 maart precies 25 jaar. Het centrum voor ecologische technieken heeft in die tijd diverse vooral kleinschalige uitvindingen gedaan en bekendgemaakt die bijdragen aan een beter milieu. Sietz en Anke Leeflang, initiatiefnemers van De Twaalf Ambachten en tot op de dag van vandaag druk bezig met hun levenswerk, blikken terug én vooruit.
De beslissing om proefboerderij De Kleine Aarde in 1978 te verlaten en een nieuw ecologisch project op te starten, werd vooral ingegeven door de enorme groei van het duurzame tuinbouwbedrijf aan Het Klaverblad. Het echtpaar Leeflang kreeg in 1973 van de gemeente Boxtel de Van Coothhoeve aangeboden voor de start van een alternatief voedingsproject.
KLEINSCHALIG
,,We woonden aanvankelijk in Eindhoven waar Sietz als PR-man werkzaam was voor Philips. Een jaar of drie eerder waren we vanuit de Randstad naar Brabant verhuisd. Voor die tijd was mijn man als wetenschapsjournalist en milieuredacteur verbonden aan het Handelsblad", herinnert Anke (66) zich de komst naar het zuiden. Schrijven over milieu en duurzame technieken was op een gegeven moment niet meer genoeg voor Sietz; hij wilde zijn ideeën ook in praktijk brengen. In Boxtel vond het echtpaar een uitgelezen locatie in de buurtschap Munsel.De Kleine Aarde kreeg al snel heel veel landelijke belangstelling en groeide in korte tijd uit naar een flinke onderneming. ,,Op een gegeven moment hadden we bijna dertig mensen in vaste dienst plus nog een tiental parttimers. Ik was een werkgever geworden en was meer met administratie bezig dan met de praktijk. Bovendien ontstond binnen de groep waarmee we toen werkten verschil van inzicht over de besteding van subsidies. Het project groeide ons boven het hoofd zodat we uiteindelijk besloten eruit te stappen", vertelt Sietz (69).
Het echtpaar woonde inmiddels al niet meer in de Van Coothhoeve en had een klein huisje aan de Mezenlaan betrokken. Het bosrijke perceel bood voldoende ruimte om hun nieuwe initiatieven te ontplooien. ,,Om geen concurrent te worden van De Kleine Aarde besloten we ons toe te leggen op duurzame en ecologische technieken. Voorop stond dat het kleinschalig moest gebeuren en zónder subsidie. Ik wilde onafhankelijk zijn en blijven en dat is tot op heden gelukt", klinkt het niet zonder trots uit de mond van Sietz.
,,Het is nooit geen vetpot geweest, maar we hebben ook geen armoede geleden. De kinderen zijn nooit iets tekort gekomen en hebben kunnen studeren. Met weinig geld rondkomen is niet erg; je raakt niet verwend en wordt creatief in het zoeken naar oplossingen", weet Anke.
RIOLERING
Hoewel het echtpaar de pensioengerechtigde leeftijd intussen is gepasseerd, denkt het stel er niet aan om te stoppen. Anke doet het wel wat rustiger aan, maar Sietz is nog dagelijks druk in de weer om zijn ideeën in praktijk te brengen. ,,Maar nogmaals: alleen kleinschalig. Ik ontvang hier geen grote groepen mensen. Alleen in de mensen die écht en uit zichzelf geïnteresseerd zijn in de dingen die we hier doen, wil ik tijd investeren. Daarbij trek ik geen grens. Alle vragen die mensen hebben, wil ik zo volledig mogelijk beantwoorden; tijd speelt daarbij geen rol. Een tevreden klant is de beste reclame voor ons", redeneert Sietz.Voor zijn ideeën en plannen vond Sietz altijd een gewillig oor bij de gemeente Boxtel en Waterschap De Dommel. Minder te spreken is hij over de rioleringsbedrijven. Al in 1980 werd een plantenkas geïntroduceerd, waarin particulieren hun afvalwater kunnen zuiveren. Acht jaar later volgde onder meer het reukloze composttoilet, dat – door een ingenieus systeem met een kantelbaar opslagreservoir - aansluiting op de riolering overbodig maakt. De verbeterde en kleinere versie van het composttoilet, het gft-toilet werd drie jaar geleden gepresenteerd. ,,De rioleringsbedrijven vinden het maar niks. Ga maar na wat voor geld er gemoeid is met de aanleg en het onderhoud van rioleringen. Dat is een miljardenindustrie. Die zit er niet op te wachten dat mensen hun uitwerpselen niet meer hoeven te lozen. Toch is dat gemakkelijk te realiseren."
