Herinnering aan strijdbare katholieke journalisten
Vijf jaar nadat een keramisch plastiek werd verwijderd, is woensdag 13 november in de hal van het Boxtelse NS-station een plaquette onthuld die herinnert aan de oprichting van de Katholieke Nederlandse Journalisten Kring op deze plek. In het najaar van 1902 besloten negen Zuid-Nederlandse hoofdredacteuren tot de oprichting van de KNJK die tot 1967 zou blijven bestaan.
De onthulling vond plaats na afloop van de jaarvergadering van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) die in restaurant Molenwijk plaatsvond. Initiatiefnemer Servaas Smulders (rechts op de foto), werkzaam als journalist bij Brabants Dagblad en scheidend bestuurslid van de NVJ, meldde in zijn welkomstwoord erg blij te zijn dat er opnieuw een herinnering is aan het historische moment dat honderd jaar geleden in Boxtel plaatsvond. ,,Met name omdat ik daarmee ook een vijf jaar oude belofte inlos", sprak de journalist.
PLASTIEK
Toen in 1997 het oude station werd gesloopt, was Smulders er als de kippen bij om het keramische kunstwerk, dat dertig jaar lang de stationsrestauratie sierde, voor het nageslacht te redden. Als enige binnen de NVJ wist de oud-Boxtelaar van het bestaan van dit herdenkingsteken voor de katholieke journalistenbond. Het plastiek werd zorgvuldig verwijderd en tijdens die operatie beloofde Smulders dat in het nieuwe station van Boxtel een alternatief herinneringsteken zou worden aangebracht. Het oude plastiek kreeg een plekje in het hoofdkantoor van de NVJ te Amsterdam, waar het in afwachting is van overplaatsing naar het Nederlands Persmuseum in de hoofdstad.De onthulling van de metalen plaquette - gemaakt door de Boxtelse smid Pieter van den Brandt - werd verricht door de Boxtelse wethouder Wim van Erp (links op de foto) en de kleindochter van een van de medeoprichters van de KNJK, wijlen Jan Vesters. Als 15-jarig meisje onthulde Noortje Roos-Vesters in 1967 ook het plastiek toen de KNJK opging in de NVJ.
MUILKORVEN
Voorafgaand aan de bijeenkomst in de Boxtelse stationshal gaf Huub Wijfjes kort in op het ontstaan van de KNJK. De historicus aan de Rijksuniversiteit van Groningen werkt aan een boek dat de geschiedenis van de Nederlandse journalistiek in kaart moet brengen en dat over twee jaar zal verschijnen. Dan is het 120 jaar geleden dat de voorloper van de huidige NVJ, de Nederlandse Journalisten Kring (NJK) werd opgericht.Wijfjes maakte duidelijk dat de KNJK niet gezien moet worden als een instituut waarmee bisschoppen en katholieke politici de journalisten honderd jaar geleden probeerden te muilkorven, zoals eerder wel eens is beweerd. ,,Nee, de KNJK wortelt in een zuiver journalistiek bewustzijn en de oprichting ervan werd ingegeven door de terughoudendheid waarmee de katholieke fractie in de Tweede Kamer destijds met berichtgeving naar buiten kwam. Een stevige verdeeldheid binnen de fractie lag aan die terughoudendheid ten grondslag. Men wilde, net als dat tegenwoordig nog steeds het geval is, als een eenheid naar buiten komen en had de buik vol van lastige journalisten", vertelde Wijfjes.
Toen fractieleider Herman Schaepman - nota bene zélf journalist - besloot dat berichtgeving alleen nog via de destijds verschijnende Residentiebode zou geschieden, was het tijd voor de verslaggevers van de overige katholieke media zich te verenigen. Die bundeling van krachten - voor het eerst besproken in de wachtkamer van het Boxtelse station tijdens een min of meer toevallige ontmoeting van negen katholieke hoofdredacteuren - had succes. Als eerste daad zorgde de KNJK voor de afschaffing van het alleenrecht van de Residentiebode.
Jan Vesters, wiens kleindochter gisteren voor de derde keer in 35 jaar in het Boxtelse station aanwezig was voor een ceremonie protocollair, was in de eerste decennia de drijvende kracht achter de KNJK. Vesters was in die dagen hoofdredacteur van Het Huisgezin, de voorloper van Brabants Dagblad. Later werd Vesters de eerste hoofdredacteur van De Volkskrant.
14 november 2002