Buitenplaats Nemerlaer
wordt rijksmonument
De historische buitenplaats Nemerlaer in Haaren is onlangs aangewezen als rijksmonument. Niet alleen het kasteel valt onder de status, maar ook de bijgebouwen, het park, enkele historische hekwerken en een aantal sculpturen.
De buitenplaats Nemerlaer bestaat oorspronkelijk uit een middeleeuws huis met aan de oostzijde een groot bijgebouw. Het kasteel wordt thans bewoond door schrijver/journalist Anton van Oirschot en zijn echtgenote Carole Vos, die onder meer gedichten schrijft. In de fraai gerestaureerde bijgebouwen heeft de Stichting Het Brabants Landschap onderdak gevonden. Rondom Nemerlaer ligt een bescheiden park dat voor een deel uit de 18e eeuw stamt.
De geschiedenis van kasteel Nemerlaer voert terug tot het jaar 1303, wanneer de naam voor het eerst genoemd wordt. In die jaren is trouwens nog sprake van Amerlaer. Het kasteel zou ontstaan zijn vanuit een versterkte woontoren uit het eind van de 12e eeuw. In de 17e eeuw groeide Nemerlaer uit tot een riante burcht, die geheel omgeven was door grachten. Het uiterlijk van het huidige kasteel wordt geheel bepaald door de verbouwingen van 1718 en 1880. Het kasteel bevat echter nog elementen uit de 14e en 15e eeuw, de toren stamt uit de 17e eeuw.
Een opvallende bewoner van Nemerlaer was Donatus van den Bogaerde, die in 1865 toestemming gaf om de spoorlijn Tilburg-Boxtel over het landgoed aan te leggen. Hij stelde wel als voorwaarde dat de trein bij het kasteel in Haaren zou stoppen als de baron dat wenste. Kort na zijn huwelijk met huishoudster Ida Jansen in 1895 overleed hij. De baron had bepaald dat Nemerlaer bijna zeventig jaar onbewoond moest blijven en dat er niets uit ontvreemd mocht worden. De kolossale verzameling antiek en kunst zou op die manier gehandhaafd blijven.
De familie vocht de wens van de baron aan voor de rechtbank, die bepaalde dat het onaangeroerd laten van de inventaris onrechtmatig was. Het kasteel diende echter 68 jaar lang onbewoond te blijven. Die termijn liep af in 1963. In 1964 werd Nemerlaer met het landgoed van 126 hectaren verkocht voor 646.000 gulden aan de Stichting Het Brabants Landschap. Vanwege ernstig verval werd het kasteel later voor één gulden van de hand gedaan. Het gebouw had ernstig te lijden gehad van oorlogsbeschietingen in 1944. De kasteelboerderij was in 1952 door brand verwoest.
SPOKEN
In januari 1967 werd op initiatief van Anton van Oirschot en zijn echtgenote de Stichting Kasteel Nemerlaer opgericht met het doel het gebouw te herstellen en het te gebruiken voor culturele en andere bijeenkomsten. De stichting kreeg het kasteel voor 75 jaren ter beschikking. De gevolgen van een brand in 1969 konden worden hersteld, zodat het kasteel sindsdien weer in gebruik is.
Bekend zijn de legenden die over Nemerlaer de ronde doen. Het verhaal gaat dat het op Nemerlaer spookt. Het zou gaan om het astrale lichaam van een jonkvrouw, die nog altijd op zoek is naar haar man die haar in de buurt van het kasteel om het leven heeft gebracht. Hij zou haar in drie stukken hebben gehakt. Het spook zou al op diverse plaatsen zijn gezien. Op een mistige nacht zou men drie mistspiralen naar elkaar toe zien trekken die de vorm van een wezen aannemen. Toen het kasteel nog leegstond, begon de klok dan te luiden in de kasteeltoren, zonder dat er mensenhanden aan te pas waren gekomen.
5 september 2002