GFT-TOILET
Sietz toont zijn gft-toilet. Een kunststof bak die qua uiterlijk doet denken aan een wat omvangrijke uitvoering van een standaard watercloset. Er komt echter geen water aan te pas. ,,Nadat je een grote boodschap hebt gedaan, leg je een stukje papier over de fecaliën. Door er in korte tijd een grote hoeveelheid zuurstof aan toe te voegen, wordt het een compacte massa die zichzelf helemaal afsluit en geheel reukloos is.Het gft-toilet kan zo'n zestig keer worden gebruikt voordat het moet worden geleegd. Het restant dat overblijft is een relatief klein hoopje mest dat kan worden hergebruikt als compost in de tuin." Sietz wijst op het Chinese landbouwsysteem. ,,Dat functioneert al veertig eeuwen probleemloos en berust op het hergebruik van menselijke uitwerpselen. Hier spoelen we die uitwerpselen weg; het veroorzaakt een hoop vuil afval, dat afgevoerd en verwerkt moet worden."
In tegenstelling tot wat je op het eerste gezicht zou denken, is Sietz dan ook helemaal geen voorstander van een gescheiden rioleringsstelsel zoals dat in laatste jaren in het kader van het IRMA-project in een deel van de wijk Breukelen is gerealiseerd. ,,We hebben hier uitgerekend dat nieuwbouwwoningen zeker een/derde goedkoper zouden kunnen worden gebouwd als er geen riolering aangelegd wordt. Het is te realiseren met ons gft-toilet, maar we vinden nog onvoldoende gehoor. Ik ben ervan overtuigd dat op den duur het besef zal doorbreken dat dit een prima methode is", stelt Sietz optimistisch.
LANGE ADEM
Zijn elektrisch aangedreven auto's ('zonder motorrijtuigenbelasting en een gemiddeld energieverbruik van – ik schaam me bijna om het te zeggen - ongeveer 1 eurocent') en tegelkachel zijn enkele van de andere duurzame technieken die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld en gepromoot. Op de vraag of het tweetal niet gefrustreerd raakt door het feit dat hun ideeën en uitvindingen slechts mondjesmaat worden toegepast en het zo lang duurt dat ze ingeburgerd raken, antwoorden Sietz en Anke ontkennend.,,Nee, we lachen erom. Voor onze tegelkachel ontwikkelden we in het voorjaar van 1986 de zogenaamde opgesloten gasvlam. Later gebruikte het Gasinstituut deze methode bij de ontwikkeling van de super HR-ketels voor centrale verwarmingsinstallaties. Jammer dat ze er niet bij vertelden dat wij de bedenkers van het idee waren, maar het resultaat telt uiteindelijk voor ons", aldus Sietz.
Stichting De Twaalf Ambachten viert haar zilveren jubileum vrijdag 21 maart met een symposium in de raadzaal van het gemeentehuis in Boxtel. Naast enkele lezingen op het gebied van compostering, ecologische starterswoningen en energiebesparende elektrowagens wordt ook een visie gegeven op een kleinschalige economie. Bovendien worden de eerste certificaten uitgereikt aan kleine ondernemingen voor de toepassing van technieken zoals die zijn ontwikkeld door de stichting. De bijeenkomst duurt van 09.30 tot 19.00 uur en wordt geopend door burgemeester Jan van Homelen.
27 februari 2003